برای شاد بودن این 14 راهکار را استفاده کنید
افراد خوشحال و مثبت اندیش کمتر از دیگران دچار سکته قلبی و مغزی و حتی سرماخوردگی می شوند. همچنین بیش از افرادی که تفکر منفی دارند عمر می کنند. شاد بودن علاوه بر سلامت روانی بر سلامت جسمی شما نیز تأثیر بسزایی دارد. اگر از گروه افراد غمگین و منفی نگر هستید، این راه ها را امتحان کنید.
هر فردی در ذهن خود یک تصور خاص از آرامش و شادی دارد. بگردید و عامل خوشحالی خود را بیابید.
برخی افراد با دیدن دوستان و فامیل خود را از غم نجات می دهند و برخی با عبادت. مناجات با خدا و نماز می تواند بهترین و مطمئن ترین راه برای رسیدن به شادی و آرامش باشد.
2)در شرایط استرس زا لبخند بزنید
لبخند می تواند کلید شادی شما باشد و با کاهش ضربان قلب در شرایط استرس زا و افزایش تولید اندورفین در بدن شما را به ارامش خواهد رساند.
بنابراین در شرایط استرس زا مانند گیر کردن در ترافیک سنگین و غیره، لبخند زدن برایتان بسیار مفید خواهد بود.
3)در تقویم تان روزهایی را برای رفتن به مراسم های سخنرانی تعیین نمایید.
مخصوصا سخنرانی هایی که در آن به بحث های معنوی و شخصیتی مانند اعتماد به نفس، مثبت اندیشی و ... می پردازند. این کار شما را تشویق به شاد بودن و بالا بردن اعتماد به نفس خواهد کرد.شرکت در مراسم سخنرانی و گفتگو
حتی شرکت در مراسم سخنرانی مربوط به مباحث دیگر هم می تواند انگیزه ی شما را برای تلاش و رسیدن به هدف و در نهایت خوشحالی بالا ببرد.
4)دوستان منفی نگر خود را حذف کنید
همین حالا یک لیست از دوستان منفی نگر خود تهیه کرده و سعی کنید کم کم آن ها را از زندگی خود بیرون کنید. در عوض به دنبال افراد مثبت نگر برای برقراری یک رابطه دوستانه بگردید، افرادی که می توانند به شما انرژی و نشاط دهند و به دوستی شان نیز پایبند باشند.
5)فعالیت های داوطلبانه انجام دهید
گاهی نیاز است که ما خود را از مشکلاتمان دور کنیم و به حل مشکلات دیگران بپردازیم. انجام فعالیت های داوطلبانه و خیرخواهانه می تواند شما را به احساس رضایت و خوشنودی برساند و روح تان را نیز به آرامش معنوی نزدیک تر کند.
می توانید با کمک به کودکان بی سرپرست و یا بی خانمان، احساس مفید بودن و شادمانی را به خود القا کنید.
6)با یک دوست قدیمی ارتباط برقرار کنید
ارتباط تلفنی و یا نوشتن پیامک یا ایمیل به یک دوست قدیمی و دعوت او به یک دیدار می تواند به طرز عجیبی، روح و قلب شما را غرق در آرامش نماید. حتما این روش را امتحان کنید.
7)سطح ویتامین D بدنتان را کنترل کنید
مصرف ویتامین دی به ویژه در زمستان که نور خورشید به میزان کمتری به ما می رسد می تواند به رسیدن به شادی کمک کند. سطح کم این ویتامین موجب افسردگی خفیف می شود.
برنامه غذایی تان را طوری تنظیم کنید که بتوانید در هفته چند بار این ماده ی مهم را دریافت کنید.
8)گوش کنید و سوال بپرسید
سر کلاس درس به دقت به حرف های استاد و یا معلم تان توجه کنید و هر جا نیاز بود سوال هایتان را از او بپرسید. این کار سبب افزایش اعتماد به نفس و رضایت مندی شما خواهد شد. همچنین استادتان نیز از اینکه شما به حرف های او توجه می کنید بسیار خرسند می شود.
9)پیاده روی به همراه یک دوست
هفته ای دو بار به همراه دوستتان پیاده روی کنید. توأم شدن ورزش و گفتگو با یک دوست صمیمی شما را شاد خواهد کرد. سعی کنید برای ایجاد تنوع، مسیرهای متفاوت و دشوار را برای پیاده روی انتخاب کنید.
10)واژگان منفی را از دایره لغاتتان حذف نمایید
واژه هایی نظیر نمیتوانم، هرگز ، نمی خواهم و به خصوص "باید" ، شما را از تلاش برای رسیدن به هدف دور می نماید و به جای آن به کار بردن عباراتی مانند من می خواهم ، من انتخاب می کنم و ... به طور شگفت انگیزی شما را به سمت هدفتان هدایت خواهد کرد و نشاط را به ارمغان خواهد آورد.
11)کاری را که دوست دارید انجام دهید
کاری را که همیشه دوست داشتید انجام دهید را عملی کنید، مثلا به کلاس نقاشی بروید، اتاقتان را از نو بچینید و ... . همچنین می توانید برای تعطیلات خود برنامه ریزی کرده و شور و نشاط خود را افزایش دهید.
12)تلویزیون و رایانه را خاموش کنید
لازم نیست این کار را برای همیشه انجام دهید اما بهتر است زمان استفاده از تلویزیون و رایانه را به نصف کاهش دهید.
در این صورت زمان بیشتری را برای تعامل با دوستان و خانواده پیدا خواهید کرد و شادی بیشتری را به خودتان هدیه خواهید داد.
13)از کتاب های کمکی استفاده کنید
مطالعه ی کتاب ها برای یادگیری روش های شادتر زیستن و مثبت اندیشی، راه های زیادی را برای رسیدن به این هدف پیش رویتان خواهد گذاشت.
14)خونسرد باشید
هرگز نمی توان رفتار دیگران را پیش بینی کرد، اما تمرین خونسردی به شما کمک خواهد کرد تا با کوچکترین تغییر رفتار یا بدرفتاری کنار بیایید و به هم نریزید.
منبع:تبیان
برای مطالعه مطالب نشاط بخش ما را در کانال تلگرامی همراهی فرمایید
یوگای خنده : تبسم ،تفکر و تدبر 
برچسبها: تازه های اقتصادی, تازه های علمی, تازه های اجنماعی, فرهنگی و ورزشی در اقتصاد مرند
کشت و صنعت مغان را یک تبریزی خرید
ژائله مواد اولیه شیرین عسل را از اردبیل تامین میکند
به گزارش آناج، بنابر اعلام استاندار اردبیل، مجموعهی کشت و صنعت مغان به یونس ژائله واگذار شد تا بعد از کش و قوسهای فراوان او سهام بزرگترین مجموعهی کشاورزی کشور را به دست آورد.
تاکنون جزئیات این واگذاری و قیمت فروش رسانهای نشده است و نمایندگان مجلس نیز واکنشی به این موضوع نشان ندادهاند.
ژائله متولد 1341 از تبریز و مدیرعامل صنایع غذایی شیرین عسل است که بارها بهعنوان تولیدکننده و صادر کنندهی برتر در سطح کشور شناخته شده است.
برچسبها: تازه های اقتصادی, تازه های علمی, تازه های اجنماعی, فرهنگی و ورزشی در اقتصاد مرند
بی مهری فرودگاه تبریز با آتا
به گزارش تبریزمدرن به نقل از تبریزمن، روزهای زیادی از تاسیس یک ایرلاین با بیس پروازی در تبریز، نگذشته، شاید هم ۹سال برای عدهای آنقدر زیاد است که دچار فراموشی شده و یادشان رفته آتا با بیس پروازی تبریز به عنوان یک ایرلاین در این شهر فعالیت میکند. اگر مردم تبریز از تاسیس یک ایرلاین بومی خوشحال هستند و علیرغم کاستیها و ضعفها(شرایط و محدودیتها را همه در مورد ایرلاینها میدانند) به این ایرلاین وفادار مانده اند، مسئولین فرودگاه این شهر انگار علاقهای به بودن این ایرلاین در شهر نداشته و تمام تلاش خود را میکنند، تا این نام در شهر پاک شود.
وقتی تمام تلاش مسئولان فرودگاه شهید مدنی تبریز آن است که آشیانه تعمیرات این فرودگاه که توسط شرکت هواپیمایی آتا در حال ساخت است به سامان نرسد و یا آتا ایرلاین اول این شهر نباشد و پروازهای این شرکت به ایرلاینهای غیربومی برسد، این داستان دیگر یک اتفاق نیست، داستان نانوشته مسئولین شهری است که ذائقه سازی کنند تا مردم وفادار به ایرلاین شهرشان تغییر ذائقه دهند.
این ایرلاین طی سالهای اخیر در تمامی بزنگاهها در جهت منافع ملی و منطقهای خود را به اثبات رسانده است، یک روز با حمایت تیم ملی فوتبال و روز دیگر با حمایت از باشگاههای منطقه (تراکتور و ماشینسازی)…
این داستان و اتفاقات پشت سرهم نشان میدهد که حب و بغضهای شخصی جای خود را به اقدامات مسئولانه داده است، غافل از آنکه مردم منطقه آذربایجان و شهر تبریز مردم قدرشناسی بوده و سره را از ناسره تشخیص می دهند.
هورمون های شادی آور کدامند؟
انسان هنگام رو به رو شدن با موقعیت های مختلف، واکنش های متفاوتی از خود نشان می دهد. احساسات مختلفی که تجربه می کنیم در نتیجه واکنش های شیمیایی است که درون بدن مان رخ می دهد.
با توجه به استرس های گوناگون روزمره، بدن انسان معمولا در حالت سپماتیک قرار دارد و ما باید به تحریک هورمون هایی بپردازیم که بدن را به حالات پاراسمپاتیک هدایت کنند تا به آرامش برسیم.
هورمون های شادی بخش
هورمون ها مواد بیوشیمیایی هستند که متابولیسم بدن را تنظیم می کنند. همه چیز به آنها بستگی دارد: سلامتی، خلق و خو و ظاهر. ما به آنها فکر نمی کنیم، مگر اینکه دچار بیماری جسمی یا روحی شویم. هورمون ها احساسات و عوامل مرتبط با شیوه زندگی انسان ها را تحت تاثیر قرار می دهند و توجه به آنها می تواند به برخورداری از یک شیوه زندگی سالم در انسان ها کمک شایان توجهی کند. آنها را فراموش نکنید.
سروتونین، شادی بخش
این هورمون از هیپوتالاموس ترشح می شود و به هورمون شادی معروف است. سروتونین مسئول انتقال اطلاعات در مغز است، کیفیت خواب ما دستش است و اثر آرام بخش دارد.
سروتونین خلق و خو را تنظیم می کند، از افسردگی پیشگیری می کند، فشار خون را تنظیم می کند، نقش مهمی در تنظیم چرخه قاعدگی در زنان دارد و باعث می شود احساس شادی کنید. کمبود این هورمون باعث بی خوابی، اختلالات خلق و خو، احساس غم، افسردگی، رفتار پرخاشگرانه و اختلالات خوردن می شود. برای افزایش سطح سروتونین روزی 30 تا 45 دقیقه ورزش کنید، غذاهای غنی از کربوهیدارت بخورید، به طور منظم در معرض نور خورشید قرار بگیرد، به اندازه کافی بخوابید، مواد غذایی حاوی ویتامین ب را فراموش نکنید. ویتامین ب در غلات و حبوبات، انواع مغزها و جوانه ها وجود دارد.
هورمونی است که انسان را از لحاظ ذهنی هوشیار نگه می دارد. دوپامین از سلول های مغز و نخاع ترشح می شود. وقتی صحنه ای در یک فیلم شما را خوشحال می کند یا از دیدن منظره ای لذت می برید، هورمون دوپامین در بدن شما آزاد می شود. کمبود این هورمون موجب عدم تمرکز، عدم توجه، بدخوابی، تنبلی و بدخلقی می شود. افرادی که در طول روز به میزان زیاد قهوه یا نوشیدنی های انرژی زا می خورند از سطح دوپامین کمتری برخوردار هستند. برای افزایش سطح دوپامین، قبل از رفتن به رختخواب، اتاق خواب را بررسی کنید تا چیزی موجب اختلال در خواب تان نشود. می توانید قبل از خواب از دمنونش بادرنجبویه برای آرامش استفاده کنید.
دوپامین را می توان با خوردن غذاهای سرشار از پروتیین افزایش داد. خوردن میوه هایی مثل موز را فراموش نکنید. به طور منظم در معرض نور خورشید قرار بگیرید. غذاهای سرشار از آنتی اکسیدان را نیز در وعده های غذایی خود جای دهید.
ملاتونین، ساعت بدن
هورمون ضدپیری است و به عنوان ساعت بدن شناخته می شود. ملاتونین از غده پینه آل ترشح می شود. این هورمون خواب شبانه را تنظیم می کند. اگر سیگاری هستید و شب ها نمی خوابید، احتمالا از کمبود این هورمون رنج می برید. به هم خوردن دوره روز و شب، ترشح ملاتونین را شدیدا تحت تاثیر قرار می دهد. بهتر است شب ها زیاد سراغ لپ تاپ و تبلت نروید و در رختخواب از گوشی های هوشمند استفاده نکنید.
بمباران اطلاعات در ساعاتی که به خواب نیاز دارید، مغز را به طور مصنوعی تحریک و اذیت می کند. علاوه بر این بر بینایی نیز تاثیر می گذارد. برای افزایش سطح ملاتونین، دو ساعت قبل از خواب با ابزار تکنولوژی خداحافظی کنید. سعی کنید زندگی منظمی داشته باشید؛ برای مثال هر شب در ساعت مشخصی شام بخورد و به رختخواب بروید. در اتاقی که تهویه مناسبی بدارد بخوابید. سعی کنید زا سبزیجات و غذاهای سرشار از پروتیین استفاده کنید و این دو را همراه هم مصرف کنید. جسم و جان تان را در معرض هوای تازه قرار دهید.
اندروفین، ضددرد
هورمونی که مانع درد است، از اضطراب جلوگیری می کند و به عنوان آرامبخش عمل می کند. اندروفین از غدد مخاطی و هیپوتالاموس ترشح می شود. این هورمون کمک می کند احساس مثبتی به زندگی داشته باشید. اندروفین یکی از مسکن های طبیعی بدن است. برای افزایش سطح اندروفین، حتما ورزش کنید. نیاز نیست به ورزش های سنگین روی بیاورید. 30 دقیقه پیاده روی در روز به افزایش این هورمون در بدن شما کمک شایان توجهی می کند.
اکسی توسین، هورمون عشق
هورمونی که با عنوان هورمون عشق شناخته می شود. اکسی توسین در هیپوتالاموس ساخته شده و بعد به غده هیپوفیز منتقل می شود. این هورمون آدم ها را کنار هم نگه می دارد، اعضای خانواده را به هم نزدیک می کند، عشق را بین زوجین و والدین و فرزندان افزایش می دهد.
در دوران بارداری و شیردهی، هورمون اکسی توسین در بدن زنان ترشح شده و باعث ارتباط عمیق تر آنها با نوزادشان می شود. اکسی توسین استرس را کاهش می دهد و تعاملات اجتماعی را افزایش می دهد. این هورمون حامی قلب در مقابل انواع استرس هاست. برای افزایش سطح اکسی توسین، وقتی بیشتری را با دوستان، اعضای خانواده و افرادی که دوست دارید بگذرانید. به همنوعان خود کمک کنید. ماساژ را فراموش نکنید. سعی کنید به آدم ها عشق بورزید و عاشق بمانید.
استروژن، ضداسترس
این هورمون جنسی زنانه از غدد جنسی ترشح می شود. استروژن مانع استرس محسوب می شود و خلق و خوی فرد را ثابت نگه می دارد. سیگار کشیدن وورزش شدید میزان این هورمون را کاهش می دهد. برای افزایش سطح استروژن، می توانید از مواد غذایی مختلف استفاده کنید.
میوه، سبزیجات و غلاتی چون سیب، خرما، آلو و گیلاس، هویج، گوجه فرنگی، کلم برکلی، خیار و بادنجان، جو دوسر، گندم و برنج، بذر کتان، تخمه آفتابگردان و رازیانه به افزایش سطح این هورمون در بن کمک می کند
راز شادی کشورهای اسکاندیناوی:
سیستم آموزش و پرورش
این روزها که بحث «مشق شب» و تکلیف دانش آموزان و ادعای برخی از ناشران کمک آموزشی دربارۀ موفق نبودن سیستم آموزشی کشورهای اسکاندیناوی (مهارت آموزی به جای تکلیف محوری و فشار به محصلان) در رسانهها مطرح است این موضوع شاید جالب باشد که سه کشوری که سیستم آموزش و پرورش خود را کارآمد کردهاند، شادترین کشورهای جهان هستند و به عکس کشورهایی که آموزش و پرورش ناکارآمد دارند غمگین ترین اند.
ماهنامۀ «دنیای برند» نوشته است: نروژ، دانمارک و سوئد سه کشور واقع در شمال اروپا سال های متمادی است که در صدر شادترین مردم جهان قرار دارند. 5 دلیل این سرآمدی در شادی این گونه برشمرده شده است:« امکانات رفاهی- اجتماعی، برابری های مدنی، درآمد زیاد، اختلاف کم طبقاتی و سیستم آموزش و پرورش کارآمد.»
غمگین ترین کشور دنیا هم جمهوری آفریقای مرکزی معرفی شده است. مهم ترین دلیل این غمگینی آموزش و پرورش ناکارآمد ذکر شده است.
دلایل غمگینی کشورهای دیگر (یمن، سودان، نیجریه، موزامبیک،کنیا، زامبیا، اوگاندا، کامرون و روآندا) هم جالب است:
«محدودیت آزادی های مدنی، نرخ زیاد بیکاری، آموزش و پرورش ناکارآمد، دست رسی نداشتن به آب آشامیدنی سالم، بی اعتمادی شهروندان به سیستم سیاسی و فساد اقتصادی».
بدین ترتیب ملاحظه می شود: کارآمدی یا ناکارآمدی سیستم آموزش و پرورش ارتباط مستقیمی با شادی و غمگینی دارد و یکی از دلایل شاد بودن کشورهای شمال اروپا نوع اموزش و پرورش آنهاست. سیستمی که خلاقیت دانش آموز را شکوفا می کند و بر این پایه است که استعداد و هوش خاص او را بشناسد و همان را پرورش دهد به جای این که انبوهی از محفوظات را به او تحمیل کند.
برچسبها: تازه های اقتصادی, اقتصادی, علمی اجنماعی فرهنگی و ورزشی در اقتصاد مرند, احمد عاقلی مرند
هورمون های شادی آور کدامند؟
انسان هنگام رو به رو شدن با موقعیت های مختلف، واکنش های متفاوتی از خود نشان می دهد. احساسات مختلفی که تجربه می کنیم در نتیجه واکنش های شیمیایی است که درون بدن مان رخ می دهد. هورمون هایی که در بدن ما آزاد می شوند، ممکن است به ما احساس خوب دهند یا احساس بد. تحریک هورمون هایی که تزریق کننده احساسات خوب به شما هستند، روش مناسبی برای مقابله با درد و داشتن حس خوب است. شاد زیستن حق طبیعی هر آدمی است. بدن انسان معمولا در دو حالت قرار دارد: جنگ یا پرواز (سمپاتیک) و استراحت و هضم (پاراسمپاتیک).
با توجه به استرس های گوناگون روزمره، بدن انسان معمولا در حالت سپماتیک قرار دارد و ما باید به تحریک هورمون هایی بپردازیم که بدن را به حالات پاراسمپاتیک هدایت کنند تا به آرامش برسیم.
هورمون های شادی آور کدامند؟
هورمون ها مواد بیوشیمیایی هستند که متابولیسم بدن را تنظیم می کنند. همه چیز به آنها بستگی دارد: سلامتی، خلق و خو و ظاهر. ما به آنها فکر نمی کنیم، مگر اینکه دچار بیماری جسمی یا روحی شویم. هورمون ها احساسات و عوامل مرتبط با شیوه زندگی انسان ها را تحت تاثیر قرار می دهند و توجه به آنها می تواند به برخورداری از یک شیوه زندگی سالم در انسان ها کمک شایان توجهی کند. آنها را فراموش نکنید.
در ادامه به معرفی چند هورمون شادی آور معروف و تاثیرگذار می پردازیم که به بدن و روح انسان کمک می کند تا با شرایط سخت کنار آمده و دوباره شاد شود. هورمون های شادی آور به آدم ها کمک می کند تا از زندگی لذت ببرند. برای داشتن یک زندگی خوب باید همیشه آنها را در وجودمان داشته باشیم.
سروتونین، شادی بخش
این هورمون از هیپوتالاموس ترشح می شود و به هورمون شادی معروف است. سروتونین مسئول انتقال اطلاعات در مغز است، کیفیت خواب ما دستش است و اثر آرام بخش دارد.
سروتونین خلق و خو را تنظیم می کند، از افسردگی پیشگیری می کند، فشار خون را تنظیم می کند، نقش مهمی در تنظیم چرخه قاعدگی در زنان دارد و باعث می شود احساس شادی کنید. کمبود این هورمون باعث بی خوابی، اختلالات خلق و خو، احساس غم، افسردگی، رفتار پرخاشگرانه و اختلالات خوردن می شود. برای افزایش سطح سروتونین روزی 30 تا 45 دقیقه ورزش کنید، غذاهای غنی از کربوهیدارت بخورید، به طور منظم در معرض نور خورشید قرار بگیرد، به اندازه کافی بخوابید، مواد غذایی حاوی ویتامین ب را فراموش نکنید. ویتامین ب در غلات و حبوبات، انواع مغزها و جوانه ها وجود دارد.
دوپامین، هورمون هوشیاری
هورمونی است که انسان را از لحاظ ذهنی هوشیار نگه می دارد. دوپامین از سلول های مغز و نخاع ترشح می شود. وقتی صحنه ای در یک فیلم شما را خوشحال می کند یا از دیدن منظره ای لذت می برید، هورمون دوپامین در بدن شما آزاد می شود. کمبود این هورمون موجب عدم تمرکز، عدم توجه، بدخوابی، تنبلی و بدخلقی می شود. افرادی که در طول روز به میزان زیاد قهوه یا نوشیدنی های انرژی زا می خورند از سطح دوپامین کمتری برخوردار هستند. برای افزایش سطح دوپامین، قبل از رفتن به رختخواب، اتاق خواب را بررسی کنید تا چیزی موجب اختلال در خواب تان نشود. می توانید قبل از خواب از دمنونش بادرنجبویه برای آرامش استفاده کنید.
دوپامین را می توان با خوردن غذاهای سرشار از پروتیین افزایش داد. خوردن میوه هایی مثل موز را فراموش نکنید. به طور منظم در معرض نور خورشید قرار بگیرید. غذاهای سرشار از آنتی اکسیدان را نیز در وعده های غذایی خود جای دهید.
ملاتونین، ساعت بدن
هورمون ضدپیری است و به عنوان ساعت بدن شناخته می شود. ملاتونین از غده پینه آل ترشح می شود. این هورمون خواب شبانه را تنظیم می کند. اگر سیگاری هستید و شب ها نمی خوابید، احتمالا از کمبود این هورمون رنج می برید. به هم خوردن دوره روز و شب، ترشح ملاتونین را شدیدا تحت تاثیر قرار می دهد. بهتر است شب ها زیاد سراغ لپ تاپ و تبلت نروید و در رختخواب از گوشی های هوشمند استفاده نکنید.
بمباران اطلاعات در ساعاتی که به خواب نیاز دارید، مغز را به طور مصنوعی تحریک و اذیت می کند. علاوه بر این بر بینایی نیز تاثیر می گذارد. برای افزایش سطح ملاتونین، دو ساعت قبل از خواب با ابزار تکنولوژی خداحافظی کنید. سعی کنید زندگی منظمی داشته باشید؛ برای مثال هر شب در ساعت مشخصی شام بخورد و به رختخواب بروید. در اتاقی که تهویه مناسبی دارد بخوابید. سعی کنید از سبزیجات و غذاهای سرشار از پروتیین استفاده کنید و این دو را همراه هم مصرف کنید. جسم و جان تان را در معرض هوای تازه قرار دهید.
اندروفین، ضددرد
هورمونی که مانع درد است، از اضطراب جلوگیری می کند و به عنوان آرامبخش عمل می کند. اندروفین از غدد مخاطی و هیپوتالاموس ترشح می شود. این هورمون کمک می کند احساس مثبتی به زندگی داشته باشید. اندروفین یکی از مسکن های طبیعی بدن است. برای افزایش سطح اندروفین، حتما ورزش کنید. نیاز نیست به ورزش های سنگین روی بیاورید. 30 دقیقه پیاده روی در روز به افزایش این هورمون در بدن شما کمک شایان توجهی می کند.
عرق کردن نیز به آزادشدن این هورمون کمک می کند. حمام بخار و سونا موجب عرق کردن و شل شدن عضلات می شود و استرس را از شما دور می کند. مصرف غذاهای تند را نیز فراموش نکنید. فلفل یکی از مواد غذایی عالی محسوب می شود. غذاهای تند در تماس با گیرنده های روی زبان، سیگنال هایی مشابه با سیگنال های درد به مغز می فرستند که باعث آزاد شدن اندروفین در بدن می شود. اگر به طب سوزنی دسترسی دارید، می توانید آن را امتحان کنید.
اکسی توسین، هورمون عشق
هورمونی که با عنوان هورمون عشق شناخته می شود. اکسی توسین در هیپوتالاموس ساخته شده و بعد به غده هیپوفیز منتقل می شود. این هورمون آدم ها را کنار هم نگه می دارد، اعضای خانواده را به هم نزدیک می کند، عشق را بین زوجین و والدین و فرزندان افزایش می دهد.
در دوران بارداری و شیردهی، هورمون اکسی توسین در بدن زنان ترشح شده و باعث ارتباط عمیق تر آنها با نوزادشان می شود. اکسی توسین استرس را کاهش می دهد و تعاملات اجتماعی را افزایش می دهد. این هورمون حامی قلب در مقابل انواع استرس هاست. برای افزایش سطح اکسی توسین، وقتی بیشتری را با دوستان، اعضای خانواده و افرادی که دوست دارید بگذرانید. به همنوعان خود کمک کنید. ماساژ را فراموش نکنید. سعی کنید به آدم ها عشق بورزید و عاشق بمانید.
استروژن، ضداسترس
این هورمون جنسی زنانه از غدد جنسی ترشح می شود. استروژن مانع استرس محسوب می شود و خلق و خوی فرد را ثابت نگه می دارد. سیگار کشیدن و ورزش شدید میزان این هورمون را کاهش می دهد. برای افزایش سطح استروژن، می توانید از مواد غذایی مختلف استفاده کنید.
میوه، سبزیجات و غلاتی چون سیب، خرما، آلو و گیلاس، هویج، گوجه فرنگی، کلم برکلی، خیار و بادنجان، جو دوسر، گندم و برنج، بذر کتان، تخمه آفتابگردان و رازیانه به افزایش سطح این هورمون در بن کمک می کند.
منبع: ماهنامه مطب
برچسبها: تازه های اقتصادی, اقتصادی, علمی اجنماعی فرهنگی و ورزشی در اقتصاد مرند, احمد عاقلی مرند
۱۰ تعریف خوشبختی
خوشبختی چیزی است که همه دوست دارند داشته باشند. ممکن است فردی موفق باشید یا پول بسیاری داشته باشید، اما بدون خوشبختی بیمعنا و مفهوم خواهد بود.
به همین دلیل تصمیم گرفتهایم کمی به معنای خوشبختی بپردازیم.
ابتدا با تعریف لغوی آن شروع میکنیم.
در لغتنامه دهخدا، خوشبختی، سعادت، نیکاختری و مقابل شقاوت یا بدبختی تعریف شده است. در لغتنامه مریام وبستر انگلیسی، خوشبختی به این دو معنی آمده است:
وضعیت سلامت و شادی
یک تجربه لذتبخش و راضیکننده
این تعریف نقطه شروع بسیار خوبی است که میتوانیم استفادههای بیشتری از آن بکنیم. بهترین راه برای این کار این است که نظر اندیشمندان بزرگ تاریخ را بدانیم. به همین دلیل گفتههای ۱۰ نفر از بزرگترین فلاسفه و اندیشمندان تاریخ درمورد خوشبختی را برایتان گرد آوردهایم. هرکدام از این تعاریف معانی عمیقی دارند که برای جذب بهتر آنها وقت بگذارید.
خوشبختی زمانی است که چیزی که فکر میکنید، چیزی که میگویید و چیزی که انجام میدهید با هم هماهنگ باشد.
– مهاتما گاندی (Mahatma Gandhi)
خوشبختی آن وضعیت هوشیاری است که از دستیابی به ارزشهای شخصی ناشی میشود.
– این رند (Ayn Rand)
خوشبختی چیزی است که هستید و از طریقه فکر کردنتان ناشی میشود.
–وین دایر (Wayne Dyer)
خوشبختی لزوماً رفتن به جایی، از ته قلب، مستقیم و بدون پشیمانی و محافظهکاری است.
– ویلیام اچ. شلدون (William H. Sheldon)
خوشبختی پاداش نیست، یک نتیجه است.
– رابرت اینگرسول (Robert Ingersoll)
خوشبختی با لذت فرق دارد. خوشبختی با جنگیدن، تحمل کردن و به دست آوردن در ارتباط است.
– جرج شیهان (George Sheehan)
خوشبختی معنا و هدف زندگی است، هدف غایی و نهایی وجود انسانی.
– ارسطو (Aristotle)
خوشبختی چیزی نیست که تحربه میکنید، چیزی است که به خاطر میآورید.
– اسکار لوانت (Oscar Levant)
خوشبختی موقعیتی نیست که به آن میرسید، شیوه سفر کردن است.
– مارگارت لی رانبک (Margaret Lee Runbeck)
خوشبختی تجربه معنوی هر لحظه با عشق، قدرشناسی و بخشندگی زندگی کردن است.
دنیس وایتلی (Denis Waitley)
به طور کلی، میتوانیم بگوییم که خوشبختی یک تصمیم است. خوشبختی شما تصمیم شما برای به دست آوردن آن است. همه گفتههای بالا نیاز به عمل خودمان و تصمیم ما دارد.
نظر شما چیست؟
تعریف شما از خوشبختی چیست؟
داستان التهاب
اقتصاد ایران بهار 97 را چگونه سپری کرد؟
متن حاضر دهمین شماره «گزارش فصلی تحولات اقتصاد ایران» است که توسط بانک خاورمیانه در هجدهم فروردین 1397 منتشر شده است. آمار و اطلاعات استفادهشده در این گزارش جدیدترین و به روزترین آمار و اطلاعاتی است که در زمان انتشار آن از منابع معتبری که در متن یا زیرنویسها ذکر شدهاند قابل دسترسی بوده است. آمار، اطلاعات و تحلیلهای ارائهشده صرفاً جنبه اطلاع رسانی داشته و هیچ مسوولیت یا تعهدی را از سوی بانک خاورمیانه یا سازمانها و افراد وابسته به آن ایجاد نمیکند.
در این گزارش هر جا نرخ رشد متغیری ارائه شده، منظور درصد تغییر آن متغیر در دوره یا مقطع مورد بحث نسبت به دوره یا مقطع مشابه در سال قبل از آن است، مگر اینکه خلاف آن ذکر شده باشد. برای مثال، منظور از «رشد درآمدهای نفتی در تابستان ۱۳۹۶»، درصد تغییر این درآمدها در تابستان ۱۳۹۶ نسبت به تابستان ۱۳۹۵ است.
1- بخش واقعی
برآوردهای مقدماتی بانک مرکزی از رشد اقتصادی 4 /3درصدی در 9ماهه نخست سال 1396 حکایت دارد. مجموع ارزش افزوده ایجادشده توسط فعالیتهای اقتصادی طی این مدت 10986 هزار میلیارد ریال بوده که حدود 3 /13 درصد آن متعلق به گروه نفت است. گروه نفت، پس از رشد 6 /61درصدی ارزش افزوده به قیمتهای ثابت در سال 1395، از ابتدای سال 1396 با افت سرعت رشد مواجه بود و در پاییز این سال برای اولینبار پس از 11 فصل منقبض شد و نرخ رشد منفی 3 /7درصدی به جا گذاشت. در فصول آتی نیز انتظار میرود رشدهای خفیف و حتی منفی در گروه نفت تکرار شود و رشد اقتصادی را تضعیف کند. در سال 1396، رشد اقتصادی در نیمه اول سال 7 /4 درصد و در پاییز تنها 0 /1 درصد به ثبت رسیده است که این تفاوت نیز عمدتاً از تحولات گروه نفت نشات میگیرد.
در 9 ماه نخست این سال گروه خدمات با سهم 2 /54درصدی از اقتصاد کشور، 8 /1 واحد درصد از رشد اقتصاد را موجب شده است. در بین زیرمجموعههای این گروه، بیشترین رشد معادل 1 /7 درصد متعلق به بخش حملونقل، انبارداری و ارتباطات بوده است. پس از گروه خدمات، گروه صنایع و معادن با سهم 1 /1 واحد درصدی از رشد کل، دومین گروه اثرگذار بر رشد ثبتشده در این مدت بوده است. در بین زیرمجموعههای این گروه، بخش ساختمان پس از 10 فصل متوالی انقباض، در تابستان و پاییز با رشد مثبت همراه بوده و در 9ماهه نخست به قیمتهای ثابت 8 /0 درصد افزایش ارزش افزوده داشته است. گروههای نفت و کشاورزی نیز هر کدام 3 /0 واحد درصد از رشد اقتصادی این دوره را موجب شدهاند. جدول 1 جزئیات رشد اقتصادی در سال 1395 و 9ماهه نخست سال 1396 را نشان میدهد.
برآوردهای مقدماتی بانک مرکزی از سمت تقاضا در 9ماهه نخست 1396 از رشد 1 /3درصدی هزینه ناخالص داخلی به قیمتهای ثابت سال 1390 حکایت دارد.۱ در فصل پاییز، مصرف بخش خصوصی که نزدیک به نیمی از تقاضای اقتصاد کشور را تشکیل میدهد، به قیمتهای ثابت با 2 /3 درصد کاهش مواجه بوده و مصرف بخش دولتی 7 /7 درصد افزایش داشته است. در این فصل 697 هزار میلیارد ریال سرمایه ثابت ناخالص به قیمتهای جاری تشکیل شده که معادل 7 /18 درصد از هزینه ناخالص داخلی است. در پاییز 1396، تشکیل سرمایه به قیمتهای ثابت در هر دو بخش ماشینآلات و ساختمان با افزایش همراه بوده که در فصول چند سال گذشته به ندرت اتفاق افتاده است. همچنین در این فصل با افزایش 8 /5درصدی واردات و کاهش 9 /6درصدی صادرات به قیمتهای ثابت، خالص صادرات افت شدیدی را تجربه کرده است. جدول 2 نرخ رشد هزینه ناخالص داخلی و اجزای آن را در فصول مختلف سالهای ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ نشان میدهد.
علاوه بر بانک مرکزی، مرکز آمار ایران هم گزارش حسابهای ملی ایران در 9ماهه نخست سال 1396 را منتشر کرده است. بر اساس گزارش مرکز آمار، رشد اقتصادی در این مدت به قیمتهای ثابت سال 1390 با احتساب نفت 4 /4 درصد و بدون احتساب نفت 7 /4 درصد بوده است. با وجود یکسانسازی سالهای پایه در محاسبات بانک مرکزی و مرکز آمار، اختلاف در آمار اعلامی بهخصوص در سطح گروهها و زیرمجموعههای آنها قابل توجه است و این دو نهاد تصویر متفاوتی از اقتصاد ایران ارائه میدهند. برای مثال در پاییز 1396 تامین آب، برق و گاز طبیعی طبق محاسبه بانک مرکزی 1 /7 درصد رشد داشته، در حالی که در محاسبات مرکز آمار 0 /13 درصد منقبض شده است. رشد مصرف بخش خصوصی نیز در گزارشهای بانک مرکزی و مرکز آمار به ترتیب منفی 2 /3 درصد و مثبت 4 /7 درصد اعلام شده است. این نوع تفاوت در آمار واردات نیز وجود دارد و در حالی که بانک مرکزی رشد مثبت برای واردات اعلام کرده، مرکز آمار روند واردات را کاهشی دیده است. نکته قابل توجه دیگر، بازبینی مرکز آمار در ارقام رشد منتشرشده برای سالهای گذشته است. اگرچه به طور معمول ارقام اعلامشده برای چند سال آخر هر گزارش مقدماتی بوده و به مرور با اندکی تغییر نهایی میشوند، در گزارشی که در اسفند 1396 منتشر شده حتی ارقام سال 1391 هم دستخوش بازبینی و تغییر قرار گرفتهاند. جالب آنکه نرخ رشد سال 1395 که مرکز آمار پیش از این 8 /10 درصد اعلام کرده بود، پس از بازبینی دقیقاً برابر نرخ رشد محاسبهشده توسط بانک مرکزی و برابر 5 /12 درصد اعلام شده است.
صندوق بینالمللی پول در آخرین گزارش خود رشد اقتصادی ایران در سال ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ را به ترتیب ۳ /4 و 0 /4 درصد پیشبینی کرده است. مرکز پژوهشهای مجلس نیز در گزارشی بر اساس برآورد هزینههای عمرانی و جاری دولت، تحولات مورد انتظار از بخش نفت، آخرین آمار و اطلاعات وزارت جهاد کشاورزی، برآورد شرکتهای صنعتی مختلف شامل خودروسازیها و پتروشیمیها از میزان تولید محصولات خود تا انتهای سال و سایر اطلاعات مرتبط، رشد اقتصادی سال 1396 را 4 /4 درصد پیشبینی کرده است. در این گزارش، برای سال 1396، رشد ارزش افزوده گروه کشاورزی 8 /3 درصد، گروه نفت 1 /3 درصد، گروه صنایع و معادن 1 /4 درصد و گروه خدمات 3 /5 درصد پیشبینی شده و مهمترین چالش پیش روی رشد اقتصادی نیز سطح پایین سرمایهگذاری دولتی و خصوصی عنوان شده است.
انرژی: حجم تولید ماهانه نفت خام ایران در 11 ماه نخست سال 1396 تقریباً در سطح باثباتی قرار گرفت و متوسط روزانه آن تنها بین 8 /3 تا 9 /3 میلیون بشکه در نوسان بود. بر اساس آخرین گزارشهای اوپک از منابع مستقیم، متوسط روزانه تولید نفت خام ایران در بهمنماه، 8 /3 میلیون بشکه بوده که 60 هزار بشکه کمتر از بهمنماه سال 1395 است. بر اساس آخرین آمار بانک مرکزی، در نیمه نخست سال 1396 صادرات نفت ایران، شامل نفت خام و خالص فرآوردههای نفتی، حدود 3 /2 میلیون بشکه در روز بوده که 1 /13 درصد بیشتر از مدت مشابه سال 1395 است. اگرچه به نظر نمیرسد صادرات نفت در نیمه دوم سال افزایش قابل ملاحظهای داشته باشد، قیمت نفت در این مدت رو به افزایش بوده و از اینرو انتظار میرود ارزش صادرات نفتی رشد کرده باشد. قیمت نفت خام سنگین ایران که در خرداد 1396 معادل بشکهای 6 /44 دلار بود، در بهمنماه به 3 /62 دلار رسید که 1 /17 درصد بالاتر از قیمت آن در بهمنماه سال 1395 است. روند تحولات تولید و قیمت نفت خام ایران در نمودار 1 قابل مشاهده است.
مسکن: بازار مسکن تهران تقریباً از اوایل پاییز 1396 شرایط رکودی را پشت سر گذاشت و این رونق در زمستان هم ادامه داشت. متوسط قیمت مسکن سریعتر از قیمت سایر کالاها رشد کرد و تعداد معاملات نیز افزایش یافت. از آنجا که آمار بهروز و قابل اتکایی برای معاملات مسکن شهرستانها در دسترس نیست، در اینجا تنها معاملات بازار مسکن تهران بررسی شده است.
نرخ رشد نقطهبهنقطه متوسط قیمت مسکن در تهران در ماههای آذر تا بهمن 1396 به بالاترین مقادیر خود از ابتدای سال 1393 رسید. در بهمنماه ۱۳۹۶، متوسط قیمت یک مترمربع واحد مسکونی در تهران ۱ /55 میلیون ریال بود که حاکی از رشدهای قابل توجه 1 /5 و 3 /22درصدی به ترتیب نسبت به ماه گذشته و ماه مشابه سال گذشته است. روند افزایش قیمت در اسفندماه نیز ادامه پیدا کرد و هر مترمربع واحد مسکونی با ۴ /۶ درصد رشد نسبت به بهمنماه به ۵۷ /۶ میلیون ریال رسید. تعداد معاملات هم رکوردهای جدیدی را در مقایسه با چند سال اخیر به ثبت رساند.
در آذرماه 1396 تعداد معاملات 2 /50 درصد نسبت به آذرماه سال قبل از آن و 4 /20 درصد نسبت به ماه قبل از آن افزایش داشت و به 17776 معامله رسید. این رقم در دیماه به ۱۹004 واحد بالغ شد که حتی در دوران رونق گذشته هم کمنظیر بود. از سطح بالای معاملات صورتگرفته در آذر و دیماه اینگونه برداشت میشد که این آمار بخش عمده تقاضای بالقوه تا آخر سال را هم شامل شده است، اما تعداد معاملات در بهمنماه نیز تقریباً در همان سطح باقی ماند و تنها با اندکی کاهش نسبت به دیماه، به 18392 واحد رسید. در آخرین ماه سال نیز که به طور معمول خرید و فروش کمتری صورت میگیرد، 12307 معامله ثبت شد که نسبت به اسفندماه ۱۳۹۵، 0 /5 درصد بیشتر بود. نمودار2 روند تحولات قیمت و تعداد معاملات ثبتشده در شهر تهران را نشان میدهد.۲
همراه با افزایش نسبی قیمت و تعداد معاملات، تحرکاتی در سمت عرضه بازار مسکن نیز قابل شناسایی است. بر اساس آخرین اطلاعات بانک مرکزی، سرمایهگذاری حقیقی بخش خصوصی در ساختمانهای کل کشور که از ابتدای سال 1392 (بهجز دو فصل) به طور مستمر در حال انقباض بوده، در تابستان 1396 با رشد 5 /5درصدی همراه شد. این رشد عمدتاً مربوط به ساختمانهای تکمیلشده و پس از آن ساختمانهای نیمهتمام بوده و سرمایهگذاری در ساختمانهای شروعشده حتی به قیمتهای جاری نیز در این فصل کاهش داشته است. با توجه به رشد قابل توجه تعداد پروانههای ساختمانی صادرشده در نیمه دوم سال 1395، انتظار میرود سرمایهگذاری در ساختمانهای شروعشده نیز از نیمه دوم سال 1396 با رشد همراه شده باشد.
نیروی انسانی: در پاییز 1396 مهمترین شاخصهای بازار کار در مقایسه با پاییز ۱۳۹۵ با بهبود نسبی همراه بودند. در این فصل نرخ بیکاری با 4 /0 واحد درصد کاهش به 9 /11 درصد و نرخ مشارکت با 2 /1 واحد درصد افزایش به 1 /40 درصد رسید. این سیزدهمین فصل متوالی بود که رشد نقطهبهنقطه نرخ مشارکت مثبت رقم خورد. یکی از مهمترین علل افزایش مستمر نرخ مشارکت، فارغالتحصیل شدن افرادی است که در سالهای قبل با ورود به دورههای تحصیلات تکمیلی در واقع ورود به بازار کار را به تعویق انداخته بودند و با اتمام دوره تحصیلی به مرور وارد بازار کار میشوند. طی یک سال منتهی به پاییز 1396، به طور خالص 972 هزار نفر به عرضه بازار کار کشور افزوده شد که افزایش 958 هزارنفری جمعیت شاغل و 14 هزار نفری جمعیت بیکار را به همراه داشت. در این فصل 3 /23 میلیون نفر شاغل بودند و 1 /3 میلیون نفر که تمایل و توانایی انجام کار را داشتند، موفق به یافتن شغل نشدند. نرخ بیکاری به طور معمول در بین جمعیت جوان کشور بالاتر از سایر بازههای سنی بوده است. در پاییز 1396 از هر چهار نفر متقاضی کار در بازه سنی 15 تا 29ساله، یک نفر موفق به یافتن شغل نشده است که رقم بالایی محسوب میشود. حدود 5 /2 میلیون نفر، معادل 8 /10 درصد از کل جمعیت شاغل نیز با اینکه خواهان و آماده کار بیشتر بودند، نتوانستند موقعیت شغلی با کار بیش از 44 ساعت در هفته پیدا کنند. جدول 3 مهمترین شاخصها و آمار بازار کار را در سالهای ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ نشان میدهد.
از نظر دستهبندی شاغلان در بخشهای اقتصادی، در دو دهه اخیر بیشترین سهم شاغلان متعلق به بخش خدمات بوده که طی سالهای اخیر افزایش داشته است. برای مثال، در پاییز سالهای 1392 و 1394 سهم بخش خدمات از کل شاغلان به ترتیب 0 /48 و 8 /49 درصد بوده که در پاییز 1396 به 1 /50 درصد افزایش یافته است. از پاییز 1392 تا پاییز 1396 نزدیک به 5 /2 میلیون نفر به جمعیت شاغل کشور افزوده شده که 7 /1 میلیون نفر، معادل 5 /68 درصد آن به بخش خدمات اضافه شدهاند. این در حالی است که سهم بخش صنعت از ورودی به بازار کار طی این مدت تنها 417 هزار نفر، معادل 9 /16 درصد، بوده است. در نتیجه بخش عمده متقاضیان تازهوارد به بازار کار به بخشهای خدماتی وارد شدهاند و بخشهای دیگر در این امر سهم کمتری داشتهاند.
از نظر دستهبندی جنسیتی، به طور معمول شاخصهای بازار کار در ایران برای زنان نامناسبتر از مردان است. نرخ بیکاری زنان در چند دهه اخیر بالاتر و نرخ مشارکت آنها پایینتر از مردان بوده است. اما در سالهای اخیر این روند اندکی تعدیل شده است. از پاییز 1392 تا پاییز 1396 حدود 2 /3 میلیون نفر به جمعیت فعال کشور اضافه شده که سهم مردان و زنان برابر و معادل 6 /1 میلیون نفر است. این در حالی است که از 5 /2 میلیون نفر اضافهشده به جمعیت شاغل، 4 /1 میلیون نفر زن و 1 /1 میلیون نفر مرد بودهاند. این امر به معنای افزایش نرخ بیکاری مردان از 5 /8 درصد به 1 /10 درصد و کاهش نرخ بیکاری زنان از 3 /20 درصد به 1 /19 درصد در این مدت است. نرخ مشارکت نیز برای هر دو گروه افزایش یافته، اما سرعت افزایش در بین زنان بیشتر بوده است. این نرخ طی بازه زمانی پاییز 1392 تا پاییز 1396، برای زنان از 3 /11 به 9 /15 درصد و برای مردان از 1 /62 به 1 /64 درصد رسیده است.
2- قیمتها و تورم
نرخ تورم نقطهبهنقطه مصرفکننده که در پایان پاییز 1396 به 0 /10 درصد رسیده بود، در زمستان وارد روندی کاهشی شد و در پایان اسفند رقم 3 /8 درصد را ثبت کرد. نرخ تورم سالانه مصرفکننده در پایان هر ماه نیز در فصل زمستان روند باثباتی را طی کرد و مانند دو فصل قبل از آن پیرامون 10 درصد با دامنه بسیار کمی در نوسان بود که نهایتاً در آخر اسفندماه به 6 /9 درصد رسید و برای دومین سال متوالی تکرقمی باقی ماند. نرخ تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده نیز به روند افزایشی که از پایان پاییز 1396 آغاز شده بود، ادامه داد و از 7 /10 درصد در آذرماه به 8 /12 درصد در اسفند رسید. با توجه به اثرگذاری نرخ تورم تولیدکننده بر نرخ تورم مصرفکننده با وقفهای چندماهه، انتظار میرود روند کاهشی نرخ تورم مصرفکننده در ماههای ابتدایی سال 1397 متوقف شود. در نمودار 3 مشاهده میشود که از تیرماه به بعد، نرخ تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده از نرخ تورم نقطهبهنقطه مصرفکننده بالاتر بوده که این به معنی سرعت بیشتر افزایش قیمت کالاهای تولیدشده درب کارخانه نسبت به قیمت بازاری محصولات مصرفی است. بررسی نرخ تورم مصرفکننده به تفکیک کالاهای قابل تجارت و غیرقابل تجارت حاکی از آن است که نرخ تورم نقطهبهنقطه کالاهای قابل تجارت از ابتدای پاییز 1396 وارد روندی افزایشی شده و از 9 /8 درصد در مهرماه به 2 /10 درصد در بهمنماه رسیده است. این افزایش نرخ را میتوان تا حدی به تضعیف قابل ملاحظه ریال در مقابل سایر ارزهای خارجی در پاییز و زمستان، حذف برخی اقلام وارداتی از لیست دریافتکنندگان ارز مبادلهای و نیز افزایش قیمت جهانی برخی اقلام مصرفی در فصل پاییز نسبت داد. نرخ تورم کالاهای غیرقابل تجارت نیز از ابتدای پاییز 1396 شروع به افزایش کرد و از 0 /8 درصد در مهرماه به 2 /9 درصد در بهمنماه رسید. گزارش منتشرشده از سوی بانک مرکزی از نرخ تورم اقلام سبد مصرفی کالاها و خدمات در پایان اسفند 1396 نشان میدهد که در میان 12 گروه اصلی در سبد کالاها و خدمات مصرفی، بیشترین کاهش نرخ تورم نقطهبهنقطه در طول زمستان ۱۳۹۶ مربوط به گروه خوراکیها و آشامیدنیها و بیشترین افزایش آن مربوط به گروه دخانیات بوده است. با توجه به وزن بالای گروه خوراکیها و آشامیدنیها در سبد مصرفی و کاهش چشمگیر 3 /7 واحد درصدی نرخ تورم نقطهبهنقطه این گروه در پایان زمستان 1396 نسبت به پایان پاییز، بخشی از کاهش نرخ تورم نقطهبهنقطه مصرفکننده در پایان اسفند را میتوان به این امر نسبت داد. لازم به ذکر است که نرخ تورم نقطهبهنقطه گروه مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوختها نیز که دارای بالاترین وزن در سبد مصرفی است در دوره مورد بررسی 3 /0 واحد درصد کاهش یافته است. جدول 4 نرخهای تورم نقطهبهنقطه را در گروههای اصلی سبد کالاها و خدمات مصرفی در پاییز و زمستان 1396 نشان میدهد. با توجه به روند افزایشی نرخ تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده در ماههای اخیر، انتظار میرود نرخ تورم مصرفکننده نیز در ماههای ابتدایی سال 1397 افزایش یابد. صندوق بینالمللی پول نیز نرخ تورم سالانه برای سال ۱۳۹۷ را حدود ۱۲ درصد پیشبینی کرده است.
3- تراز پرداختها
آمار مربوط به تحولات بخش نفت نشان میدهد که حجم تولید نفت و صادرات نفتی پس از رسیدن به اوج خود در پاییز 1395، با اندکی کاهش مواجه شده و طی سه فصل بعد از آن به ترتیب به طور میانگین در سطح 9 /3 و 3 /2 میلیون بشکه در روز قرار داشتند.۳ روند این تغییرات نشان میدهد که در شش ماه نخست سال 139۶، تولید نفت خام و صادرات نفتی به ترتیب با رشد 9 /7 و 1 /13 درصد روبهرو شدهاند. از سوی دیگر میانگین قیمت هر بشکه نفت خام سنگین ایران در بازارهای جهانی در نیمه نخست سال 1396 با رشدی در حدود 6 /17 درصد به 6 /48 دلار رسیده است. این در حالی است که روند افزایشی قیمت نفت خام ایران که از دیماه 1394 آغاز شده بود، از خردادماه سال 1396 شتابی دو چندان گرفت و در آذرماه به حدود 9 /60 دلار به ازای هر بشکه رسید که بالاترین نرخ از اردیبهشتماه 1394 محسوب میشود. در نتیجه این تحولات، ارزش صادرات نفتی کشور در شش ماه نخست سال 1396 با 5 /20 درصد افزایش به 9 /29 میلیارد دلار بالغ شده است. همچنین در دوره مذکور واردات نفتی با 9 /4 درصد افزایش به 654 میلیون دلار رسیده است. به این ترتیب، تراز بازرگانی نفتی کشور در نیمه نخست سال 1396 با 9 /20 درصد رشد به 2 /29 میلیارد دلار رسیده است.
ارزش صادرات غیرنفتی در نیمه نخست سال 1396 با 8 /7 درصد رشد به حدود 4 /14 میلیارد دلار رسیده است. این در حالی است که ارزش واردات غیرنفتی در همین مدت با افزایش قابل توجه 4 /22درصدی روبهرو شده و به 9 /32 میلیارد دلار بالغ شده است. در نتیجه این تغییرات، کسری تراز بازرگانی غیرنفتی با رشدی 8 /36درصدی به حدود 5 /18 میلیارد دلار رسیده است. با در نظر گرفتن تحولات مربوط به صادرات و واردات کالاهای نفتی و غیرنفتی، مازاد تراز حساب کالا در دوره مذکور در حدود 7 /10 میلیارد دلار بوده است که رشدی 7 /0درصدی نشان میدهد. به عبارت دیگر، افزایش ارزش صادرات نفتی در نیمه نخست سال 1396 با رشد قابل توجه واردات کالا همزمان بوده که در نتیجه آن تراز حساب کالا با تغییرات چشمگیری روبهرو نشده است. جدول 5 تراز حساب جاری و زیربخشهای آن را در فصلهای مختلف سالهای 1396-1394 نشان میدهد.
آمار مربوط به حساب سرمایه نشان میدهد که در فصل دوم سال 1396 به طور خالص حدود 0 /5 میلیارد دلار سرمایه از کشور خارج شده که حدود 8 /14 درصد از رقم مشابه سال قبل کمتر است. در مجموع در نیمه نخست سال 1396 خالص خروج سرمایه با 9 /41 درصد کاهش به حدود 3 /6 میلیارد دلار رسیده است. نمودار 4 تحولات فصلی خالص حساب سرمایه را در فصول مختلف سالهای 1396-1393 نشان میدهد. با در نظر گرفتن تغییرات حساب جاری، حساب سرمایه، و همچنین حدود 7 /6 میلیارد دلار مربوط به اشتباهات و از قلمافتادگیها در محاسبات تراز پرداختها که بخشی از آن ناشی از ورود و خروج کالا از مبادی غیررسمی است، مانده ذخایر بینالمللی کشور در پایان نیمه نخست سال 1396 با حدود 6 /5 میلیارد دلار کاهش نسبت به پایان سال ۱۳۹۵ در حدود 115 میلیارد دلار تخمین زده میشود.
بر اساس گزارشهای گمرک، مجموع ارزش صادرات غیرنفتی ایران۴ در 11 ماه نخست سال 1396 به حدود 7 /41 میلیارد دلار رسید که رشدی 0 /5درصدی را نشان میدهد. اقلام عمده صادراتی طی این مدت به ترتیب شامل میعانات گازی به ارزش 3 /6 میلیارد دلار، گاز طبیعی مایعشده به ارزش 5 /2 میلیارد دلار، پروپان مایعشده به ارزش 3 /1 میلیارد دلار، متانول به ارزش 1 /1 میلیارد دلار و روغنهای سبک و فرآوردهها بهجز بنزین به ارزش 0 /1 میلیارد دلار بوده است. شایان ذکر است که مجموع ارزش صادرات محصولات پتروشیمی در دوره مذکور حدود 2 /14 میلیارد دلار بوده که حکایت از کاهشی 0 /4درصدی دارد. همچنین ارزش صادرات میعانات گازی نیز حدود 4 /5 درصد افت کرده است. بیشترین صادرات ایران از لحاظ ارزش در این مدت به ترتیب به کشورهای چین با سهم 7 /19 درصد، امارات متحده عربی با سهم 1 /14 درصد، عراق با سهم 4 /13 درصد، ترکیه با سهم 3 /9 درصد و کره جنوبی با سهم 1 /9 درصد بوده است. نکته مهم در این زمینه رشد قابل توجه 0 /41درصدی صادرات به کره جنوبی، افزایش 3 /11درصدی صادرات به چین و افت 0 /14درصدی صادرات به امارات متحده عربی بوده است.
از سوی دیگر، در ۱1 ماه نخست سال 1396 حدود 7 /47 میلیارد دلار کالا از مبادی گمرکی وارد کشور شد که 6 /23 درصد رشد نشان میدهد. عمدهترین اقلام وارداتی طی این مدت به ترتیب شامل قطعات منفصله برای تولید خودرو به ارزش 6 /1 میلیارد دلار، ذرت دامی به ارزش 4 /1 میلیارد دلار، برنج به ارزش 0 /1 میلیارد دلار، لوبیای سویا به ارزش 838 میلیون دلار و وسایل نقلیه موتوری با حجم 2000-1500 سیسی به ارزش 739 میلیون دلار بوده است. عمده واردات کشور طی مدت مذکور به ترتیب از کشور چین با سهم ارزشی 2 /24 درصد، امارات متحده عربی با سهم 4 /18 درصد، کره جنوبی با سهم 9 /6 درصد، ترکیه با سهم 0 /6 درصد و آلمان با سهم 5 /5 درصد صورت گرفته است. از نکات قابل توجه در این زمینه میتوان به رشد 7 /50 درصدی ارزش واردات از امارات متحده عربی طی این ۱۱ ماه نسبت به ۱۱ ماه اول سال ۱۳۹۵ اشاره کرد.
۴- بازار ارز
بازار ارز ایران در زمستان 1396 نسبت به چهار فصل قبل از آن به مراتب پرنوسانتر بود. نرخ برابری دلار آمریکا در مقابل ریال در ادامه روند افزایشی که از ابتدای تابستان شروع کرده بود، از هفته دوم پاییز 1396 از 40 هزار ریال عبور کرد و دیگر از این سطح پایینتر نیامد. این نرخ در اواسط بهمنماه به 50 هزار ریال نیز نزدیک شد و در واپسین روزهای سال پیرامون 3 /48 هزار ریال در نوسان بود. میانگین نرخ برابری دلار آمریکا در بازار آزاد در زمستان 1396 نسبت به پاییز این سال حدود 12 درصد و نسبت به زمستان 1395 حدود 18 درصد رشد کرده است. نمودار 5 نرخهای روزانه برابری دلار آمریکا در مقابل ریال را در پاییز و زمستان سال 1396 نشان میدهد.
روند افزایشی نرخ برابری دلار آمریکا در بازار آزاد از زمستان 1396 شدت گرفت. برخلاف نظرات رسمی مبنی بر موقتی بودن روند افزایشی این نرخ در نتیجه افزایش تقاضای فصلی ارز، اینروند نهتنها تغییر جهت نداد، بلکه با شدت بیشتری ادامه یافت و به افزایش سفتهبازی در بازار ارز و همچنین شکلگیری انتظارات مبنی بر افزایش بیشتر نرخ ارز منجر شد. شکلگیری صفهای طویل دریافت ارز در مقابل صرافیها گواهی بر این واقعیت بود.
به منظور مقابله با روند افزایشی نرخ برابری دلار آمریکا در بازار آزاد، بانک مرکزی با شدت عمل بیشتری در بازار ارز وارد شد و علاوه بر عرضه مستقیم اسکناس دلار در بازار آزاد در اواسط بهمنماه، به مدد نیروهای انتظامی اقدام به دستگیری برخی واسطهگران بازار ارز و همچنین پلمب چندین صرافی غیرمجاز کرد. در پی این اقدام تنها چند روز نرخ دلار آمریکا در بازار آزاد به زیر 46 هزار ریال کاهش یافت و دوباره با جهش قابل ملاحظهای در مدت بسیار کوتاهی در اواسط بهمنماه تا مرز 50 هزار ریال پیش رفت. البته در زمان بروز این جهش بسیاری از صرافیها از هرگونه خرید و فروش ارز خودداری میکردند. در پی این جهش نرخ ارز، بانک مرکزی در واپسین روزهای بهمنماه نسبت به ارائه بسته سهگانه خود در جهت کنترل نوسانات بازار ارز اقدام کرد. بر اساس محتوای این بسته، بانکها از 28 بهمنماه به مدت دو هفته میتوانستند اقدام به فروش اوراق گواهی سپرده یکساله با نرخ سود 20 درصد کنند، اوراق سپرده ریالی مبتنی بر ارز بفروشند یا به پیشفروش ششماهه و یکساله سکه طلا در برخی شعب منتخب بپردازند. از میان این سه گزینه، گزینه اول یعنی فروش اوراق گواهی سپرده با نرخ سود 20درصدی بیشترین متقاضی را نسبت به دو گزینه دیگر داشت. در تکمیل سیاستهای کنترل بازار ارز، ثبت سفارش با دلار آمریکا از سوی بانک مرکزی در اسفندماه نیز ممنوع شد. به دنبال ارائه بسته پیشنهادی بانک مرکزی و اجرایی شدن آن از اواخر بهمنماه، کمی از التهابات بازار ارز کاسته شد و نرخ ارز رو به کاهش گذاشت و همگام با عرضه ارز مداخلهای، قیمت دلار آمریکا به زیر 45 هزار ریال رسید. البته طی اجرای این طرح دو هفتهای، برخی صرافیها تعطیل بودند یا معاملات ارزی انجام نمیدادند. این وضعیت باز هم دیری نپایید و بازار فروش دلار آمریکا در هفته دوم اسفندماه به بازاری سه نرخی تبدیل شد. به بیان دیگر به جز نرخ مبادلهای و نرخ مداخلهای، نرخ جدیدی با عنوان نرخ «کف بازار» شکل گرفت. نرخ مداخلهای همان نرخ دستوری بانک مرکزی به صرافیهای منتخب بود که حدوداً سه هزار ریال از نرخ کف بازار کمتر بود. این تفاوت چشمگیر بین دو نرخ موجب تشکیل صفهای طولانی برای دریافت روزانه یک هزار دلار از صرافیهای منتخب برای هر نفر شد و عملاً به افراد امکان میداد که به راحتی از این شکاف قیمتی سود ببرند. به علاوه امتناع از فروش دلار به اشخاص و نیز تخصیص ارز مسافران سفرهای خارجی به صورت مشروط از جمله اقداماتی بود که در آخرین روزهای سال برای کنترل بازار ارز و محدود کردن فعالیتهای سوداگرانه انجام شد. با این حال شکاف سه هزار ریالی بین نرخ مداخلهای و نرخ کف بازار چندان دوام نیاورد و در 21 اسفندماه این دو نرخ به یکدیگر نزدیک شدند. به بیان دقیقتر بانک مرکزی از این تاریخ ارز را با قیمتی بسیار نزدیک به قیمت بازار به صرافیهای منتخب عرضه کرد.
نرخ مبادلهای دلار آمریکا نیز که از ابتدای تابستان به طور قابل ملاحظهای توسط بانک مرکزی افزایش یافته بود، در اواخر سال از 37 هزار ریال عبور کرد. با وجود این افزایش، از آنجا که سرعت رشد نرخ برابری دلار آمریکا در مقابل ریال در بازار آزاد نسبت به رشد این نرخ در بازار رسمی به مراتب بیشتر بود، شکاف بین این دو نرخ که در اواخر تابستان به حدود 16 درصد کاهش یافته بود تا پایان سال به بیش از 25 درصد رسید. به این ترتیب احتمال اجرای برنامه یکسانسازی نرخ ارز که با شروع به کار دولت یازدهم از سال 1392 وعده داده شده بود، باز هم کمتر شده است.
روند افزایشی نرخ تورم تولیدکننده در ماههای اخیر ادامه داشته است. با توجه به اثرگذاری با وقفه این نرخ بر نرخ تورم مصرفکننده، احتمالاً نرخ تورم مصرفکننده در ماههای ابتدایی سال 1397 افزایش خواهد یافت. در صورت تکرار رویه بانک مرکزی و عدم تعدیل نرخ ارز متناسب با تفاوت تورم داخلی و خارجی، ارزش واقعی ریال افزایش یافته و به کاهش رقابتپذیری کالاهای صادراتی منجر خواهد شد. نمودار 6 نرخهای تورم و رشد قیمت دلار آمریکا در بازار آزاد و بازار رسمی را نشان میدهد.
5- متغیرهای پولی و اعتباری
بررسی اجزای مختلف پایه پولی بر حسب منابع حاکی از آن است که در دیماه ۱۳۹۶، سه جزء پایه پولی در جهت افزایش و یک جزء در جهت کاهش آن عمل کردهاند. آمار بانک مرکزی نشان میدهد، خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی ۶ /۴ درصد افت کرده در حالی که خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی ۷ /۴ درصد، بدهی بانکها به بانک مرکزی ۶ /۷ درصد و خالص سایر اقلام ۶ /۹ درصد افزایش یافتهاند. اجزای پایه پولی در فصول مختلف سالهای 1395 و 1396 و دیماه این دو سال در جدول 6 آمده است.
طبق این آمار، در دیماه ۱۳۹۶ پس از خالص سایر اقلام، خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی عامل اصلی رشد پایه پولی بوده است. از طرفی به دلیل رشد بدهی بانکهای غیردولتی و موسسات اعتباری غیربانکی به بانک مرکزی در ۱۲ ماه منتهی به این ماه، بدهی بانکها به بانک مرکزی ۶ /۷ درصد افزایش یافته که لزوم پیگیری اصلاحات نظام بانکی را بیش از پیش آشکار میکند. در این مدت با وجود کاهش بدهی بانکهای تجاری و تخصصی دولتی به ترتیب به میزان ۳ /۵۵ درصد و ۴ /۲۷ درصد، بدهی بانکهای غیردولتی و موسسات اعتباری غیربانکی ۳ /۹۷ درصد رشد کرده و سهم این بدهیها از کل بدهی بانکها به بانک مرکزی از ۳۲ درصد در دیماه 1395 به ۵۷ درصد در دیماه ۱۳۹۶ افزایش یافته است. رشد ۱۸درصدی بدهی بانکها به بانک مرکزی در دیماه 1396 نسبت به پایان اسفند 1395 عامل اصلی رشد پایه پولی در این بازه زمانی بوده است.
از سوی دیگر، بررسی آمار نقدینگی نشان میدهد از مجموع 14631 هزار میلیارد ریال نقدینگی کشور در دی ۱۳۹۶، حدود ۱۸۰۰ هزار میلیارد ریال به شکل پول و مابقی در قالب شبهپول بوده است. نقدینگی در دیماه ۱۳۹۶ نسبت به ماه قبل از آن در نتیجه افزایش چهاردرصدی پول و یکدرصدی شبهپول ۲ /۱ درصد رشد کرده است. با وجود این، نرخ رشد نقدینگی در ۱۰ ماه نخست سال ۱۳۹۶ معادل ۷ /۱۶ درصد بوده که کمتر از نرخ رشد ۶ /۱۷درصدی دوره مشابه سال قبل از آن است. در نیمه اول سال ۱۳۹۶، نرخ رشد شبهپول از پول پیشی گرفته اما از ابتدای پاییز با افزایش شتاب رشد پول، سرعت انبساط پول از شبهپول بیشتر شده است.۵ سبقت گرفتن نرخ رشد نقدینگی از نرخ رشد پایه پولی نشان میدهد در دیماه ۱۳۹۶، ضریب فزاینده نقدینگی افزایش یافته است.
ضریب فزاینده نقدینگی در پایان دیماه ۱۳۹۶ با رشد ۷ /۷درصدی به ۰ /7 واحد رسید. کاهش نسبت اسکناس و مسکوک در دست اشخاص به کل سپردهها و همچنین کاهش نسبت سپردههای دیداری (ذخایر اضافی) بانکها نزد بانک مرکزی به کل سپردهها اثر افزایشی بر ضریب فزاینده نقدینگی داشته است. در این میان، حجم اسکناس و مسکوک در دست اشخاص با رشد ۵ /۱۰درصدی و سپردههای دیداری با رشد ۸ /۲۱درصدی به ترتیب ۳ /۰ واحد درصد و ۱ /۲ واحد درصد در رشد نقدینگی سهم داشتهاند. جدول 7 ضریب فزاینده نقدینگی و اجزای تشکیلدهنده نقدینگی را در فصول مختلف سالهای 1395 و 1396 و دیماه این دو سال نشان میدهد.
خلاصه عملکرد بازار بینبانکی کشور در 11 ماه نخست سال ۱۳۹۶ نشان میدهد تعداد و متوسط ارزش روزانه کل معاملات انجامشده در این بازار به ترتیب ۸ /۱۹ و ۲ /۸۸ درصد رشد کرده و به 34859 فقره با متوسط ارزش روزانه ۲۰۷ هزار میلیارد ریال رسیده است. از این آمار میتوان نتیجه گرفت تعمیق بازار بینبانکی به عنوان یکی از اهداف بانک مرکزی در حال تحقق است. در این دوره ۳۰ بانک و موسسه اعتباری در بازار بینبانکی فعالیت داشتهاند که نسبت به دوره مشابه سال قبل یک واحد کاهش نشان میدهد. وضعیت بازار بینبانکی در 11 ماه نخست سالهای ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ در جدول 8 مقایسه شده است.
بررسی معاملات بازار بینبانکی به تفکیک سررسید نشان میدهد در 11 ماه نخست سال ۱۳۹۶، ۴ /۹۸ درصد از ارزش معاملات مربوط به معاملات یکشبه بوده که با تامین مالی کوتاهمدت بازار بینبانکی سازگار است. تحلیل نرخ سود موزون ماهانه بازار بینبانکی در مقاطع ماهانه نشاندهنده آن است که روند افزایشی نرخ سود موزون که از ماههای پایانی سال ۱۳۹۵ شروع شده بود، از مردادماه ۱۳۹۶ معکوس شده و با روند نزولی به ۱ /۱۸ درصد در بهمن این سال رسیده است. بخشی از این کاهش به دلیل منظمتر شدن انتشار اوراق بدهی دولت بوده است.
در بخش نظامهای پرداخت و طبق گزارش شرکت شاپرک از عملکرد صنعت پرداخت در بهمنماه ۱۳۹۶، ارزش تراکنشهای این شرکت در آذرماه ۱۳۹۶ برابر با ۴ /۱۰ درصد از کل نقدینگی بوده و نسبت به آبان ۱۳۹۶ به مقدار 7 /۰ درصد افزایش داشته است. نسبت ارزش تراکنشهای شاپرک به نقدینگی۶ در یک روند افزایشی از ۶ /۶ درصد در فروردینماه ۱۳۹۲ به ۴ /۱۰ درصد در آذرماه ۱۳۹۶ رسیده است. این در حالی است که اسکناس و مسکوک در دست اشخاص نسبت به نقدینگی در این مدت روندی در مجموع کاهشی داشته و از ۰ /۶ درصد به ۴ /۲ درصد رسیده است. به عبارت دیگر، گسترش نفوذ ابزارهای پرداخت الکترونیک یکی از دلایل کاهش ۶ /۳ واحددرصدی نسبت اسکناس و مسکوک به نقدینگی در بازه مورد بررسی بوده است و پیشبینی میشود این روند کاهشی همچنان ادامه داشته باشد.
6- وضعیت مالی دولت
6-1- عملکرد 10ماهه نخست سال 1396
درآمدهای مالیاتی که در نیمه نخست سال 1396 رشد منفی را تجربه کرده بودند، در نیمه دوم سال افزایش یافتند و در مجموع 10 ماه نخست این سال رشد اسمی 8 /6درصدی را به ثبت رساندند، اگرچه همچنان رشد واقعی این درآمدها منفی است. درآمدهای مالیاتی دولت در این مدت 3 /18 درصد کمتر از ارقام پیشبینیشده در قانون بودجه بودند. سایر درآمدهای جاری نیز با رشد اندک 3 /5درصدی، تنها 2 /62 درصد از ارقام پیشبینیشده در قانون بودجه را پوشش دادند. این در حالی است که پرداختهای جاری دولت با رشد 8 /14درصدی، معادل 1 /85 درصد از ارقام پیشبینیشده در قانون بودجه را محقق کردند. رشد اندک درآمدهای جاری در مقابل رشد قابل توجه پرداختهای جاری موجب تشدید کسری تراز عملیاتی شد، به نحوی که در 10 ماه نخست سال 1396 کسری تراز عملیاتی با رشد 0 /28درصدی به 0 /757 هزار میلیارد ریال رسید.
در همین مدت درآمدهای نفتی با وجود رشد 0 /46درصدی، تنها 2 /75 درصد از ارقام مصوب قانون بودجه را پوشش دادند. پرداختهای عمرانی نیز با رشد قابل توجه 0 /80درصدی به سطح 8 /299 هزار میلیارد ریال رسیدند که تنها نیمی از تکلیف قانون بودجه بوده است.
در مجموع رشد کل درآمدهای دولت در 10 ماه نخست سال 1396 معادل 1 /19 درصد و کمتر از رشد 4 /20درصدی کل هزینههای دولت در همین مدت بود و به این ترتیب کسری بودجه دولت با رشد 7 /27درصدی به 1 /335 هزار میلیارد ریال رسید. علاوه بر این کسری بودجه، دولت برای بازپرداخت بدهیهای قبلی یا همان تملک داراییهای مالی در 10 ماه نخست سال 1396 معادل 1 /272 هزار میلیارد ریال متحمل هزینه شد و به این ترتیب سطح واگذاری داراییهای مالی به رقم قابل توجه 2 /607 هزار میلیارد ریال رسید. بخش عمده واگذاری داراییهای مالی مربوط به انتشار اوراق بدهی دولتی است و این واگذاریها در 10 ماه نخست سال 1396 معادل 9 /34 درصد بیشتر از مجوز قانون بودجه رقم خورد. بار مالی بازپرداخت اوراق دولتی نیز با سرعت زیادی در حال افزایش است. در 10 ماه نخست سال 1396 تملک داراییهای مالی رشد 8 /244درصدی داشته است. در قانون «برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران» سقف مانده بدهی دولت به تولید ناخالص داخلی معادل 40 درصد در نظر گرفته شده است، در حالی که برآورد میشود این رقم در حال حاضر به حدود 45 درصد رسیده باشد. این رقم اگرچه در مقایسه با بسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا چندان بالا نیست، لزوم برنامهریزی بلندمدت دولت برای مدیریت بدهیهایش را گوشزد میکند. در حال حاضر هیچ برنامهای برای رسیدن به مازاد بودجه و بازپرداخت بدهیهای ناشی از کسریهای مزمن بودجههای سالهای گذشته وجود ندارد و دولت بیمحابا نسبت به ایجاد بدهی جدید اقدام میکند. این در حالی است که قیمت نفت چشمانداز مناسبی ندارد و با کاهش سهم نفت از بودجه دولت، احتمالاً شاهد تشدید کسریهای بودجه در سالهای آینده خواهیم بود. نفت که در سالهای نهچندان دور سهم عمدهای در کل درآمدهای دولت داشت، در 10 ماه نخست سال ۱۳۹۶ تنها 5 /39 درصد از کل درآمدهای دولت را پوشش داده است. جدول 9 عملکرد مالی دولت را در سال 1396 نشان میدهد.
در 10 ماه نخست سال 1396 برخلاف سال پیش از آن سهم عمده درآمدهای مالیاتی مربوط به مالیاتهای غیرمستقیم بوده است. رشد منفی 6 /8درصدی درآمدهای ناشی از مالیات اشخاص حقوقی به کاهش سهم این نوع مالیات از کل درآمدهای مالیاتی منجر شده و عامل اصلی رشد منفی 2 /4درصدی درآمدهای ناشی از مالیاتهای مستقیم بوده است. رشد درآمدهای ناشی از مالیات بر درآمد و مالیات بر ثروت نیز اندک و کمتر از نرخ تورم بوده است. در مقابل و در زیرمجموعه مالیاتهای غیرمستقیم، مالیات بر واردات رشد 1 /30درصدی و مالیات بر کالاها و خدمات رشد 7 /14درصدی را تجربه کردهاند. مالیات بر ارزش افزوده به تنهایی بیش از یکچهارم کل درآمدهای مالیاتی را در 10 ماه نخست سال 1396 به خود اختصاص داده و در سالهای اخیر به یکی از ارکان اصلی نظام مالیاتی کشور تبدیل شده است. رشد درآمدهای ناشی از این پایه مالیاتی در 10 ماه نخست سال 1396 معادل 5 /16 درصد بوده است. جدول 10 اجزای درآمدهای مالیاتی دولت را در 10 ماه نخست سالهای 1395 و 1396 نشان میدهد.
6-2- قانون بودجه سال 1397
در واپسین روزهای سال 1396 قانون بودجه سال 1397 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. این قانون تغییرات قابل توجهی نسبت به لایحه تهیهشده از سوی دولت تجربه کرده و بودجه کل کشور 3 /2 درصد بیش از رقم پیشنهادی دولت تصویب شده است. با این حال رشد 1 /6درصدی بودجه کل کشور در سال 1397 نسبت به قانون بودجه سال 1396 کمتر از نرخ تورم انتظاری است. بودجه عمومی دولت نیز 3 /4 درصد بیشتر از رقم پیشنهادی لایحه دولت به تصویب رسیده و رشد 1 /11درصدی را نسبت به قانون بودجه سال 1396 تجربه کرده است. جدول 11 ارقام کلان قانون بودجه سال 1397 را نشان میدهد. در پایان سال 1396 نرخ دلار رسمی حدود 37700 ریال بوده است. در نیمه نخست این سال به طور متوسط روزانه 4 /2 میلیون بشکه در روز خالص صادرات نفت، فرآوردههای نفتی و میعانات گازی رقم خورده است. آخرین آمار موجود قیمت نفت ایران مربوط به آذرماه سال 1396 و معادل 9 /60 دلار در هر بشکه بوده است. با لحاظ کردن این دادهها برای سال 1397، سهم دولت از کل درآمد صادرات نفت و فرآوردههای نفتی کشور 1076 هزار میلیارد ریال در سال خواهد شد. البته انتظار میرود نرخ رسمی دلار در سال 1397 بیشتر از 37700 ریال شود که این افزایش ممکن است با کاهش قیمت نفت خنثی شود. با این حال دولت در لایحه بودجه درآمدهای نفتی را معادل 1 /1010 هزار میلیارد ریال در نظر گرفته بود و مجلس این رقم را در قانون بودجه 1397 به 1 /1007 هزار میلیارد ریال کاهش داد. یکی از تغییرات قانون بودجه نسبت به لایحه دولت، اضافه کردن توزیع چهار میلیون تن قیر رایگان از سوی شرکت ملی نفت ایران تا سقف 30 هزار میلیارد ریال به نسبتهای مشخص بین دستگاههای اجرایی با اولویت تادیه بدهی دستگاههای مذکور به شرکتهای تولید قیر است. توزیع قیر رایگان در قوانین بودجه سالهای اخیر با هدف کمک به پیمانکاران طرحهای نیمهتمام گنجانده شده است. این مساله فارغ از اینکه زمینه فساد و رانتخواری را فراهم میکند، موجب شده است دستگاهها از قیر به عنوان وسیله تسویه حساب مالی استفاده کنند. به این ترتیب پیمانکارانی که بابت طلب خود قیر دریافت میکنند، آن را با قیمتی کمتر از قیمت واقعی و عرضهشده در بورس کالا میفروشند و متعاقباً جنگ قیمتی بین صادرکنندگان رسمی و غیررسمی بازار صادرات قیر شکل میگیرد. دولت به درستی در لایحه بودجه سال 1397 این بند را حذف کرده بود، اما نمایندگان مجلس دوباره آن را به قانون بودجه اضافه کردند و حتی تاکید کردند که این قیر به عنوان وسیله تسویه بدهی دستگاهها به شرکتهای تولیدکننده قیر استفاده شود. توزیع قیر رایگان در قانون بودجه سال 1396 به حدی زیاد بود که در آذرماه این سال به منظور تهاتر بدهی دستگاههای اجرایی به پیمانکاران از طریق تحویل قیر، طرحی به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید که نشان میدهد قیر عرضهشده بسیار بیشتر از نیاز پروژههای عمرانی بوده است. اصولاً این شیوه بودجهریزی شفافیت و انضباط بودجهای را مختل میکند.
همچنین در لایحه بودجه ارائهشده از سوی دولت، معادل 40 هزار میلیارد ریال تسهیلات از محل صندوق توسعه ملی برای خرید تجهیزات و بهروزرسانی آزمایشگاهها و کارگاههای دانشگاهها و موسسات آموزشی و پژوهشی و فناوری در نظر گرفته شده بود که پس از دوره تنفس دوساله از محل درآمدهای اختصاصی آنها بازپرداخت شود. نمایندگان مجلس، دانشگاه آزاد اسلامی را به این بند اضافه کردهاند. فارغ از این بحث که آیا تامین منابع دانشگاه آزاد اسلامی از محل صندوق توسعه ملی طبق تکلیف قانون بودجه با اساسنامههای صندوق توسعه ملی و دانشگاه آزاد اسلامی و اصول بودجهریزی مطابقت دارد یا خیر، این دانشگاه جزو دستگاههای دولتی محسوب نمیشود و بنابراین درآمد اختصاصی ندارد که محل بازپرداخت این تسهیلات باشد.
دولت در بند «و» تبصره 4 لایحه بودجه، برداشت 2 /203 هزار میلیارد ریال از منابع صندوق توسعه ملی را به صورت بازگشت از منابع (بدون بازپرداخت) برای خود مجاز اعلام کرده بود. نمایندگان مجلس این رقم را به 8 /143 هزار میلیارد ریال کاهش دادهاند و آن را از حالت بازگشت از منابع به تسهیلاتی تبدیل کردهاند که دولت موظف است در بودجههای سنواتی سالهای 1398 تا 1403 نسبت به بازپرداخت آن اقدام کند. توسعه سواحل مکران، ساماندهی حملونقل عمومی، حملونقل ریلی، کمک به تسویه بدهی پاداش پایان خدمت بازنشستگان وزارت آموزش و پرورش و کمک به ساماندهی بافتهای فرسوده و بازسازی مناطق آسیبدیده از زلزله از جمله مواردی بودهاند که از لایحه حذف شدهاند و دیگر مشمول دریافت منابع صندوق توسعه ملی نیستند و در عوض تولید واکسن سینهپهلو و عفونت کودکان به قانون بودجه سال 1397 برای دریافت منابع صندوق توسعه ملی اضافه شده است.
در خصوص مالیات بر درآمد حقوق تغییرات مثبتی در قانون نسبت به لایحه در نظر گرفته شده است. سقف معافیت مالیات بر کل درآمد سالانه کارکنان دولتی و غیردولتی از رقم 240 میلیون ریال در لایحه به 276 میلیون ریال در قانون بودجه افزایش یافته است. همچنین در قانون بودجه از الگوی چندلایه برای دریافت مالیات بر درآمد حقوق استفاده شده، در حالی که در لایحه بودجه فقط دو لایه وجود داشت. در قانون بودجه نرخ مالیات بر درآمد حقوق کارکنان دولتی و غیردولتی برای درآمد بیش از 276 میلیون ریال سالانه تا سه برابر آن معادل 10 درصد، از سه برابر تا چهار برابر معادل 15 درصد، از چهار برابر تا شش برابر معادل 25 درصد و بیش از شش برابر معادل 35 درصد تعیین شده است، در حالی که نرخ مالیات بر درآمد حقوق در لایحه بودجه برای درآمد بیش از 240 میلیون ریال سالانه تا پنج برابر آن معادل 10 درصد و بیش از پنج برابر معادل 20 درصد در نظر گرفته شده بود. تغییرات مصوب مجلس علاوه بر اینکه درآمدهای مالیاتی دولت را از این محل افزایش میدهد، اثرات بازتوزیعی مناسبتری دارد. همچنین یکی از روشهای مورد استفاده برخی از شرکتها برای فرار مالیاتی، ثبت بخشی از سود در قالب پرداخت حقوقهای بالاست و قانون بودجه مصوب مجلس، انگیزه این نوع فرار مالیاتی را کاهش میدهد. شاید مهمترین تغییر قانون بودجه سال 1397 نسبت به لایحه پیشنهادی دولت مربوط به هدفمندی یارانهها باشد. در لایحه بودجه پیشنهاد شده بود که سازمان هدفمندی یارانهها به یکی از زیرمجموعههای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تبدیل شود تا منابع و مصارف آن بر همین اساس به طور شفاف در قانون بودجه لحاظ شده و از طریق دیوان محاسبات کل کشور مورد تفریغ قرار گیرد. در قانون بودجه مصوب مجلس الحاق سازمان هدفمندی یارانهها به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی منتفی شده، اما منابع و مصارف هدفمندی یارانهها طبق جدول 12 لحاظ شده است.
در لایحه بودجه سال 1397، کل مصارف هدفمندی یارانهها معادل 370 هزار میلیارد ریال در نظر گرفته شده بود که مجلس آن را به 440 هزار میلیارد ریال افزایش داده است. این اختلاف ناشی از افزایش پرداخت یارانه نقدی و غیرنقدی خانوارها از 230 هزار میلیارد ریال به 300 هزار میلیارد ریال است. در حال حاضر حدود 95 درصد از مصارف هدفمندی یارانهها به پرداخت یارانه نقدی اختصاص پیدا میکند و اگرچه دولت در قوانین بودجه سالهای گذشته سعی در محدود کردن پرداخت یارانه نقدی داشته، اما در عمل هرگز موفق نشده است. هماکنون بیش از 76 میلیون نفر یارانه نقدی دریافت میکنند و این مهم سالانه حدود 415 هزار میلیارد ریال از مصارف هدفمندی یارانهها را به خود اختصاص میدهد. تلاشهای قبلی دولت معطوف به حذف افراد پردرآمد از دریافت یارانه نقدی بودند، اما دولت در لایحه بودجه سال 1397 قصد داشت رویکرد مناسبتر پرداخت یارانه به افراد نیازمند را در پیش گیرد. شناسایی افراد نیازمند از لحاظ اجرایی نسبت به شناسایی افراد پردرآمد بسیار کارآمدتر است. دولت امید داشت با این تغییر رویکرد بتواند یارانه حدود 33 میلیون نفر را قطع کند. اما مجلس در قانون مصوب دوباره رویکرد شناسایی افراد پردرآمد را تکلیف کرده و حذف افراد را به حدود 21 میلیون نفر کاهش داده است. نکته جالب اینجاست که به دلیل ایراد شورای نگهبان قانون اساسی، عبارت حذف سه دهک بالای درآمدی به این تبصره اضافه شده است و با توجه به جمعیت بیش از 80 میلیوننفری ایران، طبق قانون باید بیش از 24 میلیون نفر از دریافت یارانه نقدی محروم شوند، در حالی که اعداد و ارقام این تبصره از حذف حدود 21 میلیون نفر حکایت دارند. در عین حال مفهوم دهک خاصیتی پویا دارد و افراد حاضر در دهکهای درآمدی مختلف در طول زمان بین این دهکها جابهجا میشوند. نکته دیگر این است که به غیر از دهک اول و دهک آخر درآمدی جامعه، سایر دهکهای درآمدی فاصله بسیار نزدیکی با دهک قبل و بعد از خود دارند و حذف یا پرداخت یارانه نقدی میتواند جای این دهکها را با یکدیگر عوض کند. بنابراین استفاده از مفهوم دهک درآمدی در قانون بودجه سال 1397 برای حذف برخی از یارانهبگیران، مشکلاتی را به همراه دارد.
۷- بازار سرمایه
در آخرین روز کاری سال 1396 شاخص بورس اوراق بهادار تهران به 96290 رسید که نسبت به ابتدای سال 3 /24 درصد و نسبت به ابتدای زمستان 8 /0 درصد رشد نشان میدهد. در زمستان 1396 ارزش کل معاملات بازار نقد به 5 /181 هزار میلیارد ریال و ارزش معاملات بازار بدهی به 3 /24 هزار میلیارد ریال رسید که نسبت به فصل قبل از آن به ترتیب 9 /34 و 1 /22 درصد افزایش داشتهاند.۷ ارزش بازار بورس اوراق بهادار تهران در انتهای سال 1396 به 3850 هزار میلیارد ریال رسید. وضعیت فرابورس ایران در سال 1396 از لحاظ بازده اندکی بهتر از بورس بود و شاخص آن در پایان سال به 1097 رسید که نسبت به ابتدای سال 6 /24 درصد و نسبت به ابتدای زمستان 4 /1 درصد افزایش داشته است. حدود یکسوم ارزش بازار فرابورس ایران که در انتهای سال 1396 به حدود 1490 هزار میلیارد ریال رسیده بود به انواع اوراق بدهی شامل اسناد خزانه اسلامی، اوراق مشارکت، اوراق مرابحه و اوراق رهنی تعلق دارد. این اوراق بخش عمدهای از معاملات فرابورس را نیز شامل میشوند. نمودار 7 روند تحولات شاخص بورس و شاخص فرابورس را نشان میدهد. در سال 1396 بیش از 225 هزار میلیارد ریال اسناد خزانه اسلامی در 15 مرحله و با 11 سررسید متفاوت از طریق وزارت امور اقتصادی و دارایی منتشر و در فرابورس ایران پذیرش شد. هدف از انتشار این اوراق تسویه بدهیهای موضوع تبصره 5 و تبصره 16 قانون بودجه سال 1396 کل کشور بوده است. مبلغ اسمی هر ورقه از این اسناد یک میلیون ریال است که در تاریخ سررسید به حساب آخرین مالک آن واریز میشود، از اینرو قیمت روزانه این اوراق که در سازوکار بازار فرابورس مشخص میشود، سود یا بازده آنها را در انتهای دوره تعیین میکند. در هفته پایانی سال 1396 قیمت اسناد خزانه روندی کاهشی به خود گرفت که به افزایش قابل توجه سود حاصل از خرید جدید آنها، حتی در برخی موارد به بیش از 25 درصد منجر شد. بازده این اوراق که کمریسکترین روش سرمایهگذاری در کشور محسوب میشود، به نوعی نمایانگر نرخ بهره انتظاری است و نشان میدهد تورم انتظاری در پایان سال افزایش شدیدی داشته است. البته بخشی از این افت قیمت به دلیل نیاز به نقدینگی در انتهای سال بوده است. از آنجا که طبق قوانین بازار سرمایه کشور، مبلغ نقدشده از طریق فروش سهام یا اوراق بدهی بعد از دو روز کاری قابل انتقال به حساب فروشنده است، تنها مبالغ حاصل از فروش تا قبل از 26 اسفندماه میتوانست پیش از تعطیلات سال جدید نقد شود. از اینرو، یکی از دلایل افت قیمت اسناد خزانه، افزایش حجم عرضه آنها تا این تاریخ بود و دقیقاً از 27 اسفندماه قیمت این اوراق دوباره به روند افزایشی بازگشت و لذا تورم انتظاری رو به کاهش گذاشت. نمودار 8 نرخ بازده اسناد خزانه اسلامی منتشرشده در سال 1396 با سررسیدهای مختلف را با توجه به قیمت آنها در روزهای 26 اسفندماه 1396 و ششم فروردینماه 1397 نشان میدهد.
8- دیگر تحولات اقتصادی
پس از تصویب قانون «مبارزه با تامین مالی تروریسم» در بهمنماه سال 13۹۴، کارگروه ویژه اقدام مالی (FATF) در بیانیه تیرماه سال 13۹۵ از تعلیق یکساله اقدامات مقابلهای علیه ایران خبر داد. این تعلیق پس از اتمام مهلت یکساله در نشستهای بعدی این کارگروه نیز تمدید شد که آخرین آن در بهمنماه سال 1396 بود. البته در بیانیه آخر این کارگروه از اقدامات ناقص ایران ابراز نگرانی شده و درخواستهایی برای تکمیل سریع این اقدامات عنوان شده است. یکی از این درخواستها به جرمانگاری مناسب برای تامین مالی تروریسم مربوط میشود. این جرمانگاری در قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم ایران انجام شده اما کارگروه مزبور به برخی از تبصرههای این قانون ایراد وارد کرده است. برای مثال در تبصره 2 ماده 1 این قانون عنوان شده است که اعمال افراد برای مقابله با اموری از قبیل سلطه و استعمار از مصادیق اقدامات تروریستی موضوع این قانون نیست. حذف این استثنا یکی از درخواستهای این کارگروه در بیانیه آخر بوده است. لوایح «اصلاح قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم» و «اصلاح قانون مبارزه با پولشویی» در آبانماه سال 1396 تقدیم مجلس شد، اما تا زمان تهیه این گزارش به سرانجام نرسیده است. شناسایی و توقیف داراییهای متعلق به تروریستها مطابق با قطعنامه مربوطه شورای امنیت سازمان ملل، نشان دادن اینکه مقامات چگونه ارائهدهندگان فاقد مجوز خدمات نقل و انتقال پول را شناسایی و تنبیه میکنند، تصویب و اجرای کنوانسیونهای پالرمو و مقابله با تامین مالی تروریسم و روشن کردن توانمندیها در ارائه کمکهای متقابل حقوقی، برخی دیگر از درخواستهای کارگروه ویژه اقدام مالی از ایران است.
این کارگروه اگرچه بررسی اقدامات اتخاذشده از سوی ایران و اقدامات بعدی خود را به تیرماه سال 1397 موکول کرده، اما از اعضای خود خواسته است که همچنان اقدامات احتیاطی را در روابط و تراکنشهای تجاری با اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی لحاظ کنند. چنین توصیههایی ایران را از بهرهبرداری کامل از مزایای برجام محروم کرده است. این در حالی است که زمزمههایی مبنی بر خروج کامل آمریکا از برجام و اعمال تحریمهای غیرهستهای از سوی اتحادیه اروپا علیه ایران نیز به گوش میرسد.
برچسبها: تازه های اقتصادی, اقتصادی, علمی اجنماعی فرهنگی و ورزشی در اقتصاد مرند, احمد عاقلی مرند
روش طبقه بندی هزینه ها
در این طبقه بندی کلیه هزینه ها و پرداخت ها به چهار فصل و بیست ماده به شرح زیر تقسیم شده است:
فصل اول ـ هزینه های پرسنلی مواد 1 و 2
فصل دوم ـ هزینه های اداری از ماده 3 تا 8
فصل سوم ـ هزینه های سرمایه ای از ماده 9 تا 15
فصل چهارم ـ پرداختهای انتقالی از ماده 16 تا 20
برای تشخیص طبقه بندی هزینه ها شماره هایی انتخاب شده است که در تمام مواد تحت عنوان «شماره طبقه بندی مواد» مورد استفاده قرار می گیرد.
در شماره های مذکور به ترتیب از سمت چپ، رقم اول معرف فصول چهارگانه هزینه، رقم دوم و سوم معروف موادبیست گانه هزینه، رقم چهارم معروف تقسیم بندی هزینه ها در داخل هر ماده و رقم آخر نشان دهنده ریز هزینه می باشد مثلاً:
1 9 05 2
1 ریزماده 9 جزء ماده 05 ماده 5 2 فصل دوم
حق الوکاله سایرخدمات خدمات قراردادی هزینه های اداری
خلاصه طبقه بندی هزینه ها بر حسب مواد
10000 فصل اول ـ هزینه های پرسنلی
10100 ماده 1ـ حقوق و دستمزد
10110 کارکنان رسمی
10120 کارکنان غیررسمی
10130 کارگران
10190 سایر کارکنان و خدمات
10200 ماده 2ـ مزایا و کمکها
10210 فوق العاده یا مزایای شغل
10220 پاداش
10230 اضافه کار
10240 فوق العاده اشتغال خارج از مرکز و بدی آب و هوا و اشتغال خارج از کشور
10250 کمکها
10290 سایر مزایا و فوق العاده های کارکنان
20000 فصل دوم ـ هزینه های اداری
20300 ماده 3ـ0 هزینه سفر، مأموریت، حمل و نقل و ارتباطات
20400 ماده 4ـ اجاره
20500 ماده 5ـ خدمات قراردادی
20600 ماده 6ـ سوخت، برق و آب
20700 ماده 7ـ مواد و لوازم مصرف شدنی
20800 ماده 8ـ هزینه های سری
30000 فصل سوم ـ هزینه های سرمایه ای
30900 ماده 9ـ مطالعه برای ساختمان و تأسیسات
31000 ماده 10ـ خرید ساختمان، زمین و حقوق انتفاعی
31100 ماده 11ـ ساختمان
31200 ماده 12ـ ماشین آلات و تجهیزات عمده
31300 ماده 13ـ سایر کالاهای مصرف نشدنی
31400 ماده 14ـ وام، مشارکت و کمک برای سرمایه گذاری بخش عمومی
31500 ماده 15ـ وام، مشارکت و کمک برای سرمایه گذاری بخش خصوصی
40000 فصل چهارم ـ پرداختهای انتقالی
41600 ماده 16ـ کمک و اعانه ـ بخش عمومی
41700 ماده 17ـ کمک و اعانه ـ بخش خصوصی
41800 ماده 18ـ بازپرداخت وام و پرداخت بهره
41900 ماده 19ـ پرداختهای انتقالی به کارکنان
42000 ماده 20ـ دیون
10000 فصل اول ـ هزینه های پرسنلی
هزینه های پرسنلی هزینه هایی است که در برابر انجام خدمت و یا بواسطه آن بطور مستقیم یا غیرمستقیم تحت عناوین مختلف حقوق، مزایا، کمک و امثال آنها به اشخاص و کارکنان شاغل پرداخت می گردد.
10100 ماده 1ـ حقوق و دستمزد
10110 کارکنان رسمی
این قسمت شامل اعتباراتی است که برای پرداخت حقوق کارکنان رسمی (شاغلین پستهای ثابت سازمانی وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی) منظور می شود. اعتبار حقوق کارکنان دائم دستگاههایی که مشمول قانون استخدام کشوری نیستند نیز در این قسمت منظور می گردد.
اعتبار حقوق ایام مرخصی (شامل حقوق چهار ماه مرخصی قبل از بازنشستگی) و مرخصی های استعلاجی کارکنان رسمی در این قسمت منظور می شود.
10120 کارکنان غیررسمی
اعتبار حقوق یا دستمزد با اجرت کارکنان غیررسمی در این قسمت منظور می شود.
چنانچه احیاناً کارکنانی با عناوین قراردادی یا حکمی دون پایه و روزمزد و نظایر آنها در دستگاهها به خدمت مشغول باشند (غیر از کارگران که اعتبار دستمزد یا اجرت آنان در قسمت دیگر منظور شده است) اعتبار حقوق و دستمزد یا اجرت آنان نیز در این قسمت منظور می شود.
10130 کارگران
10131 دستمزد کارگران ـ شامل اعتبار دستمزد اشخاصی است که برای مشاغل کارگری استخدام و به کار گمارده می شوند.
10190 سایر کارکنان
10191 کارکنان خارجی ـ اعتبار حقوق و مزایا و فوق العاده های کارکنان خارجی شامل وجوهی است که بابت تمام یا قسمتی از حقوق یا مزایای کارکنان خارجی مستقیماً به آنان و یا به سازمانهای بین المللی و مؤسسات خارجی و امثال آنها پرداخت می شود.
10192 اعتبار حقوق سپاهیان دانش، سپاهیان بهداشت و سپاهیان ترویج و آبادانی و سایر گروههای مشابه آن دراین قسمت منظور می شود.
10193 اعتبار حق التدریس ـ که فقط در مؤسسات آموزشی مانند وزارت آموزش و پرورش یا دانشگاهها و یا سایر مؤسسات آموزش عالی پرداخت می شود.
10194 اعتبار حق التحقیق ـ که فقط در مؤسسات تحقیقاتی و آموزشی پرداخت می گردد.
10199 سایر ـ شامل اعتبار دستمزد و یا حق الزحمه افرادی است که در قسمتهای بالا پیش بینی نشده است مانندحق الزحمه افسران و درجه داران بازنشسته و یا دستمزد دانشجویانی که در وزارتخانه و مؤسسات دولتی طبق مقررات مربوط به کار گمارده می شوند.
10200 ماده 2ـ مزایا و کمک ها
اعتبار کلیه مزایا و کمکهایی که تحت عناوین مختلف بطور مستقیم و یا غیرمستقیم به کارکنان پرداخت می گردد، در این ماده منظور می شود. مزایای ایام مرخصی شامل مزایای 4 ماه مرخصی قبل از بازنشستگی و مرخصی های استعلاجی ـ با رعایت مقررات ـ از محل اعتبار این ماده پرداخت می شود.
10210 فوق العاده یا مزایای شغل
فوق العاده یا مزایای شغل، شامل کلیه مزایا، فوق العاده ها و بطور کلی وجوهی است که به مناسبت نوع کار و وظایف ومسئولیت های بعضی از مشاغل به کارکنان بطور مستمر پرداخت می گردد تعدادی از این گونه مزایا به عنوان مثال ذکرمی شود:
حق مقام، حق پست، حق ارشدیت، مزایای شغل، حق گماشته، حق محرومیت از مطب، فوق العاده کارگاهی، حق فنی بایگانی، حق کشیک، تضمین و کسر صندوق، اشتغال در محیط نامساعد، فوق العاده سختی معیشت، حق پرواز، ده درصد فوق العاده بهداشتی، حق الکفاله، فوق العاده مخصوص یا فنی، حق سیاری، اضافه کار مقطوع و پاداش مستمر و غیره.
10211 اعتبار فوق العاده یا مزایای شغل کارکنان رسمی (شامل مزایای 4 ماه مرخصی قبل از بازنشستگی)
10212 اعتبار فوق العاده یا مزایای شغل کارکنان غیر رسمی
10213 فوق العاده یا مزایای شغل کارگران
10214 اعتبار فوق العاده یا مزایای سایر کارکنان که اعتبار حقوق آنان در کد 10192 منظور شده است.
10220 پاداش
اعتبار مربوط به پاداش کارکنان که برحسب مقررات مربوط پرداخت می شود در این قسمت منظور می گردد.
10221 پاداش کارکنان رسمی
10222 پاداش کارکنان غیررسمی
10223 پاداش کارگران
10230 اضافه کار
اعتبار مربوط به اضافه کار کارکنان بر حسب مقررات مربوط پرداخت می شود در این قسمت منظور می گردد.
10231 اضافه کار کارکنان رسمی
10232 اضافه کار کارکنان غیررسمی
10233 اضافه کار کارگران
10240 فوق العاده اشتغال خارج از مرکز و بدی آب و هوا و اشتغال خارج از کشور
10241 اعتبار فوق العاده اشتغال خارج از مرکز و بدی آب و هوای کارکنان رسمی
10242 اعتبار فوق العاده اشتغال خارج از مرکز و بدی آب و هوای کارکنان غیررسمی
10243 اعتبار اشتغال خارج از کشور" href="/tags/36493/فوق-العاده-اشتغال-خارج-از-کشور/" class="link">فوق العاده اشتغال خارج از کشور کارکنان غیررسمی
10250 سایر مزایا و فوق العاده های کارکنان
اعتبار سایر مزایا و فوق العاده های کارکنان که قابل تطبیق با یکی از عناوین فوق نباشد در این قسمت منظور می شود.
10251 سایر مزایا و فوق العاده های کارکنان رسمی
10252 سایر مزایا و فوق العاده های کارکنان غیررسمی
10260 کمک ها
10261 اعتبار کمک به صندوق بازنشستگی ـ مبالغی است که بابت سهم دولت به صندوق بازنشستگی پرداخت می شود.
10262 اعتبار کمک به صندوق و یا حساب پس انداز ـ منظور وجوهی است که برطبق مقررات و قوانین به صندوق پس انداز کارکنان و یا حساب پس انداز آنان پرداخت می شود تا پس از پایان خدمت به آنان مسترد گردد.
10263 اعتبار حق بیمه کارکنان ـ شامل وجوهی است که به شرکتها یا سازمانهای بیمه برای بیمه کارکنان و کارگران وخانواده های آنان پرداخت می شود.
10264 اعتبار هزینه بیمارستانهای اختصاصی و درمان کارکنان هزینه بیمارستانهای اختصاصی دستگاههای دولتی،که برای درمان کارکنان ایجاد شده است، باید به صورت یک فعالیت جداگانه مانند سایر فعالیتها تهیه و تنظیم شود. درغیر این صورت مجموع هزینه های آن در این قسمت منظور می شود. اعتباراتی که برای درمان کارکنان به صورت حق السهم به یک بیمارستان دولتی یا غیر دولتی داده می شود نیز در این قسمت منظور می شود.
10265 اعتبار خواروبار و مواد غذایی ـ شامل وجوهی است که برای خرید خواربار و مواد غذایی برای کارکنان هردستگاه برطبق مقررات پرداخت می گردد و یا نقداً به کارکنان داده می شود.
10266 اعتبار جیره نقدی ـ شامل جیره نقدی افراد و کمک نقدی تعاونی کارکنان می باشد.
10267 اعتبار کمک هزینه تحصیل کارکنان ـ این قسمت شامل مبالغی است که به کارکنان جهت شرکت در کلاسهای آموزش ضمن خدمت پرداخت می گردد. مبالغی که به کارآموزان قبل از اشتغال به خدمت رسمی در دستگاه بعنوان حقوق، دستمزد یا اجرت پرداخت می گردد و همچنین اعتبار هزینه تحصیل کارکنانی که در امتحانات نهایی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی حائز مقام اول شده و به خارج از کشور اعزام می شوند نیز باید در این قسمت منظور شود. شهریه کارکنان دولت که به دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی پرداخت می شود نیز در این قسمت منظور می گردد.
10268 اعتبار کمک به خانواده ـ شامل حق تأهل و مدد معاش اولاد می باشد.
10269 اعتبار سایر کمکها ـ مبالغی که دستگاهها طبق مقررات خاص برای جبران حقوق و عوارض گمرکی و سود بازرگانی کالاهای وارده برای مصارف شخصی کارکنان خود پرداخت می کنند و نیز سایر کمکهایی که با موارد فوق قابل تطبیق نیست مانند اجاره خانه کارکنان و کمک به رستورانها و سلف سرویسهای کارکنان در این قسمت منظور می شود.
(کمکهایی که در فصل چهارم منظور می شود ارتباطی با کمکهای منظور در این ماده ندارد.)
20000 فصل دوم ـ هزینه های اداری
آن دسته از هزینه های مربوط به هر فعالیت که برای استفاده از خدمات خاص برای نگهداری اموال منقول و غیرمنقول، فراهم نمودن تسهیلات و تهیه مواد و لوازم مصرف شدنی برای اجرای عملیات لازم است هزینه های اداری نامیده می شوند. هزینه های اداری اصولاً جنبه دائمی دارند و به همین جهت صرف نظر از بعضی مواد استثناجزء هزینه های جاری محسوب می شوند. قسمتی از اعتبارات منظور در این فصل برای جبران خدماتی است که برای دستگاه انجام می شوند. مانند دستمزد بناء، نقاش و مکانیسین. بنابراین لوازمی که برای نگهداری اموال لازمند مانندگچ، آجر، رنگ و لوازم یدکی باید نظیر دستمزد افراد مزبور در هزینه های اداری منظور شوند.
با این حال در مواردی که تفکیک کالا از خدمت امکان پذیر نیست کل اعتبار باید در ماده 5 منظور شود مانند هزینه تعمیر وسایل نقلیه که به فرد و یا مؤسسه ای پرداخت می شود ولی در آن بهای انجام خدمات (دستمزد تعمیر) و بهای کالا (لوازم یدکی) تفکیک نشده است.
20300 ماده 3ـ هزینه سفر، مأموریت، حمل و نقل و ارتباطات
20310 مأموریت و حمل و نقل
ـ شامل اعتبار کلیه هزینه هایی است که برای نقل و انتقال کارکنان و افراد در داخل یا خارج از کشور بطور مستقیم و یاغیرمستقیم به آنان پرداخت می شود.
ـ اعتبار حمل و نقل افراد (غیر از کارکنان دولت) مانند زندانیان، سربازان وظیفه، دانشجویان و امثال آنها نیز در این قسمت منظور می شود.
20311 هزینه سفر
20312 فوق العاده روزانه
20313 کرایه وسائط نقلیه و بهای بلیط مسافرت
20314 ایاب و ذهاب اعم از مقطوع و غیرمقطوع
20315 فوق العاده انتقال
20316 سایر هزینه های حمل و نقل افراد
20320 حمل و نقل اشیاء
20321 حمل و نقل اشیاء و حیوانات و اثاثیه دولتی ـ شامل اعتبار هزینه هایی است که برای حمل و نقل اموال دولتی از نقطه ای به نقطه دیگر انجام می گردد.
اعتبار هزینه هایی که برای حمل و نقل نامه ها و امانات پستی کشور توسط وزارت پست و تلگراف و تلفن پرداخت می شود نیز در این قسمت منظور می شود.
20330 ارتباطات و مخابرات
20331 پست ـ شامل هزینه های پستی و حمل امانات پستی و حق اشتراک صندوقهای پستی در داخل و خارج کشور می باشد.
20332 تلگراف و تلکس ـ اعتبار هزینه های مربوط به تلگراف و تلکس در داخل و خارج کشور در این قسمت منظور می شود.
20333 تلفن ـ شامل اعتبار حق اشتراک ماهانه و حق مکالمه تلفنی می باشد.
20400 ماده 4ـ اجاره
20410 اجاره ابنیه و اراضی و کرایه ماشین آلات و وسایل ثابت (باستثنای وسائل نقلیه)
20411 اعتبار اجاره ابنیه و اراضی
20412 اعتبار کرایه ماشین آلات و وسایل ثابت از قبیل ماشینهای محاسباتی و آمارگیری، ماشینهای راهسازی وامثال آن در این قسمت منظور می شود.
کرایه سایر لوازم، به استثنای کرایه لوازم و اثاثیه برای چراغانی، در این قسمت منظور می شود.
20500 ماده 5ـ خدمات قراردادی
20510 نگهداری ساختمان
20511 تعمیرات و تغییرات جزئی ساختمان و تجهیزات آن اعتبار هزینه های مربوط به انجام خدمات برای تعمیر و نگهداری ساختمان و باغات از قبیل تعمیرات جزئی ساختمان و تعمیر در، قفل، سقف، پشت بام و تجدید رنگ وهزینه های باغبانی و نگهداری باغ و مزارع نمونه باغچه و چمن و مانند آنها در این قسمت منظور می شود.
20512 اعتبار حق بیمه ساختمان و تجهیزات منصوب در آن و اثاثیه در این قسمت منظور می شود.
20520 نگهداری وسایل نقلیه
20521 تعمیرات وسایل نقلیه ـ شامل اعتبار دستمزد تعمیرات وسایل نقلیه می باشد (هزینه سوخت و سایر مواد و لوازم مصرف شدنی و مصرف نشدنی وسایل نقلیه، جداگانه منظور شده است.)
20522 حق بیمه وسائط نقلیه ـ شامل اعتبار حق بیمه وسائط نقلیه دولتی و واگذاری می باشد. وجوهی که بابتعوارض شهرداری و یا حق آسفالت برای تعویض شماره اتومبیلهای دولتی پرداخت می شود در این قسمت منظورمی گردد.
20523 کرایه گاراژ و سرویس ـ شامل اعتبار هزینه هایی است که بعنوان کرایه گاراژ اتومبیل های دولتی و سرویس آنها پرداخت می شود.
20530 نگهداری ماشین آلات
20531 تعمیر ماشین آلات ـ اعتبار دستمزد تعمیرات جزئی ماشین آلات اعم از ساکن و متحرک مانند کارخانه ها،ماشینهای منصوب در کارگاهها، تراکتور، بولدوزر، ماشینهای سنگ شکن، ماشینها و تجهیزات مخابراتی و امثال آنها دراین قسمت منظور می شود.
20532 حق بیمه ماشین آلات ـ اعتبار حق بیمه ماشین آلات، کارخانه ها در این قسمت منظور می شود. (در مواردی که حق بیمه ساختمان از حق بیمه ماشین آلات منصوب در آن قابل تفکیک نیست کل اعتبار در این قسمت منظورمی شود.)
20540 وسائل اداری
20541 اعتبار ساختن، تعمیر و نگهداری وسائل اداری از قبیل میز یا صندلی یا قفسه، ماشین حساب، ماشین تحریر در این قسمت منظور می شود.
20550 مطبوعات و انتشارات
20551 چاپ نشریات، نشریات فنی و حرفه ای و اختصاصی اعتبار هزینه هایی که برای انجام خدمات جهت چاپ نشریات فوق الذکر انجام می گردد در این قسمت منظور می شود.
20552 هزینه تهیه مطبوعات و اوراق اداری ـ اعتبارات مربوط به دستمزد چاپ و صحافی و نظایر آنها برای فرمها، اوراق و دفاتر اداری در این قسمت منظور می شود.
20553 آگهی های اداری ـ شامل اعتبار حق چاپ آگهی هایی است که برای انجام مناقصه یا مزایده، استخدام و امثال آنها در مجله ها و روزنامه ها و یا توسط رادیو و تلویزیون و سایر وسایل نشر در داخل و خارج کشور پخش می شود.
20560 تبلیغات
20561 اعتبار خدمات تبلیغاتی ـ در این قسمت منظور می شود. مانند حق الزحمه نویسنده، رسام، نقاش، عکاس،هزینه چاپ و امثال آنها.
20562 اعتبار حق الدرج آگهی های تبلیغاتی در جراید و هزینه پخش از طریق رادیو و تلویزیون.
20563 هزینه نمایشگاهها ـ اعتبار هزینه های مربوط به افتتاح و تأسیس نمایشگاهها در داخل یا خارج کشور، در صورتی که به صورت یک فعالیت جداگانه پیشنهاد نشده باشد، در این قسمت منظور می شود.
20570 تشریفات
20571 هزینه پذیرایی ـ اعتبار خرید خدمات مربوط به پذیرایی از میهمانان داخلی و خارجی و هزینه جشنها و امثال آنها در داخل یا خارج از کشور در این قسمت منظور می شود.
20572 حق سفره ـ شامل اعتبار مبالغی است که به دارندگان مقامات خاص برای پذیرایی پرداخت می گردد.
20573 چراغانی ـ شامل اعتبار کرایه لوازم و اثاثیه برای چراغانی است.
20580 مطالعه، تحقیق و بررسی
در مواردی که هزینه های مربوط به انجام مطالعات، تحقیقات و بررسیها به علل مختلف از جمله قرارداد با فرد یا مؤسسه قابل تفکیک و تقسیم بین مواد هزینه نباشد اعتبار آن یکجا در این قسمت منظور می شود.
20581 مطالعه، تحقیق و بررسی ـ هزینه های مطالعاتی و تحقیقاتی (غیر از مطالعات و بررسیها برای تأسیسات و ساختمان که در ماده 9 منظور شده است) اصولاً باید مانند سایر هزینه های دستگاه به تفکیک در مواد مختلف منعکس شود ولی در مواردی که این مطالعات از طریق انعقاد قرارداد با شخص یا مؤسسه ای انجام می گیرد هزینه های آن باید در این قسمت منظور شود.
20590 سایر خدمات
20591 اعتبار حق الوکاله و حق المشاوره
20592 اعتبار حق الزحمه به اشخاص برای انجام خدمات قراردادی بابت تهیه مطالب، انجام خدمات از قبیل شرکت در بعضی از جلسات، تعلیم فنون، کارشناسی، حق الزحمه پزشکی مانند حق حضور اعضای شورای عالی حفاظت فنی، شورای عالی تعاون کشور و سایر موارد مشابه پرداخت می شود در این قسمت منظور می گردد.
20593 اعتبار حق التألیف و حق الترجمه
20594 اعتبار حق التدریس ـ (به استثنای حق التدریس های منظور در ماده یک) مانند حق التدریس آموزشهای ضمن خدمت در وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی.
20596 اعتبار هزینه های بانکی ـ از قبیل خرید دسته چک و سفته، هزینه انتقال وجوه و نگهداری اسناد و اشیاء قیمتی در بانک ها.
20597 اعتبار هزینه های قضائی، ثبتی و حقوقی ـ مانند هزینه های دادرسی، ثبت اسناد رسمی، بهای تمبر اسناد،حق الزحمه کارشناسان دادگستری و امثال آنها.
20598 اعتبار حق عضویت مؤسسات بین المللی و موارد مشابه آن ـ که به موجب قراردادها و یا تعهدات دولت یا دستگاهها به مؤسسات خارجی پرداخت می شود باید در این قسمت منظور شود.
20599 سایر خدمات قراردادی ـ اعتبار خسارات مربوط به تلف شدن امانات پستی و یا اموال در انبارهای گمرکی وسایر خدمات قراردادی که با یکی از عناوین فوق قابل تطبیق نباشد و نیز پاداش خدمات قراردادی در این قسمت منظور می شود.
20600 ماده 6ـ سوخت، برق و آب
20610 سوخت و روشنایی و آب
20611 سوخت ـ شامل اعتبار هزینه مربوط به خرید نفت، گاز، گازوئیل و سایر مواد مصرفی برای مصرف دستگاههای تهویه، حرارت مرکزی، بخاری، چراغ و غیره (غیر از وسائل نقلیه موتوری) است.
20612 روشنایی ـ شامل اعتبار هزینه مصرف برق و حق اشتراک ماهیانه است.
20613 آب ـ شامل اعتبار حق اشتراک و بهای آب آشامیدنی، یخ و خرید آب برای مزارع و باغات نمونه و امثال آن است.
20614 سوخت و سایر مواد مصرف شدنی وسایط نقلیه موتوری شامل اعتبار خرید بنزین، روغن، گازوئیل، ضدیخ و امثال آنها است.
20615 سوخت و سایر مواد مصرف شدنی برای ماشین آلات شامل اعتبار خرید بنزین، نفت، گازوئیل، روغن و سایر مواد مصرفی برای ماشین آلات می باشد.
20700 ماده 7ـ مواد و لوازم مصرف شدنی
20710 کالاهای مصرف شدنی برای نگهداری اموال
20711 اعتبار خرید لوازم برای نگهداری ابنیه و تجهیزات منصوب در آن ـ از قبیل گچ، آجر، قفل، کلید، شیر آب، وتنظیفات از قبیل صابون، حوله، کرباس و غیره در این قسمت منظور می شود.
20712 اعتبار خرید لوازم برای نگهداری وسائل نقلیه از قبیل شمع، پلاتین، سرشمع، لامپ و لاستیک توئی وروئی و باطری و نظایر آن در این قسمت منظور می شود.
20713 خرید لوازم برای نگهداری ماشین آلات ـ اعتبار خرید لوازم یدکی جزئی مورد نیاز برای نگهداری ماشین آلات در این قسمت منظور می شود.
20720 کالاهای مصرف شدنی برای امور مطبوعاتی و تبلیغاتی و تشریفات
20721 اعتبار بهای کالاهای مصرف شدنی برای امور مطبوعاتی شامل بهای کاغذ، مقوا و سایر هزینه های مطبوعاتی می باشد.
20722 اعتبار بهای کالاهای مصرف شدنی برای امور تبلیغاتی شامل بهای کاغذهای مخصوص چاپ، بروشورها، مرکبهای مخصوص و نظایر آن می باشد.
20723 اعتبار کالاهایی که برای امور تشریفاتی خریداری می شود باید در این قسمت منظور شود مانند مواد غذایی تحف، و هدایا.
20730 لوازم خواب و پوشاک
20731 لوازم خواب ـ این قسمت شامل اعتباراتی است که برای خرید لوازم خواب از قبیل تشک، پتو، لحاف وملافه و امثال آنها منظور می شود.
20732 پوشاک ـ اعتبار مربوط به خرید پوشاک از قبیل لباس رو و زیر، جوراب، کفش و کلاه در این قسمت منظورمی شود.
20740 حیوانات و نباتات
خرید حیوانات و نباتات در مواردی که برای مصرف در آزمایشگاهها و استفاده از آنها برای مقاصد آزمایشی و نمونه ای و اداری است اعتبار آن در این قسمت منظور می شود. ولی چنانچه خرید آنها برای تکثیر و تولید بیشتر باشد جزءهزینه های سرمایه ای منظور می شود.
20741 خرید حیوانات ـ شامل اعتبار خرید حیوانات برای مصارف آزمایشگاهی در امور دامپروری، پزشکی،اداری و نظامی می باشد. خرید اجساد نیز در همین قسمت منظور می شود.
20742 خرید نباتات ـ شامل اعتبار خرید نهال و بذر و تخم. نباتات و امثال آنها برای امور آزمایشگاهی می باشد.
20743 مواد و لوازم برای تولید و نگهداری نباتات (بجز آب ـ مانند بذر، نشاء، انواع سموم، انواع کود و لوازم این کارمانند بذر، نشاء، انواع سموم، انواع کود و لوازم این کار مانند قیچی باغبانی، داس و شن کش در این قسمت منظورمی شود.
20744 مواد و لوازم برای نگهداری حیوانات ـ مانند مواد غذایی در این قسمت منظور می شود.
20750 لوازم و تجهیزات نظامی
20751 اعتبار کلیه مواد و لوازم مصرف شدنی برای امور نظامی و انتظامی از قبیل خرید باروت و فشنگ در این قسمت منظور می شود.
20760 مواد و کالاهای مصرف شدنی برای سایر عملیات
20761 دارو و مواد شیمیایی ـ اعتبارات مربوط به خرید دارو و مواد شیمیایی برای بیمارستانها و آزمایشگاهها وسایر واحدها در این قسمت منظور می شود.
20762 مواد غذایی ـ شامل اعتبار خرید مواد غذایی برای بیمارستانها، شیر برای بایگانها و کارکنان آزمایشگاهها وغذای بازداشت شدگان است.
20763 مجله و روزنامه ـ شامل اعتبار خرید مجله، روزنامه و نظایر آن می باشد.
20769 سایر مواد و کالاهای مصرف شدنی ـ اعتبار مربوط به خرید لوازم و مواد مصرف شدنی از قبیل مواد و لوازم مصرف شدنی آزمایشگاهی و طبی، مواد و لوازم برای نگهداری ساختمانها و راهها مانند سنگ شکسته، خاک، آجر،گچ، و غیره، مواد مصرف شدنی اداری از قبیل لیوان، قلم، جوهر، زیرسیگاری، نوار ماشین تحریر و غیره، سیم و مقره،مواد ترمیمی شبکه های برق و مخابراتی مانند انواع لامپ، سیم و مقره و کیسه پستی در این قسمت منظور می شود.
علاوه بر بهای کالا، هزینه هایی از قبیل هزینه حمل، بیمه، حقوق و عوارض گمرکی و سود بازرگانی و بطور کلی تمام هزینه هایی که عرفاً جزو بهای کالا محسوب می شوند در این ماده و بعنوان جزئی از بهای اصلی کالا پیش بینی می گردد.
20800 ماده 8ـ هزینه های سری
20810 هزینه های سری
20811 شامل هزینه هایی است که در موارد ضروری طبق دستور مقامات صلاحیتدار پرداخت می شود.
30000 فصل سوم ـ هزینه های سرمایه ای
توضیح: درمورد تمام خریدهای منظور در این فصل علاوه بر بهای کالا، هزینه هایی از قبیل هزینه حمل، بیمه، حقوق وعوارض گمرکی و سود بازرگانی، عوارض شهرداری و بطور کلی تمام هزینه هایی که عرفاً جزو بهای کالا محسوب می شوند در ماده ای که بهای کالا منظور شده است پیش بینی می گردد.
30900 ماده 9ـ مطالعه برای ساختمان و تأسیسات
در این ماده اعتبار هزینه های مربوط به مطالعه و تهیه نقشه ها، ماکت ها و جداول برآورد برای ساختمان و تأسیسات ازقبیل ساختمان مدرسه، بیمارستان، راه، ایستگاههای راه آهن و کشاورزی و هواشناسی، فرودگاهها، بنادر، تأسیسات آب مشروب شهرها، شبکه های برق و تلفن شهری. ایجاد کارخانه ها و شبکه های مخابراتی و نیز هزینه های نظارت مربوط به اینگونه عملیات که براساس قرارداد بین اشخاص یا مؤسسات صورت می گیرد منظور می شود. (سایرهزینه های مطالعاتی و تحقیقاتی در خدمات قراردادی منظور شده است).
30910 مطالعه برای ساختمان و تأسیسات
30911 مطالعه ـ شامل اعتبار هزینه هایی است که برای تهیه نقشه، ماکت یا برآورد هزینه ساختمان و تأسیسات انجام می گیرد.
30912 حق النظاره اعتباری که برای نظارت در امر ساختمان و تأسیسات پرداخت می شود در این قسمت منظورمی گردد.
31000 ماده 10ـ خرید ساختمان، زمین و حقوق انتفاعی
31011 خرید زمین ـ شامل اعتبار بهای زمین برای ایجاد ساختمان و یا تهیه باغات و یا مزارع و امثال آنها و بهای مستحدثات و اعیانی و هزینه های ارزیابی و ثبتی و محضری مربوطه است.
31012 خرید ساختمان ـ شامل بهای ساختمان و تجهیزات و هزینه های ثبتی و محضری و سایر هزینه های تبعی مربوط به آن است. در صورتی که بهای زمین از بهای ساختمان قابل تفکیک نباشد مجموع بهای زمین و ساختمان دراین قسمت منظور می شود.
31013 حقوق انتفاعی ـ شامل حقوق انتفاعی یا ارتفاعی می باشد از قبیل حق راه، حق آب، حق تشرف، سرقفلی،حق انشعاب برق، تلفن و آب.
31100 ماده 11ـ ساختمان
31110 ساختمان
اعتبار مربوط به خرید خدمات و کالاها برای ایجاد ساختمان و تجهیزات جزئی منصوب در آن (بجز هزینه های مطالعاتی منظور در ماده 9) در این ماده منظور می شود.
31111 اعتبار ایجاد انواع ساختمانها و تأسیسات مانند ساختمانهای مسکونی، کارخانه ها، بیمارستانها، درمانگاه ها،فرودگاه ها، ایستگاهها و خطوط راه اهن، ایستگاههای کشاورزی و هواشناسی، پلهای دائم و موقت، سدها، چاهها،شبکه های آبیاری، راههای اصلی و فرعی و اسکله ها و نظایر آن. (تجهیزات عمده منصوب در ساختمان، اصولاً درماده مربوط به ماشین آلات و تجهیزات منظور می شوند مانند دستگاههای مرکزی تهویه و تلفن، آسانسور و موتورهای مولد برق).
31112 اعتبار ساختمان شبکه های برق و مخابرات، خطوط لوله نفت، گاز، آب و نظایر آن در این قسمت منظورمی شود.
توضیح: در صورتی که اعتبار مربوط به خرید کالا و خدمت قابل تفکیک نباشند کلاً در این قسمت منظور می گردد.
31120 تعمیرات اساسی در ساختمان و تجهیزات آن
31121 تعمیرات اساسی در ساختمان ـ اعتبار هزینه های مربوط به توسعه ساختمان و یا نوسازی قسمتی از آن و یا تعمیرات اساسی آن در این قسمت منظور می گردد.
31130 آماده ساختن زمین
31131 آماده ساختن زمین ـ اعتبارات مربوط به هزینه های مورد نیاز برای بهبود وضع و اصلاح زمین از قبیل تعویض خاک، شخم زنی و تسطیح برای ایجاد مزرعه و باغ در این قسمت منظور می شود.
31200 ماده 12ـ ماشین آلات و تجهیزات عمده
31210 خرید ماشین آلات
31211 اعتبار خرید ماشین های ثابت از قبیل کارخانه ها، مراکز تولید نیروی برق، دستگاههای مرکزی تلفن،تلگراف، بیسیم، دستگاههای فرستنده و گیرنده رادیو و تلویزیون، دستگاههای تهویه و آسانسور در این قسمت منظورمی گردد.
31212 اعتبار خرید ماشینهای متحرک شامل وسایل نقلیه از قبیل اتومبیلهای باری و سواری کشتی، هواپیما واگنهای راه آهن و مانند آنها و ماشین آلات متحرک راهسازی و کشاورزی و نظایر آنها در این قسمت منظور می شوند.
31220 لوازم فنی و تجهیزات عمده
31221 خرید لوازم و تجهیزات
اعتبار لوازم عمده آزمایشگاهی و بیمارستانی مانند، اتو کلاو، تخت عمل و صندلی دندانپزشکی، تختخواب و لوازم مربوط به به بیمارستانها و مانند آنها.
اعتبار لوازم و تجهیزات کشاورزی مانند خیش، دروکن، سمپاش.
اعتبار خرید لوازم راهسازی.
اعتبار خرید لوازم نقشه برداری از قبیل دوربین های نقشه برداری و امثال آنها.
اعتبار خرید لوازم مخابرات و برق مانند صندوقهای پستی، تیرهای برق و تیرهای خطوط مخابراتی.
اعتبار خرید لوازم راهنمایی و رانندگی مانند چراغ راهنمایی.
اعتبار خرید لوازم تشخیص هویت، تجهیزات نظامی مانند تختخواب افراد و نگهبانان، لوازم آتش نشانی از قبیل کپسول آتش نشانی و نظایر آنها.
31222 نو کردن ماشین آلات ـ شامل اعتبار بهای قسمتهای عمده ماشینهای ثابت از قبیل موتور و لوازم یدکی عمده آنها می باشد.
31223 اعتبار خرید وسائل و لوازم یدکی و مصرف نشدنی ماشینهای متحرک ـ مانند موتور، اطاق، شاسی، بخاری،کولر و امثال آنها در این قسمت منظور می شود.
31300 ماده 13ـ سایر کالاهای مصرف نشدنی
31310 کالای مصرف نشدنی
31311 اعتبار خرید مبل، میز، صندلی، ماشینهای تحریر و حساب، ماشین استنسیل، ماشین فتوکپی، دستگاه آب سردکن، کولر آبی و گازی، پرده، تلفن، کنتور آب و برق و امثال آنها در این قسمت منظور می شود.
31320 حیوانات و نباتات
31321 اعتبار خرید حیوانات و نباتات به منظور تولید و تکثیر در این قسمت منظور می شود.
31330 کتاب برای تکمیل کتابخانه ها و خرید اشیاء عتیقه و هنری
31331 اعتبار خرید کتاب برای کتابخانه ها در این قسمت منظور می شود.
31332 اعتبار خرید کتاب برای ادارات مانند مجموعه قوانین و غیره در این قسمت منظور می شود.
31333 اعتبار خرید اشیاء عتیقه و هنری برای موزه ها و نمایشگاهها و مؤسسات هنری در این قسمت منظور می شود.
31400 ماده 14ـ وام، مشارکت و کمک برای سرمایه گذاری ـ بخش عمومی
31410 وام به بخش عمومی
31411 اعتباراتی که به صورت وام به مؤسساتی از قبیل مؤسسات دولتی، مؤسسات وابسته به دولت، بانکها و شهرداریها و سایر مؤسسات برای تحقق بعضی از هدفها و سیاست های برنامه عمرانی کشور داده می شود در این قسمت منظور می گردد.
همچنین وامهایی که توسط دولت به کشورها و یا مؤسسات خارجی داده می شود و نیز ودیعه برای انشعاب برق، تلفن و آب و امثال آن نیز در این قسمت منظور می گردد.
31420 مشارکت ـ بخش عمومی
31421 اعتباراتی که برای مشارکت در سرمایه گذاری در مؤسسات دولتی و وابسته به دولت بصورت مستقیم و یا ازطریق بانکها و مؤسسات اعتباری اختصاص داده می شود و همچنین مشارکت در سرمایه گذاری در مؤسسات خارجی و بین المللی نیز در این قسمت منظور می گردد.
31430 افزایش سرمایه
31431 اعتباراتی که بصورت کمک و براساس مقررات و ضوابط خاص بمنظور تأمین تمام یا قسمتی از سرمایه مؤسسات دولتی، شرکتهای دولتی، مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت و سایر مؤسسات اختصاص داده می شود در این قسمت منظور می گردد.
31440 کمک برای سرمایه گذاری
31441 اعتباراتی که بغیر از شقوق وام، مشارکت و افزایش سرمایه برای سرمایه گذاری بصورت کمک به مؤسسات دولتی و مؤسسات بخش عمومی و همچنین اجرای بعضی از عملیات عمرانی داده می شود در این قسمت منظورمی گردد مانند کمک به شهرداری جهت اجرای طرحهای عمرانی و امثال آن.
31500 ماده 15ـ وام، مشارکت و کمک برای سرمایه گذاری ـ بخش خصوصی
31510 وام به بخش خصوصی
31511 اعتباراتی که بصورت وام به مؤسسات خصوصی و یا به افراد بصورت مستقیم و یا از طریق بانکها و مؤسسات اعتباری داده می شود مانند وامهای صنعتی و درمانی و امثال آن در این قسمت منظور می گردد.
31520 مشارکت ـ بخش خصوصی
31521 اعتباراتی که برای مشارکت در سرمایه گذاری با بخش خصوصی مستقیماً و یا از طریق بانکها و مؤسسات اعتباری اختصاص می یابد در این قسمت منظور می گردد.
31530 کمک برای سرمایه گذاری
31531 اعتباراتی که به صورت کمک بلاعوض به بخش خصوصی که در موارد خاص و برای اجرای بعضی ازعملیات عمرانی داده می شود و بیشتر جنبه هزینه های سرمایه ای دارد در این قسمت منظور می گردد مانند کمک درساختن خانه برای سیل زدگان یا زلزله زدگان.
40000 فصل چهارم ـ پرداختهای انتقالی
41600 ماده 16ـ کمک و اعانه ـ بخش عمومی
41610 کمک و اعانه
41611 اعتبار مربوط به کمک و اعانه به بخش عمومی در این قسمت منظور می گردد.
41700 ماده 17ـ کمک و اعانه ـ بخش خصوصی
41710 کمک و اعانه به بخش خصوصی
41711 شامل اعتباراتی است که بموجب قوانین و مقررات و یا بمنظورهای خاصی برای کمک به مؤسسات خصوصی منظور می گردد.
41720 کمک به افراد (غیر از کارکنان دولت)
41721 شامل مبالغی است که بابت کمک هزینه تحصیلی در کشور یا خارج از کشور به افراد غیر شاغل پرداخت می شود.
مبالغی که بابت شهریه و حق التعلیم و سایر هزینه های آموزشی تعدادی از افراد غیر شاغل به یک مؤسسه آموزشی پرداخت می شود و نیز سایر هزینه های مربوط به آموزش در این قسمت منظور می گردد.
41722 شامل خرید مواد غذایی و هزینه نگهداری رستوران، کافه تریا و امثال آنها برای افراد است (هزینه موادغذایی و رستورانهایی که مورد استفاده کارکنان است در این قسمت منظور نمی شود) کمک به رستوران دانشجویان دردانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و همچنین هزینه درمانی دانشجویان در این قسمت منظور می شود.
41723 شامل مبالغی است که برای حق بیمه افراد غیر شاغل پرداخت می گردد مانند حق بیمه محصلین وکارآموزان.
41724 شامل مبالغی است که برای تشکیل اردو برای دانشجویان، دانش آموزان، سپاهیان دانش و امثال آنها پرداخت می شود.
41800 ماده 18ـ بازپرداخت وام و پرداخت بهره
41810 بازپرداخت اصل وامهای داخلی
41811 بازپرداخت وامهای داخلی
41820 بازپرداخت اصل وامهای خارجی
41821 بازپرداخت وامهای خارجی
41830 بهره وام و سایر هزینه های وامها
41831 پرداخت بهره وامهای داخلی و کارمزد بانکی مربوطه و سایر هزینه های آن در این قسمت منظور می شود.
41832 پرداخت بهره وامهای خارجی و کارمزد بانکی مربوط و سایر هزینه های آن در این قسمت منظور می شود.
41900 ماده 19ـ پرداختها انتقالی به کارکنان
41910 پرداخت به کارکنان غیرشاغل
41911 حقوق آماده بخدمت ـ حقوق و مزایای ایام آماده به خدمت در سال بودجه و سالهای قبل در این قسمت منظور می شود. در صورتی که در بعضی از دستگاهها کارکنانی وجود داشته باشند که از لحاظ «انتظار خدمت» وضع آنان با استخدام کشوری" href="/tags/24322/قانون-استخدام-کشوری/" class="link">قانون استخدام کشوری مصوب سال 1345 تطبیق داده نشده باشد حقوق سال بودجه و سالهای قبل در این قسمت منظور می گردد.
41912 حقوق و مدد معاش اولاد در ایام تعلیق ـ حقوق و مدد معاش اولاد تعلیق کارکنانی که بعنوان اتهام در مورد ارتکاب جرمی از کار برکنار گشته و سپس از اتهام منتسبه برائت حاصل نموده اند برای سال بودجه و سالهای قبل دراین قسمت منظور می شود.
41920 پرداخت به بازنشستگان
41921 پرداخت به بازنشستگان ـ شامل حقوق بازنشستگی کارکنان دستگاه است.
41922 بازخرید خدمت ـ شامل اعتباراتی است که برای بازخرید خدمت کارکنان منظور می شود.
41930 پاداش پایان خدمت
41931 پاداش پایان خدمت
41990 سایر کمکها
41991 حقوق وظیفه و مستمری ـ حقوق وظیفه یا مستمری عبارت از حقوقی است که به کارکنان یا وراث قانونی آنان طبق مقررات برای سال بودجه و سالهای قبل پرداخت می گردد.
41992 هزینه معالجه ـ هزینه دارو و یا معالجه و یا عمل جراحی کارکنان غیر شاغل است که قادر به پرداخت هزینه های مذکور نمی باشند و مستقیماً به آنان پرداخت می شود.
41993 هزینه فوت شدگان ـ هزینه هایی است که برای کفن و دفن و ترحیم و حمل جنازه کارکنان متوفی انجام می گیرد.
41994 کمک به بازماندگان ـ عبارت از کمک به بازماندگان کارکنان می باشد از قبیل کمک به خانواده خلبانان وحقوق و مرخصی بعد از فوت و کمک هزینه تحصیلی بازماندگان.
41999 سایر کمکهای انتقالی ـ سایر کمکهایی که قابل انطباق با عناوین فوق نباشد در این قسمت منظور می شود.
42000 ماده 20ـ دیون
42010 دیون بلامحل
منظور از دیون بلامحل دیونی است که بموجب قوانین و آراء دیوان کشور و یا سایر مراجع و یا بعلل دیگر به وجودآمده و در سال مربوط دارای اعتبار پیش بینی شده در بودجه نبوده است. مبالغی که از این بابت بصورت ودیعه تا تعیین تکلیف قطعی پرداخت می شود نیز در این قسمت منظور می گردد.
42011 دیون مربوط به هزینه های پرسنلی (مواد 1 و 2)
42012 دیون مربوط به هزینه های اداری (مواد 3 تا 7)
42013 دیون مربوط به هزینه های سرمایه ای
42019 متفرقه
33 پیشنهاد برای یک زندگی شاد و پر از آرامش
عصر ایران - آیا شما نیز جز آن دسته افرادی هستید که حس می کنند تنها در حال سپری کردن روز هایشان اند؟ اگر این چنین است، احتمالاً رویای آزادی بیشتر، زمان بیشتر، هیجان بیشتر و حتی عشق بیشتری را در سر می پرورانید.
برای بهره بردن از عمر و داشتن آرامش - برغم وجود همه مشکلات - این چند پیشنهاد را جدی بگیرید. یادتان باشد که هر لحظه از زندگی تان که می گذرد قابلیت بازگشت ندارد و باز یادتان باشد که هنر ما به عنوان انسان این است که می توانیم در عین داشتن مشکلات فراوان، جزیره زندگی مان را بنا کنیم و آسوده اش داریم. قبل از خواندن این پیشنهادها، این باور را در خود ایجاد کنید که شاد بودن حق شماست و شما هم می توانید و باید شاد باشید:
1 - یک لیست از علاقه مندی های خود تهیه کنید و هر کدام را که به انجام می رسانید تیک بزنید. برخی از این تیک ها شاید سال ها طول بکشد ولی ارزشش را دارد. یادتان باشد که نوشتن علاقه مندی ها، باعث تمرکز انرژی و انگیزه بیشتر برای تحقق آنها می شود.
2 - زندگی خیلی ها مانند رانندگی بی مقصد است. شما این طور نباشید. اهداف تان را مشخص کرده و آن ها را یادداشت کنید. این هدف بندی می تواند ماهانه، 5 ساله، 10 ساله و ... باشد. نقشه راه تان همیشه جلوی چشم تان باشد. نمی شود صبر کرد تا زندگی خودش برای ما مسیرمان را تعیین کند! باید دست به کار شد و هر چه در توان هست را در جهت عملی ساختن ایده ها و هدف ها به کار بست.
3 - برای دیگران زندگی نکنید. مسیر زندگی خود را بنا بر انتظاراتی که دیگران از شما دارند، برنامه ریزی نکنید، فرقی ندارند که منظور از دیگران چه کسانی باشد. در یک پژوهش از سالمندانی که در پایان عمرشان قرار داشتند از حسرت هایشان پرسیدند و اکثرشان در این جمله متفق القول بودند: ای کاش برای دیگران زندگی نمی کردم.
البته که نباید مسیری را نیز انتخاب کنید که سبب صدمه زدن به دیگران شود و این نکته، مرز بین خودخواهی و زندگی برای خود است.
4 - یاد بگیرید که "مسؤولیت صد در صدی" زندگی تان را خودتان بپذیرید. اگر با کسی مشکل دارید، به فکر انداختن تقصیر بر گردن او نباشید. او صد در صد از جانب خودش مقصر است و شما صد در صد از جانب خودتان مسؤول هستید. این را تمرین کنید، آنگاه از غر زدن، فرافکنی و ایفای نقش قربانی رها می شوید و انرژی تان برای مدیریت خودتان متمرکز می شود.
5 - خرچنگ های درون سطل مانع رهایی تان نشوند! خرچنگ ها اگر در یک سطل باشند و یکی از آن ها در حال بیرون رفتن از آن باشد، او را دوباره به داخل می کشند. زمانی که شما نیز نُرم موجود در اطراف تان را می شکنید، از جانب کسانی که دوست تان دارند، عقب کشیده می شوید و این از نظر آنها آن ها یک عکس العمل طبیعی است. وقتی راهی متفاوت را معقولانه انتخاب کردید، اجازه ندهید کلیشه های جامعه و ذهنیت های قبلی خودتان و ترس های اطرافیان مانع از حرکت شما شود. شما که نمی خواهید تا ابد داخل سطل زندگی کنید.
6 - از شکست نترسید. کسانی که از شکست می ترسند، اساساً کار جدیدی را آغاز نمی کنند چون ممکن است شکست بخورند. شکست بخشی از روند تکاملی ماست. از آن استقبال کنید.
تحقیقات متعددی ثابت کرده است که افراد درباره چیزهایی می ترسند که در اغلب مواقع، یا اصلاً اتفاق نمی افتد یا خطر و آسیب به حدی که تصور می شده، نیست.
7 - خود را در معرض افکار منفی، سخنان منفی و آهنگ های غم انگیز قرار ندهید. دانشمندان ثابت کرده اند حرف می تواند حتی روی روندهای بدنی هم اثرگذار باشد.
8 - چیز هایی که نمی توانید تغییر دهید را رها کنید ( حتی فکرتان را هم مشغول شان نکنید؛ خب نمی شود دیگر!). انرژی و زمان خود را بر اصلاح و تغییر آن چه می توانید تغییر دهید متمرکز کنید، نه چیز هایی که کاری از دستتان بر نمی آید! گاهی وقت ها بی خیالی ، عین خردمندی است.
9 - از بدن خود محافظت کنید. آب به اندازه کافی بنوشید، غذای سالم بخورید، خواب شبانه کافی و با کیفیت داشته باشید و ورزش را نیز فراموش نکنید. هر کدام از ما فقط یک بدن داریم.
10 - از ذهن خود محافظت کنید. بیشتر کتاب بخواهید. همان طور که اجازه نمی دهید هر اطلاعاتی وارد رایانه تان شود و آن را ویروسی کنید، اجازه ندهید اطلاعات ویروسی هم وارد مغزتان شود. مثلاً چه نیازی هست حتماً صحنه خشونت باری را در یک رسانه ببینید و فکر و روح تان به هم بریزد؟ از 40 سالگی به بعد هم حل کردن جدول یادتان نرود تا مغز آمادگی اش را حفظ کند.
11 - زندگی های بسیاری در "حسرت گذشته" و "نگرانی آینده" تباه شده است. برای آینده برنامه ریزی کنید ولی تمرنی کنید که در "حال" و "لحظه اکنون" زندگی کنید. "زندگی واقعی" شما درست در "همین ثانیه" ای که در آن هستید جریان دارد.
12 - به کودک درون تان اجازه دهید به زندگی اش ادامه دهد. پدر، مادر، دانشجو، مدیرعامل، کارمند و کاسب شدن، دلیل های موجهی برای یک زندگی عصا قورت داده و خشک نیستند.
13 - با ترس های خود رو به رو شوید. یا آنها را به رسمیت بشناسید یا از بین ببرید. تکلیف تان را با آنها مشخص کنید. هیچ اشکالی ندارد آدم ها از بعضی چیزها بترسند. فقط حواس تان باشد اکثر ترس ها غیر واقعی اند و خطری برای تان ندارند. مثلاً حرف زدن در جمع، خیلی ها را می ترساند اما واقعیت این است که حرف زدن در جمع، تا حالا کسی را نکشته و حتی مجروح هم نکرده و آسیب روحی هم نرسانده است! هر چه بیشتر ترس هایتان را بشناسید و بکوشید یکی یکی از بین شان ببرید، زندگی زیباتر و رهاتری خواهید داشت.
14 - بکوشید چیزهای تازه یاد بگیرید. در دوره های آموزشی شرکت کنید. به ویژه وقتی سن تان بالا می رود، در دوره های آموزشی که به زندگی و کارتان مرتبط نمی شوند شرکت کنید تا مغزتان به چالش کشیده شود و شادابی اش حفظ شود. مثلاً حتی اگر نمی خواهید کافی شاپ بزنید، به یک دوره چند روزه آموزش کافی شاپ بروید. مغز با ورودی های غیرمنتظره، رفرش می شود.
15 - کاری را انجام دهید که از صمیم قلب دوستش دارید. اگر کارتان را دوست ندارید، ریسک کنید و تغییرش دهید اما اگر به دلیل مسائل اقتصادی و نظایر آن، امکان تغییر شغل برای تان میسر نیست، بکوشید با همین کار فعلی تان ارتباط بگیرید، برایش معنا تعریف کنید و با علاقه انجامش دهید. منظور از معنا بخشیدن به کار این است که ارزش و نتیجه کار را در نظر بگیرید. اگر مسؤول بایگانی یک اداره دولتی هستید، فقط به این فکر نکنید که بین یک سری پرونده نشسته اید و عمرتان را تباه می کنید بلکه به این فکر کنید که حافظ اسناد مردم هستید و هر جا که نیازشان باشد، این شما هستید که می توانید با در اختیار دادن مدارک، به آنها و به جریان زندگی شان کمک کنید. واقعیت هم این است که هر شغلی معنایی دارد که بدون توجه به آن معنا، کسالت بار خواهد شد.
یادتان باشد که شما و شغل تان همنشین هم هستید و اگر رابطه تان را با هم خوب نکنید، فرسوده می شوید.
16 - به پیروزی و موفقیت فکر کنید. خود را برای پیروزی آماده کنید. ذهن تان پیروزی محور باشد. همه ما به صورت ذاتی علاقه به برد داریم اما تنها عده محدودی خود را برای آن آماده می کنند. همیشه به خودتان بگویید پیروز شدن حق من است.
17 - مهربان باشید و عشق بورزید. محققان دریافته اند مهربانی باعث سلامت بیشتر انسان می شود چون مهربانی ترشح هورمون های مفید در بدن را افزایش می دهد. ویژگی هایی مانند حسادت، دشمنی، کینه و ... باعث ترشح هورمون های استرس در بدن هستند.
18 - به والدین خود عشق بورزید و آنها را گرامی بدارید. آنها پشتوانه روحی شما هستند، حتی اگر خودتان پدر و مادر شده اید.
19 - لبخند بخشی از وجودتان باشد. راحت تر از قبل بخندید و برای خندیدن منتظر بهانه های بزرگ نباشید. خنده، حتی اگر الکی هم باشد، مغز را شاد می کند.
20 - زمانی را منحصرا به کارهایی که دوست دارید، اختصاص دهید. اگر از نداشتن فرصت کافی شکایت دارید، در وهله اول باید بدانید که خودتان این شرایط را به وجود آورده اید (مسؤولیت صد در صدی). به روح خود نیز اهمیت دهید. مشغله های روزمره توجیه مناسبی برای نداشتن زمان در جهت انجام کارهایی که آرزویش را دارید نیست. عمرتان دارد می گذرد.
21 - با تنبلی مبارزه کنید که عامل اصلی بسیاری از عقب ماندگی هاست. روش ابتکاری خودتان را برای مبارزه با تنبلی ابداع کنید. یکی از سخنرانان "تد" می گفت هر گاه برای کاری تنبلی می کند، از 5 به یک، شمارش معکوس می کند و خود را ملزم به انجام آن کار می نماید. همین یک راه ساده، زندگی او را متحول کرده است. شما هم راه خودتان را بیابید.
22 - نقاط ضعف خود را بی هیچ تعارفی شناسایی کنید. یکی از سخت ترین کارهای ممکن برای مردم، واقع گرا بودن است آن هم درست هنگامی است که نوبت به ضعف های خودشان می رسد. زمانی که قادر به تشخیص این نقاط ضعف و درک آن ها باشید، می توانید برای بهبود وضعیت تان روی خود کار کنید. مثلاً اگر بدانید نقطه ضعف تان زود از کوره در رفتن است، در موقعیت خشم، مراقبت بیشتری نسبت به خودتان خواهید داشت.
23 - خودتان را برای کارهای خوبی که می کنید، تشویق کنید و منتظر تحسین دیگرتان نباشید.
24 - از پیچیده و مرموز بودن بپرهیزید؛ ساده باشید. هر چه تقلای کمتری برای شاد بودن کنید، شاد تر خواهید بود.
25 - با افرادی معاشرت داشته باشید که دوست دارید آن گونه باشید. گفته می شود هر کس میانگینی از 5 نفر اطرافیان اش است.
26 - نا امیدی را کنار بگذارید. خطر های ناامیدی را به جان نخرید! خیلی از مواقع به هدف خود بسیار نزدیک هستیم اما به دلیل نا امیدی، آن را رها می کنیم بدون آن که بدانیم چقدر نزدیک بوده ایم.
27 - انتقادپذیر باشید.کسانی که ما را نقد می کنند به ما نقاط ضعف مان را نشان می دهند و این بهترین چیز است. به جای مقابله با آن ها و نظراتشان، کمی فکر کنید. شاید واقعا در مسیر اشتباه هستید.
28 - به جای آن که دنبال پول باشید، دنبال خوب کار کردن باشید. تجربه کارآفرینان و ثروت آفرینان بزرگ می گوید که آنها صرفاً روی درست انجام دادن کار تمرکز کرده اند و پول هم البته به دنبالش آمده است. با این روش، شادتر و آسوده تر زندگی خواهید کرد.
29 - ریسک کنید اما نه تمام زندگی تان را. انسان هایی که ریسک نمی کنند، ممکن است سقوط نکنند ولی پرواز هم نخواهند کرد.
30 - سفر بروید. دنیا فقط همین محله و شهر و کشوری نیست که در آن هستید. سفر سرزنده تان می کند.
31 - مهارت های اجتماعی و ارتباطی خود را تقویت کنید. گروه دوستان تان را تقویت کنید و با آنها معاشرت کنید.
32 - کمی از سرعت کار کردن تان بکاهید و بیشتر به خود، خانواده و دوستان تان برسید. کار کنید ولی غرق در کار نشوید که از زندگی لذت نخواهید برد.
33 - احساسات تان را سرکوب نکنید. یک محقق استرالیایی که درباره حسرت های انسان ها تحقیق کرده می گوید که افراد سالمند زیادی به او گفته اند: ای کاش شجاعت آن را داشتم که احساساتم را با صدای بلند بگویم... ای کاش به او می گفتم: دوستت دارم.
برچسبها: تازه های اقتصادی, اقتصادی, علمی اجنماعی فرهنگی و ورزشی در اقتصاد مرند, احمد عاقلی مرند
ونزوئلا نمیشویم
یک اقتصاددان معتقد است که احتمال ابتلای ایران به شرایطی مانند ونزوئلا کم است.
هادی صالحی اصفهانی، استاد اقتصاد دانشگاه ایلینویز، در گفتوگویی با «جمعهنامه» از دلایل این ادعا سخن گفت. به عقیده صالحی، فضای سیاسی-اجتماعی به شدت دو قطبی، عدم امکان مصالحه جناحهای سیاسی و تشدید مخارج دولت و تامین آن از چاپ پول بیپشتوانه، عصارهای است که ونزوئلای کنونی را سروشکل داده است.
از نظر این اقتصاددان، شرایط فعلی ایران با شاخصهای ونزوئلایی شدن فاصله زیادی دارد. هر چند از سخنان این استاد دانشگاه میتوان برداشت کرد که اقتصاد ایران نیاز به چرخش در بسیاری از حوزهها را دارد تا از وضعیت کنونی خارج شود. از نظر صالحی، اصلاح نظام بانکی و پولی در صدر فهرست اصلاحات اقتصادی و نخستین چرخش باید باشد. صالحی کاهش نرخ سود در شهریور سال گذشته را اقدامی جهت توقف بازی پانزی بانکها تحلیل کرد، در حالی که عدهای از کارشناسان مقابله با بازی پانزی را منوط به اصلاحات نظام بانکی میدانند و از اینرو، کاهش نرخ سود را بهعنوان عامل تحریک بازارهای مالی عنوان میکنند. صالحی اصفهانی در زمینه سیاستهای حمایتی دولت تاکید کرد که دولت باید در کنار این سیاستها، کنترل دیگر هزینهها و ایجاد درآمد از باب تولید را نیز در نظر گیرد.
به گفته این اقتصاددان، راهی که ونزوئلا رفت دنبال کردن صرف سیاستهای حمایتی بود. درخصوص قیمت حاملهای انرژی، نظر این استاد دانشگاه اصلاح قیمتها در زمان حاضر است. صالحی به تعویق افتادن افزایش نرخ حاملهای انرژی را مترادف با تحمیل هزینههای بزرگتر به اقتصاد کشور، به محیط زیست و سلامت جامعه معنی کرده است.
ونزوئلا نمیشویم
برای اتفاقی که در بازار ارز ایران افتاد، چه نامی میتوانیم بگذاریم؟ آیا یک بحران بود یا یک جهش ارزی رخ داد که تبعات بحران را ندارد؟
به نظر من آنچه که از پاییز پارسال تا تابستان در بازار ارز ایران اتفاق افتاد یک بحران ارزی بود که تبعات منفی مهمی به همراه داشت، از جمله جهش تورم، کاهش سرمایهگذاری، افت رشد اقتصادی، افزایش بیکاری و از همه مهمتر، تقلیل اعتماد عمومی به سیاستهای اقتصادی دولت و آینده اقتصاد. دردو فصل گذشته ارزش پول ملی نسبت به ارزهای جهانی برای مدتی دچار سقوط آزاد شده بود و پایان آن روند هم در آن موقع نامشخص بود. بانک مرکزی هم نمیتوانست به اندازه کافی و به مدت زیاد ارز به بازار تزریق کند تا تب نرخ ارز ببرد. در نتیجه هراس بزرگی در جامعه پیدا شده بود که تورم به زودی سر به آسمان خواهد زد و به خصوص گرانی کالاها میتواند درآمد واقعی مردم را کاهش دهد. اینها همه علائم شرایط بحرانی هستند. در عمل هم شاهد جهش تورم و کاهش درآمدها بودهایم. در واقع یک علت اصلی فروکش التهاب بازار ارز همین افت شدید درآمدها به نسبت نرخ ارز است. البته، تورم بالا هنوز ادامه دارد و خطر جهش مجدد دلار هنوز منتفی نیست.
این اتفاقها یک جهش ساده ارزی نبود که فقط نرخ ارز را به نسبت تفاضل انباشته تورم داخل و خارج تعدیل کند، چون آن عامل میتوانست قیمت دلار را سال گذشته حداکثر دو برابر کند، نه پنج برابر که عملا پیش آمد. در ضمن جهش نرخ ارز به خودی خود میتوانست انگیزه تولید کالاهای قابل مبادله را به شکل محسوس تقویت کند و رشد اقتصادی و اشتغال را بالا ببرد؛ این طور هم نشد. این را هم اضافه کنم که بحرانهای ارزی غالبا ریشه در عدم تعادل در قسمتهای مختلف اقتصاد دارند و با بحرانهای مالی و بانکی و بیکاری و غیره همراه میشوند. در مورد التهاب ارزی اخیر در ایران، انتظار کاهش درآمد ارزی در نتیجه بازگشت تحریمهای آمریکا عامل مهمی در شروع جهش نرخ ارز بود، ولی عوامل گوناگونی داخلی هم دست به دست هم دادند و نهایتا یک بحران ساختند.
شما در یک سخنرانی، به برخی عوامل این اتفاق ارزی در ایران اشاره کردید. این عوامل شامل «خروج آمریکا از برجام و انتظار تحریمهای شدید روی ایران»، «پایین نگهداشتن دستوری نرخ ارز در کنار تورم انباشته شده»، «پایین نگه داشتن دستوری نرخ سود با وجود تورم بالا»، «رشد سریع نقدینگی و کاستیها و شکنندگیهای نظام بانکی»،و... میشد. از نظر شما در اتفاقی که در زمستان و نیمه اول سال جاری افتاد و قیمت دلار را به رکوردهای بالا رساند، سهم کدام یک از عوامل مذکور قویتر بود؟
فهرست عواملی را که در آن سخنرانی مورد بررسی قرار داده بودم بر اساس موضوعهای مورد بحث در میان ناظران اقتصاد ایران بود. نظرم این نبود که همه آن عوامل مهم یا حتی دست اندر کار بودهاند. تاکیدم بر این بود که «خروج آمریکا از برجام و انتظار تحریمهای شدید روی ایران» بهعنوان یک عامل خارجی مهم و مثل ماشه عمل کرده است، ولی به نظر نمیرسد به تنهایی عامل توضیح دهنده بحران باشد. عوامل داخلی هم در فراهم آوردن شرایط بحران مهم بودند و وقتی سایه تحریمها روی اقتصاد ایران قوی شد، این عوامل اوضاع را بحرانی کردند. درست است که این عوامل در اقتصاد ایران سابقه دارند، ولی بعضی مثل «رشد سریع نقدینگی و کاستیها و شکنندگیهای نظام بانکی» در طول زمان بزرگتر و پررنگتر شدهاند، چون دولت و بانک مرکزی در مقابله با آنها دیر عمل کردهاند و هر چه گذشته، کار مشکلتر شده است. بعضی موارد هم مثل «سهمخواهی گروههای ذینفع و نیازهای گروههای کمدرآمد جامعه»، «عدم شفافیت و ناکارآیی دستگاههای حاکمیتی و محدودیتهای محیط کسب و کار» و «تشدید فساد ناشی از این شرایط» وقتی تکانه اقتصادی وارد میشود، تشدید میشوند و به بروز بحران کمک میکنند. به هر تقدیر، بهنظر من مهمترین عوامل داخلی ایجاد بحران به ترتیب اهمیت عبارتند از «رشد سریع نقدینگی و کاستیها و شکنندگیهای نظام بانکی»، «عدم شفافیت و ناکارآیی دستگاههای حاکمیتی و محدودیتهای محیط کسب و کار»، «تشدید فساد ناشی از شرایط سیاستگذاری اقتصادی»، «سهمخواهی گروههای ذینفع و نیازهای گروههای کمدرآمد جامعه»، «کسری بودجه دولت»، «پایین نگهداشتن دستوری نرخ ارز در کنار تورم انباشته شده» و «ضعف سازوکارهای لازم برای جلوگیری از ورشکستگی بنگاههای اقتصادی».
شما در سخنرانی مذکور در حالی پایین نگهداشتن دستوری نرخ سود را بهعنوان یکی از عوامل عنوان کردید که در چند سالی که نرخ تورم روند کاهشی گرفته بود، نرخ سود از نرخ تورم سبقت گرفت و یک بازدهی مثبت قابلملاحظهای بعد از مدتها بهوجود آمد. حتی کاهش نرخ سود به ۱۵ درصد در شهریور سال گذشته هم با نرخهای تورم موجود، فاصله ۴ واحد درصدی داشت. در واقع نرخ سود نسبت به تورم پایین نبود. با این حال چرا شما کاهش نرخ سود را در آن مقطع اشتباه میدانید؟
در مورد پایین نگهداشتن دستوری نرخ سود بهعنوان یک عامل بحران ارزی، گمان میکنم که در سخنرانی نظرم به درستی منتقل نشده باشد. درست بر خلاف آنچه اشاره کردید، من فکر میکنم کاهش نرخ سود در سال ۹۶ کار درستی بود و آن را عامل مهمی در ایجاد بحران ارزی نمیشمارم. دلیلی هم برای این نظر در سخنرانی ارائه کردم این بود که نرخ بالای سود در چندین سال گذشته نتیجه یک بازی پانزی در نظام بانکی ایران بود، به این ترتیب که بسیاری از موسسات اعتباری و بانکها با وعده سود بالا سپرده جذب میکردند تا سود سپردههای قبلیشان را بپردازند، بدون اینکه درآمد لازم را از وامدهی و یا سرمایهگذاریهایشان داشته باشند. مردم هم با توجه به اینکه تورم در حال کاهش بود و با اتکا به اینکه بانک مرکزی و دولت سپرده و سودشان را تضمین خواهد کرد بازده این نوع سرمایهگذاری را بهتر از هر نوع دیگر میدیدند و عمده پولشان من جمله سودهای سپردههای قبلیشان را در بانکها و موسسات اعتباری نگه میداشتند. این امر باعث شده بود که در ۵، ۶ سال گذشته نقدینگی بهشدت رشد کند بدون اینکه نظام بانکی واقعا توان پرداخت سودهای وعده داده شده را داشته باشد. ادامه این روند بانک مرکزی را مجبور میکرد تا مقادیر عظیمی پول چاپ کند و در اختیار بانکها قرار دهد تا سپردهها و سودهای وعده داده شده را بپردازند. این عمل که تا حدودی هم به واقعیت پیوسته یک عامل بحران ارزی و تورم اخیر است. تعیین سقف برای نرخ سود و انحلال و ادغام موسسات اعتباری در سال ۹۶ قدمهایی در جلوگیری از تشدید مساله بود، هرچند که خیلی دیر و خیلی محدود انجام شد و در نتیجه اجازه داد که «رشد سریع نقدینگی و کاستیها و شکنندگیهای نظام بانکی»، زمینهساز مهمی برای جهش نرخ ارز در ۹، ۱۰ ماه گذشته شود. الان هم بهتر این است که همانطور که در سخنرانی اشاره کردم بانک مرکزی بهطور اساسی نظام بانکی و نقش نظارتیاش در آن را اصلاح کند و موقتا سقف سود بانکی را در حدود ۱۵ درصد نگه دارد تا از شتاب گرفتن مجدد نقدینگی جلوگیری شود
با توجه به فضای نااطمینانی که در سال گذشته در اثر اظهارنظرهای ترامپ قابل پیشبینی بود، آیا کاهش نرخ سود به صلاح بود؟ مضاف بر اینکه آمارها تایید میکنند که پس از کاهش نرخ سود، سرعت رشد پول از سرعت رشد شبهپول پیشی گرفته و شاید همین سرعت رشد پول موجب توسعه اقتصاد غیررسمی و بخشی از التهابات بازار شده باشد.
این سوال بسیار خوبی است. کاملا درست است که فضای نااطمینانی در سال گذشته قابل پیشبینی بود و پس از کاهش نرخ سود، سرعت رشد پول از سرعت رشد شبهپول پیشی گرفت، ولی اگر نرخ سود کنترل نمیشد و روال قبل از آن ادامه پیدا میکرد، امسال با مشکل بزرگتری روبهرو میشدیم چون مشکل نوع نقدینگی در ایران طوری بود که دیر یا زود تبدیل به پول میشد و به تورم دامن میزد. پایین آوردن نرخ سود کمک کرد که سرعت رشد نقدینگی کل کم شود و در نتیجه حجم پول و تورم از آنچه در اواخر امسال و سال آینده میتوانست باشد، محدودتر شود. اجازه بدهید این نکته را قدری بشکافم. در شرایط بازی پانزی در نظام بانکی ایران سودهای وعده داده شده در طول زمان به کل نقدینگی اضافه میشود و چون بازگشت واقعی سرمایه پشتوانه آن سودها نیست، اینگونه انباشت نقدینگی نمیتواند ادامه پیدا کند و در یک مرحلهای حتی تکانه کوچکی به اقتصاد مردم را به این نتیجه میرساند که بازی دارد تمام میشود و باید هرچه زودتر سپردهها را از بانکها بیرون بکشند و تبدیل به دارایی با پشتوانهتری کنند. در این مرحله به سرعت قیمت داراییهایی مثل مستغلات، طلا و ارزهای خارجی بالا میرود و بحران ارزی یا بحران بانکی یا هر دو اتفاق میافتد. در این شرایط، نهایتا بدهی بانکها به سپردهگذاران به طرق مختلف به گردن بانک مرکزی میافتد و باعث جهش پایه پولی و تورم میشود. بالا بردن نرخ بهره در این شرایط اصلا کمکی به جلوگیری از بحران نمیکند چون وقتی حباب بازی پانزی میترکد مردم متوجه هستند که سود بالاتر یعنی چاپ پول بیشتر و تورم بالاتر در آینده و بنابراین ممکن است بحران تشدید هم بشود. البته امکان دارد که ازدیاد نرخ سود موقتا بحران را قدری به تاخیر بیندازد، ولی به قیمت تشدید بحران.
اما در بسیاری از کشورها برای جلوگیری یا کنترل بحران ارزی نرخ بهره را بالا میبرند.
برای پاسخ به این سوال سه نکته را باید روشن کنم. اول اینکه در آن کشورها مشکل نظام بانکی بازی پانزی نیست و معمولا بالا بردن نرخ بهره، تقاضای وام برای سرمایهگذاری و رشد نقدینگی را کاهش میدهد و بهطور مستقیم و غیرمستقیم درآمدهای واقعی و مازاد تقاضا برای ارز را پایین میآورد. این درست بر عکس شرایط پانزی در ایران است که وامدهی سهم بزرگی در فعالیت نظام بانکی ندارد و ازدیاد سود سپردهها فقط بدهی بانکها و نقدینگی را افزایش میدهد و نهایتا تورم و تقاضا برای ارز را بالا میبرد. نکته دوم این است که در کشورهای دیگر هم همیشه بالا بردن نرخ سود چارهساز نیست چون اگر نااطمینانی خیلی زیاد باشد، ممکن است اثر افزایشی آن نرخ روی نقدینگی آتی بر اثر کاهشی آن روی تقاضای وام چیره شود و تورم انتظاری بالاتری ایجاد کند و مردم را به سمت خرید ارز بیشتر براند. در واقع، در بعضی شرایط افزایش نرخ سود ممکن است بهعنوان علامتی برای تورم شدیدتر در آینده تعبیر شود و به بحران دامن بزند. و اما نکته سوم که به پاسخ یاری میرساند مربوط است به کمکهای بینالمللی، مخصوصا دریافت وام از صندوق بینالمللی پول، که در بسیاری از کشورها که با بحران ارزی روبهرو میشوند اتفاق میافتد و نااطمینانی در بازارهای پول و ارز را پایین میآورد. این عامل نیاز به افزایش نرخ سود را کم میکند و در نتیجه رشد بدهی بانکها به سپردهگذاران را محدود نگه میدارد. در نتیجه، بانک مرکزی این امکان را مییابد که با تغییر کمتری در نرخ سود، تورم و تقاضای ارز را کنترل کند. این وجه هم به شرایط اخیر ایران قابل اطلاق نیست. در ایران اگر بانک مرکزی میخواست از افزایش نرخ سود برای کنترل بحران ارزی استفاده کند ناچار بود نرخ را شدیدا بالا ببرد که نتیجهای جز تشدید بحران نداشت.
شما معتقدید که ثبات در نرخ سود میتوانست بازی پانزی بانکها و رشد نقدینگی و تورم را تشدید کند. اما مطابق آمارهای بانک مرکزی پس از کاهش نرخ سود، میزان استقراض بانکها از بانک مرکزی در شهریور ۹۷ نسبت به شهریور ۹۶، معادل ۳۷ درصد رشد کرده است. در حالی که این عدد در شهریور ۹۶ نسبت به شهریور ۹۵ در حدود ۱۶ درصد بوده است. با این اوصاف آیا یکی از کانالهای تحریک نقدینگی و تورم فعالتر نشده است؟
همانطور که اشاره کردم بازی پانزی بانکها زمانی به آخر خط میرسد و به ورشکستگی یا اضافه برداشت عمده آنها از بانک مرکزی ختم میشود. هر زمانی که برای حل مساله دست به کار شویم مقادیری از نقدینگی ایجاد شده به سرعت تبدیل به پول میشود و تورم ایجاد میکند. پایان بازی در هر صورت بحرانزاست و هرچه عقب بیفتد نقدینگی بیشتری روی دست بانک مرکزی میگذارد و بحران ناشی از آن عمیقتر خواهد بود. . بازی پانزی موسسات مالی و بانکها مشکل اصلی و عامل ریشهای افزایش عظیم نقدینگی است که در آخر بازی به ناچار تبدیل به پول میشود و بحران میآفریند. حالا اگر با ترفند سود بالا پایان بازی را قدری به عقب بیندازیم، فقط میزان نقدینگی بحرانزا را بیشتر کردهایم و بعد باید با تورم رکودی عظیمتری دست و پنجه نرم کنیم. رشد شدید استقراض بانکها از بانک مرکزی که شاهدش بودهایم نشانه رسیدن به مرحله آخر بازی پانزی اخیر در نظام بانکی ایران است. شاید بانک مرکزی میتوانست با بالا نگه داشتن نرخ سود موقتا این مرحله را چند ماهی عقب بیندازد ولی این مشکل را بزرگتر میکرد. در واقع در زمستان پارسال بانک مرکزی سعی کرد دست به چنین کاری بزند و نرخ سود را موقتا بالا برد ولی دیدیم که با شکست روبهرو شد و کار را هم خرابتر کرد چون امسال بانکها سود بیشتری روی مقدار بسیار زیادی سپرده میپردازند و در نتیجه آن اضافه برداشتشان از بانک مرکزی خیلی چشمگیرتر است. این باعث شده نقدینگی بزرگتری تبدیل به پول شده و به بازار داراییها سرازیر شود.
شما معتقدید که تثبیت نرخ به تاریخ پیوسته است و استفاده از تفاضل نرخ تورم داخلی و خارجی نیز سیاست شکست خورده آمریکای لاتین است؛ پایین نگه داشتن نرخ ارز هم دوای درد نیست و راهکار پیشنهادی شما تمرکز بر کنترل تورم است. اما برای کنترل تورم در اقتصاد ایران، موانعی وجود دارد، با توجه به مزمن بودن تورم در اقتصاد ایران، برندگان و بازندگانی ایجاد شده است که نرخهای طبیعی آن را حدود ۱۴-۱۳ درصد عنوان میکنند. این برندگان و بازندگان در برابر کاهش نرخ تورم مقاومت میکنند و تمایلی به نرخهای پایین ندارند. چطور میشود سیاست کنترل تورم را با این ملاحظه پیش برد؟ آیا اصلا قابل پیشبرد است یا خیر؟
درست است که برای کنترل تورم در اقتصاد ایران موانعی وجود دارد، اما مشابه این موانع در مورد کاهش تورم ۴۰ درصدی و ۳۰ درصدی و ۲۰ درصدی هم وجود داشته و در گذشته دولت توانسته آن سدها را بشکند. چیزی به اسم «نرخ طبیعی تورم» وجود ندارد. البته مفهومی به اسم «نرخ مطلوب تورم» داریم که آثار مختلف تورم را بهینه میکند، ولی آن نرخ زیر ۵ درصد است. هرگونه تولید و توزیع درآمدی که با وجود تورم ۱۴-۱۳ درصدی امکانپذیر باشد، با تورم زیر ۵ درصد هم امکانپذیر است به علاوه آنکه تورم پایین به اقتصاد و نرخ حقیقی ارز ثبات خیلی بیشتری میبخشد و کمک بزرگی به ایجاد انگیزه برای گسترش ظرفیت تولید و صادرات و جایگزینی واردات میکند. مشکلی که در ایران برای رساندن تورم به حد مطلوبش داریم ناشی از نبودن تعهد از طرف دولت و بانک مرکزی به کنترل نرخ تورم در سطوح پایین است. اجازه بدهید این موضوع را بیشتر باز کنم. شروع مساله این جا است که در کوتاه مدت هر دولتی میتواند با ایجاد کسری بودجه و نقدینگی بیشتر درآمدها را لااقل برای بعضی گروهها بالا ببرد و حمایت سیاسی بخرد، هر چند که این کار دیر یا زود فشار تورمی ایجاد میکند که آن را هم میشود با تثبیت نرخ ارز تا مدتی خواباند. البته این نوع سیاستگذاری در دراز مدت هزینههای هنگفتی برای اقتصاد در بر دارد چون ایجاد بی ثباتی میکند که موجب کاهش اطمینان به آینده برای سرمایهگذار و تولیدکننده میشود. اکثر کشورهای دنیا فرهنگ و ساز و کارهایی را نهادینه کردهاند که دولت و بانک مرکزی را متعهد میکند که از سیاستهایی که تورم را به خارج از محدوده مطلوب میکشانند پرهیز کنند. در ایران این ساز و کارها خیلی ضعیف است. به نظر میرسد که سیاستگذاران ما بر این باورند که نرخهای تورم تا حدود ۱۵ درصد برای اقتصاد مسالهای نیست و مردم چنین تورمهایی را تحمل میکنند. بنابراین وقتی تورم پایین تر از این حد است، سیاست انبساطی پیش میگیرند. مردم هم این را میدانند و انتظار اینگونه تورمها را در تصمیمگیری هایشان لحاظ میکنند. حتی اگر دولت اعلام هم بکند که میخواهد تورم را زیر ۵ درصد نگاه دارد، مردم خیلی باور نمیکنند. در نتیجه، حتی اگر سیاستگذاران تصمیم بگیرند تورم را در حد مطلوب کنترل کنند، ابتدا با ناباوری مردم روبهرو میشوند که برای مدتی کار را سخت و برای اقتصاد هزینه ایجاد میکند. در این شرایط، سیاستگذاران انگیزه زیادی برای کاهش تورم ندارند، به ویژه که سیاستهای انقباضی برای شان هزینه سیاسی هم دارد. در ضمن تا حد ممکن از تثبیت نرخ ارز برای کنترل تورم استفاده میکنند که در دراز مدت به اقتصاد ضربه میزند ولی به دو دلیل برای سیاستگذاران کم هزینه است. یکی اینکه در شرایط فعلی ظرفیت تولید کشش قیمتی پایینی دارد و بنابراین به نظر نمیرسد که پایین نگه داشتن نرخ حقیقی ارز به تولید ضربه بزرگی بزند و هزینه اقتصادی زیادی داشته باشد. دوم اینکه فرهنگ غالب جامعه از تثبیت نرخ اسمی ارز حمایت میکند به خاطر اینکه مردم فکر میکنند ازدیاد نرخ ارز کالاهای قابل تجارت را برایشان گران میکند و نفعاش به گروههای خاصی میرسد که در دولت نفوذ دارند. متاسفانه، این گونه سیاستگذاری به نوبه خود در دراز مدت ظرفیت تولید و کشش قیمتی آن را پایین نگه میدارد و اقتصاد را ضربهپذیر تر میکند و احتمال تورم شدید را هم بالا میبرد. برای خروج از این دور باطل، نظام باید به بانک مرکزی استقلال عملی ببخشد و سیاستهای انبساطی نالازم را محدود کند. این قدمها در ضمن نیاز به اصلاحات وسیع دیگری هم دارد، مثلا مقابله با «عدم شفافیت و ناکارآیی دستگاههای حاکمیتی و محدودیتهای محیط کسب و کار» و «تشدید فساد ناشی از شرایط سیاستگذاری اقتصادی».
افزایش بیمحابای نرخ ارز، این تصور را در عدهای از مردم به وجود آورده که اقتصاد ایران همانند اقتصاد ونزوئلا خواهد شد و شاید همین ترس، تقاضای کاذبی را هم برای بازارها ایجاد کرده و به تلاطم آن دامن زده است. از نظر شما چه نشانههایی وجود دارد که بتوان این واهمه را رد کرد؟
به گمان من احتمال اینکه اقتصاد ایران همانند اقتصاد ونزوئلا شود کم است. در ونزوئلا، گروهی که دولت را در کنترل دارد برای حفظ خود در قدرت، جامعه را به شدت دو قطبی کرده است و جایی برای حل اختلاف و یک نوع توافق نسبی با جناح مقابلاش نگذاشته است. این باعث شده که قسمت بزرگی از جامعه به کلی از رژیم قطع امید کند و سرمایهگذاری و تولیدش را کنار بگذارد. گروه طرفدار رژیم هم فقط به فکر کسب منافع از دولت است و به دنبال تولید نیست. در نتیجه، درآمد دولت خیلی محدود شده و مخارجش شدیدا بالا رفته است. جایی هم برای قرض کردن نمانده چون امیدی به باز پرداخت بدهی دولت نیست. تنها گزینه دولت برای تامین کسر بودجه عظیم اش چاپ پول است. همه این را میدانند و دیگر کسی برای پول ونزوئلا ارزشی قائل نیست مگر آنها که از روی اجبار از آن استفاده میکنند، و آنها هم روز به روز تحلیل میروند. در ایران ساز و کارهای خیلی بیشتری برای توافق نسبی میان جناحهای سیاسی وجود دارد و دولت و جامعه از انسجام خیلی بیشتری برخوردارند. شرایط اجتماعی و سیاسی ایران باید خیلی تغییر کند تا شبیه شرایط ونزوئلا شود و من فکر میکنم مردم و نخبگان ما به اندازه کافی آگاهی و همبستگی ملی دارند که جلو آنچنان روندی را بگیرند.
در شرایط فعلی افزایش نرخ ارز، قیمتهای نسبی در اقتصاد ایران را تحت تاثیر قرار داده است. از یک طرف به واسطه این تاثیر، باید یکسری اصلاحات مثلا در قیمت سوخت صورت بگیرد تا از قاچاق آن جلوگیری شود، اما از طرف دیگر شرایط تورمی به گونهای است که دولت دغدغه بخش کمدرآمد را دارد. آیا راهی وجود دارد که بشود این اصلاحات را کلید زد؟
ثابت نگه داشتن قیمت بنزین در چهار سال گذشته سیاست بسیار زیانباری برای اقتصاد ایران بود. اگر دولت قیمت بنزین را بالا میبرد، بعد از یک شوک اولیه، تورم سریعتر کنترل میشد چون درآمد دولت بالا میرفت و حتی اگر قسمتی از آن درآمد را به گروههای کمدرآمد منتقل میکرد، با کسری بودجه کمتری مواجه میشد. بههر تقدیر، گذشته، گذشته است. ولی بالا بردن قیمت بنزین هنوز هم کار مهم و درستی است و هرچه دولت در این کار تاخیر و تعلل کند، هزینه بزرگتری به اقتصاد کشور و به محیط زیست و سلامت جامعه تحمیل میکند.
در ایران به کاهش ارزش پول ملی حساسیتهای بعضا غیراقتصادی و غیرطبیعی وجود دارد که همین خود عامل تشدید بحران میشود. این موضوع را چطور باید در نخبگان جامعه حل کرد تا بطن جامعه نیز از این حساسیت رهایی یابد؟
این سوال خوبی است و نکته مهمی را مطرح میکند. اینکه چطور باید موضوع حساسیت به کاهش ارزش پول ملی را در نخبگان جامعه حل کرد خارج از تخصص من است. ولی من امیدوارم بیشتر نخبگان که شاهد سقوط ریال در اثر سیاستگذاریهای نادرست بودهاند به آنچه اقتصاددانان میگویند توجه و سعی کنند بفهمند که حفظ ارزش پول ملی تنها از طریق یک اقتصاد قوی با سیاستگذاری با ثباتی که ظرفیت تولید را پویا و تورم را پایین نگه میدارد امکانپذیر است.
مساله دیگر این است که نرخ ارز و نرخ تورم همانند یک دومینو پشت سر هم عمل میکنند. یعنی از طرفی رشد نرخ ارز اثرات تورمی از خود به جا میگذارد و از آن طرف، افزایش نرخ تورم باید در نرخ ارز تخلیه شود تا نفع صادراتی ایجادشده حفظ شود. این مساله را چطور باید تفسیر کرد؟
به نظر من تورم داخلی باید از طریق مدیریت تقاضای کل و ایجاد محیط مناسب کسب و کار برای توسعه ظرفیت تولید کنترل شود. نرخ ارز نباید ابزار کنترل تورم باشد، چون این کار نقش اصلی آن نرخ را که علامتدهی به تولید و صادرات و جایگزینی واردات است مختل میکند. این تقسیم کار ابزار سیاستگذاری تنظیم نرخ ارز را هم آسانتر میکند چون وقتی تورم داخلی پایین است، نرخ ارز معمولا روندهای با ثباتتری دارد و تغییراتش بیشتر به میزان بهرهوری تولید وابسته است. ولی وقتی مردم اطمینان داشته باشند که تورم به زودی کنترل خواهد شد، اثر شوکهای ارزی کمعمقتر و کمعمرتر خواهد بود چون جلوی اثر دومینو یا مارپیچ نرخ ارز و نرخ تورم گرفته میشود.
اصلاح نظام بانکی و پولی
فارغ از بحث ونزوئلایی شدن اقتصاد ایران، نظام تصمیمگیری باید چه رویهای را پیش گیرد تا چرخشی در وضعیت موجود حاصل شود؟ در روند موجود دولت قصد دارد یک سری سیاستهای حمایتی را دنبال کند، خیلیها معتقدند که اشتباه ونزوئلا این بود که وقتی با بحران ارزی مواجه شد، اول به سیاستهای حمایتی روی آورد و سپس قیمتها را تثبیت کرد، آیا این سیاستها در وضعیت کنونی باید اجرا شود ؟
در مورد اینکه چه باید کرد تا چرخشی در وضعیت موجود حاصل شود، به نظر من اصلاح نظام بانکی و پولی در صدر فهرست قرار دارد. در کنار این اقدام باید در جهت جدا کردن سیاست پولی از دولت و ایجاد استقلال برای بانک مرکزی و موظف کردن آن به کاهش تورم در حد زیر ۵ درصد کوشید. شفاف تر کردن سیاستگذاری، کارآ تر کردن دستگاههای حاکمیتی، کنترل فساد و بهبود محیط کسب و کار گامهای مهم دیگری است که باید در این مرحله مد نظر باشد. سیاستهای حمایتی هدفمند و متمرکز برای تامین زندگی گروههای کمدرآمد و انسجام جامعه مهماند ولی باید همراه با کنترل دیگر هزینهها و ایجاد درآمد (به خصوص از طریق تشویق تولید) باشند تا اثر مبارزه با تورم را خنثی نکنند.
منبع: روزنامه دنیای اقتصاد
برچسبها: تازه های اقتصادی, اقتصادی, علمی اجنماعی فرهنگی و ورزشی در اقتصاد مرند, احمد عاقلی مرند