معمای نرخ سود بانکی
اقتصاد ایران در شرایطی در آستانه تصمیم مهم درباره نرخ سود سپردههای بانکی قرار دارد که تیم اقتصادی دولت در یکی از مبهمترین شرایط ۶ سال اخیر قراردارد.
به گزارش گروه رسانه های خبرگزاری تسنیم،اقتصاد کشور دوباره به یکی از زمانهای حساس تصمیمگیری مسئولان نزدیک میشود؛ تیم اقتصادی دولت که البته در حال حاضر چندان مشخص نیست چه کسانی هستند و مسئولان بانکمرکزی هم از قضا معلوم نیست تا کی همین افرادی فعلی خواهند بود، باید ظرف کمتر از یک ماه آینده درباره نرخ سود سپردههای بانکی تصمیمگیری کنند. در حالی که بنظرمیرسد کمترین توافقی در این باره میان افراد تصمیمگیر وجود ندارد. کافی است به اظهارات چند وقت اخیر آنها نگاهی بندازیم تا اوج این تشتت آرا بخوبی مشخص شود.
انتشار تازهترین آمار بانکمرکزی از شاخصهای اقتصادی کشور در زمستان سال گذشته از افزایش 22 درصدی نقدینگی نسبت به پایان سال 95 و رسیدن آن به 1500 هزار میلیارد تومان حکایت دارد. این مقدار از نقدینگی که کارشناسان بسیاری از آن به بمبی ساعتی در اقتصاد ایران تعبیر میکنند، براحتی توان تخریب پایههای اقتصادی در ابعاد اقتصاد ایران را دارد؛ اتفاقی که نمونه بسیار کوچکی از آن را طی چند ماه اخیر در بازار مسکن، ارز و طلا شاهد بودیم.
طهماسب مظاهری، رئیسکل اسبق بانکمرکزی درباره تأثیر رشد نقدینگی بر قیمت ارز میگوید:«نرخ رشد نقدینگی در پایان دولت دهم دولت حدود ده برابر نسبت به ابتدای دولت نهم افزایش یافته بود و این روند افزایشی در دوره آقای روحانی نیز ادامه پیدا کرد تا جایی که در طول چهار سال اول دولت روحانی نزدیک به سالی 30 درصد با افزایش نقدینگی مواجه بودیم. اولین و ذاتیترین اثر افزایش نقدینگی، تأثیری است که بر قدرت خرید میگذارد. در هر دو دولت برای اینکه قدرت خرید تبدیل به تقاضای کالا و خدمات و باعث بالارفتن قیمت ها نشود، با استفاده از ابزارهای اداری، اقتصادی و قانونی سعی کردند جلوی تقاضای کالا و خدمات را بگیرند. غافل از آنکه نقدینگی انباشته در جامعه سبب افزایش تقاضا در جامعه میشود. این تقاضا در شرایطی که زمینه استفاده از پول در حوزه های مولد فراهم نیست به دنبال حفظ ارزش خواهد بود و تقاضا را برخی از کالا و خدمات افزایش میدهد. این تقاضا به صورت خرید سکه، ارز، مسکن خود را نشان میدهد و در نتیجه موجب انفجاری در قیمتها میشود؛ انفجاری که در دی ماه سال گذشته، فروردین ماه امسال و هم اکنون شاهد آن در بازار ارز، مسکن و طلا بودیم و هستیم».
متهم اصلی افزایش نقدینگی
نقدینگی در تعاریف اقتصادی، مجموع پول و شبهپول در یک اقتصاد است و بخشی از شبهپول همان سپردههای بانکی است که سپردهگذاران با هدف دریافت سود از آنها در بانکها سرمایهگذاری کردهاند. این سودها در شرایطی که بازار مناسبی برای سرمایهگذاری وجود نداشته باشد معمولا از بانکها خارج نمیشوند و در همان حساب یا حسابهای دیگری جمع میشوند به این ترتیب هر ماه به مانده سپردههای بانکی و رقم شبهپول اضافه میشود.
عبدالناصر همتی سه سال قبل زمانی که مدیرعامل بانک ملی ایران بود در مصاحبهای با خبرگزاری خبرآنلاین این چرخه را بروشنی تشریح کردهاست:
«… نقدینگی دائما در حال افزایش است اما هیچ رد و اثری از این نقدینگی افزایش یافته در بخش واقعی اقتصاد نمی بینیم. همین ناپیدایی هم زمینه طرح این سؤال را فراهم آورده است که نقدینگی 900 هزار میلیارد تومانی کجاست؟ این سئوال بارها از ما به عنوان فعالان بانکی پرسیده میشود که چرا با وجود افزایش نقدینگی و رسیدن آن به مرز 900 هزار میلیارد تومان همچنان کمبود منابع مالی در تمامی بخشهای اقتصاد مشهود است؟ پاسخ را باید در ساز و کاری جستجو کرد که به سنگینتر شدن روز به روز ترازنامه بانکها میانجامد. محاسبات بروشنی نشانمیدهد پیش از کاهش نرخ سود سپردهها به 20 درصد هر ماه به طور خودکار حدود 2 درصد سود برای سپردههای بانکی شناسایی و به صاحبان سپردهها پرداخت میشد. این سودها مجدداً در قالب سپردههای کوتاهمدت در بانکها رسوب میکند. به عبارت دیگر پایان هر شب یک سمت ترازنامه بانکها به صورت تعهدی و الکترونیکی بدهکار میشود و طرف دیگر طلبکار. این یعنی افزایش شبه پول. ماجرا زمانی پیچیدهتر میشود که از طرف دیگر اغلب بدهکاران بانکی به علل مختلفی مانند رکود و… نمیتوانند تسهیلات دریافتی را باز پرداخت کنند و به این ترتیب طلب یا همان داراییهای بانکها مرتباً در ترازنامه افزایش پیدا میکند. در واقع تنها اتفاقی که میافتد، بزرگ شدن ترازنامه بانکها است بدون اینکه پولی در جامعه رد و بدل شود و تأثیری در بخش واقعی داشته باشد».
همانگونه که در سخنان همتی تصریح شده، در زمان انتشار این مصاحبه یعنی دی ماه سال 94 مقدار نقدینگی حدود 900 هزار میلیارد تومان بود یعنی حدود 600 هزار میلیارد کمتر از مقدار فعلی اما نکته مهم اما این است که در این سه سال همین مکانیزم به افزایش دائم شبهپول و نقدینگی منجر شدهاست.
در چنین شرایطی شاید بنظر برسد منطقا باید نرخ سود سپردههای بانکی کم شود اما این تنها یک روی سکه است؛ تلاش بانکمرکزی برای کاهش نرخ سود به 15 درصد در شهریور ماه سال گذشته بر همین اساس بود اما این تلاش از سوی عدهای به عنوان متهم ردیف اول افزایش قیمت ارز و… معرفی شد.
روزنامه ای اقتصادی یکی از مروجان این ارزیابی بود و در یکی از مقالاتی که از تیمور رحمانی، عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران تحت عنوان «پیامدهای ارزی کاهش نرخ سود» منتشر کرد، نوشت:
«بسیاری را عقیده بر آن است که کاهش شبهدستوری نرخ سود از سوی بانک مرکزی عامل مهمی ورای افزایش نرخ ارز در ماههای اخیر بوده است. آشکار است که این موضوع استدلال درستی است، چرا که کاهش نرخ سود و جذابیت سپردههای غیر دیداری بانکها و موسسات اعتباری سبب سیال شدن نقدینگی و افزایش تقاضای داراییها و کالاها و افزایش قیمت آنها خواهد شد».
عقبنشینی 235 هزار میلیارد تومانی
مجموع این فشارها و موج اول افزایش نرخ ارز در در زمستان سال گذشته بانکمرکزی را به پذیرش این تحلیل و افزایش نرخ سود در قالب صدور مجوز گواهی سپرده با نرخ 20 درصد وادار کرد.
این تصمیم اما تأثیر چندانی در جمعآوری نقدینگی از جامعه نداشت و تنها پیامد آن تبدیل سپردههای 15 درصدی به گواهیهای 20 درصدی و افزایش هزینههای شبکه بانکی بود.
کورشپرویزیان، رییسکانون بانکهای خصوصی و مدیرعامل بانک پارسیان در تشریح این اتفاق گفت: “با تصمیم بانکمرکزی برای فروش گواهی سپرده با نرخ سود 20 درصدی در سال گذشته حدود 235 هزار میلیارد تومان از منابعی که بانکها در قالب کوتاه تا بلندمدت سپرده کردهبودند به گواهی سپرده یک ساله جدید تبدیل شدهاست”.
ناهماهنگی
در چنین شرایطی اکنون این سؤال با نزدیک شدن به مرداد ماه سال 97 که موعد سررسید صدور گواهیهای یک ساله با نرخ 20 درصد در مرداد ماه سال 96 است، این پرسش به صورت جدی پیش روی مسئولان اقتصادی قرار گرفته که باید با نرخ سود بانکی چه کرد؟
دو تجربه پرهزینه کاهش نرخ به 15 درصد و افزایش نرخ به 20 درصدی طی یک ساله گذشته، پاسخ به این سؤال را از همیشه دشوارتر کردهاست و شاید به همین خاطر است که این روزها سخنان ضد و نقیضی از طبقه شانزدهم بانکمرکزی شنیده میشود.
تنها چند روز پس از آنکه رییسکل بانکمرکزی از عدم افزایش نرخ سود بانکی خبر داد و گفت: «این بانک تصمیمی برای افزایش نرخ سود بانکی ندارد و در این راستا بخش نظارتی با بانک هایی که نرخ سود را به صورت غیرمتعارف تغییر دهند برخورد می کند». قائممقام بانکمرکزی در سخنانی معکوس از بررسی شاخصهای اقتصادی به منظور افرایش احتمالی نرخ سود بانکی خبر داد و گفت: ”بررسی متغیرهای پولی و به خصوص نرخ های سود از اولویت های مطالعاتی و سیاست گذاری بانک مرکزی است. با مطالعاتی که در جریان است نرخ های سود بانکی مورد بازنگری قرار خواهد گرفت البته بررسی متغییرهای پولی و به خصوص نرخ های سود همواره از اولویت های مطالعاتی و سیاست گذاری بانک مرکزی است و بنا به شرایط در این باره تصمیم گیری خواهد شد».
در این کوروش پرویزیان، رئیس شورای هماهنگی بانکهای خصوصی هم نگران از تکرار تجربه سال گذشته هشدار میدهد. «افزایش نرخ سود بانکی، بازگشت به چرخههای معیوب در نظام بانکی است. نباید شوک جدید به نظام بانکی وارد کرد. تغییر نرخ سود بانکی اگرچه میتواند بخشی از نقدینگی بازار را مدیریت کند اما یکی از چرخههای معیوب در نظام بانکی است؛ این در حالی است که افزایش نرخ بهره بانکی اگرچه ممکن است در یک مقطعی به کنترل نقدینگی کمک کند اما به هر شکل هزینههای سیستم بانکی و نظام بانکی را افزایش خواهد داد».
منبع: حکاک نیوز
برچسبها: تازه های اقتصادی, اقتصادی, علمی اجنماعی فرهنگی و ورزشی در اقتصاد مرند, احمد عاقلی مرند
زنوزی در گفتگو با مهر:
قانون محرومیت تراکتورخندهدار است
نگاه پرسپولیس بالا به پایین است
مالک باشگاه تراکتورسازی تبریز با بیان اینکه مطرح شدن بحث محرومیت این باشگاه به خاطر مهدی ترابی خندهدار است، گفت: پرسپولیس نمیتواند حتی اقدام به خرید کند و ما از این باشگاه شکایت کردهایم.
محمدرضا زنوزی در گفتگو با خبرنگار مهر ، با انتقاد از کسانی که می گویند تراکتورسازی در ماجرای مهدی ترابی محروم می شود، ادعای آنها را خنده دار دانست و گفت: ترابی زمانی با تراکتور قرارداد بست که لیگ تمام شده بود.
مالک باشگاه تراکتورسازی با بیان اینکه امضای قرارداد پرسپولیس با بازیکنان جدید غیر قانونی است و از پرسپولیس شکایت کرده است، به صحبتهای جان توشاک مبنی بر قرارداد یکساله با تراکتور هم واکنش نشان داد و گفت: قرارداد ما با توشاک سه ساله و قطعی است. جوری قرارداد بسته ایم که ما می توانیم آنرا سال آینده فسخ کنیم ولی آقای توشاک نمی تواند.
مشروح گفتگوی زنوزی در ذیل می آید:
محرومیت تراکتورسازی خنده دار است
آقای زنوزی! ماجرای قرارداد مهدی ترابی با باشگاه تراکتورسازی چیست؟
- محمدرضا زنوزی: بعد از اتمام بازی های لیگ و قبل از آنکه ما باشگاه تراکتورسازی را بخریم، ترابی با تراکتور قرارداد بسته بود. جالب است که بعضی ها مطالبی را عنوان می کنند که عجیب و خنده دار است. سئوال من از این مردم و رسانه ها این است که آیا وقتی باشگاهی می خواهد با یک بازیکن قرارداد امضا کند، باید استعلام بگیرد؟ من از کجا میدانستم قرارداد بسته شده بود. در حالی که این اتفاق قبل از حضور من در این تیم افتاده بود.
از روزی که لیگ تمام شد تا زمانی که بنده تراکتورسازی را خریدم، یک فاصله یک ماهه وجود داشت. امضای قرارداد ترابی با تراکتور در آن زمان اتفاق افتاده بود. ما امسال ۴ بازیکن لیگ برتری خریدیم و هیچکدام را استعلام نکردیم. این جزو اتفاقات نادر فوتبال است.
* چه چیزی جزو اتفاقات نادر است؟
- اینکه دیدم نوشته اند خود تراکتورسازی به خاطر قرارداد با ترابی محروم می شود! این قانون من درآوردی را چه کسی گذاشته است که تراکتورسازی محروم شود؟ وقتی خود بازیکن می آید با باشگاهی قرارداد می بندد، حتما مشکلی ندارد. چرا می گویند تراکتورسازی محروم می شود. همانطور که گفتم بین اتمام لیگ و خرید باشگاه توسط بنده فاصله یک ماهه ایجاد شده بود و ترابی هم همان موقع قرارداد بسته است.
هنوز امضای آجورلو معتبر است
* آیا در شرایطی که شما مالک باشگاه هستید، امضای مصطفی آجورلو پای قرارداد ترابی می تواند معتبر باشد؟
- باید بگویم همین امروز هم تغییرات سندی در باشگاه رخ نداده و هنوز امضای آجورلو در ثبت است. هر موقع انتقالی رخ می دهد، یک سرپرست می آید تا تغییرات ثبتی هم صورت بگیرد. این اتفاق شاید یکی دو ماه طول بکشد. اگر از ثبت شرکتها هم استعلام شود می بینید که امضای آجورلو و هیات مدیره قبل معتبر است تا زمانی که تغییرات ثبت شود. نمی دانم آقایان چطور چنین ادعاهایی دارند.
* یعنی این ادعا مطرح شده که چون تراکتورسازی با مهدی ترابی قرارداد بسته است، باید محروم شود؟
- بله، واقعا خنده دار است. به دو دلیل ما محروم نمی شویم. اول اینکه ترابی بعد از بازی های لیگ با ما قرارداد بسته و دوم اینکه برای جذب هیچ بازیکنی استعلام نمی گیریم.
از پرسپولیس شکایت کرده ایم
* الان موضع باشگاه تراکتورسازی در قبال انتقال ترابی به پرسپولیس چیست و چگونه این موضوع را پیگیری می کند؟
- پنجره نقل و انتقالات پرسپولیس بسته است و این تیم حتی نمی تواند اقدام به خرید بازیکن جدید داشته باشد چه برسد به امضای قرارداد. این قانون فیفا است. متاسفانه یکسری از طرفدارنماها هم که دارند به همین دلیل به ما توهین می کنند. ما در این مدت روی هر بازیکنی دست گذاشتیم، گفتند با پرسپولیس صحبت کرده است. به هر صورت روز گذشته از ترابی و پرسپولیس به فدراسیون و سازمان لیگ شکایت کرده ایم و پیگیر این قرارداد هستیم.
* چقدر امیدوارید که در این شکایت به نتیجه برسید؟
- ما کار را جلو می بریم. برای تغییرات آمده ایم و این تغییرات را از تراکتورسازی و مالکیتش شروع کرده ایم. برای اولین بار یک تیم دولتی و شبه دولتی خصوصی شده است و باید از سپاه، بسیج و مسئولان تراکتورسازی تشکر شود.
ما می توانیم با توشاک فسخ کنیم؛ او نمی تواند
* از این بحث بگذریم. زمانی که با جان توشاک به توافق رسیدید، اعلام کردید قرارداد این سرمربی سه ساله است در حالی که وی چند روز پیش در نشست خبری اعلام کرد قراردادش یکساله است. آیا قرارداد سرمربی شما مشروط سه ساله است؟
- قرارداد آقای توشاک سه ساله و قطعی است. قبلا هم گفته ام قراردادی با آقای توشاک بسته ایم که تا به حال در ایران نوشته نشده است. قرارداد ما سه ساله است که ایشان اجازه لغو آنرا ندارد ولی ما این اجازه را داریم. در واقع اگر سال آینده خوشمان نیامد، می توانیم این مربی را راحت کنار بگذاریم؛ بدون پرداخت حتی یک ریال جریمه. به هر حال ما نشان دادیم برای تغییرات آمده ایم.
* ارزیابی شما از نقل و انتقالات دیگر باشگاه ها چیست؟
- نمی دانم در فوتبال چه اتفاقی افتاده است. تمام تیم ها دارند به نوعی هزینه هایشان را از جیب دولت و مردم پرداخت می کنند. تیم های بزرگ سالانه چقدر با کمک دولت هزینه می کنند. الان یک جمعی به این نتیجه رسیده است که تراکتورسازی را به بخش خصوصی واگذار کند و هزینه دولت را کاهش دهد. من فوتبال را به این سمت می برم که اقتصادی شود. فوتبال باید اقتصادی شود تا باشگاه ها بتوانند فعالیت کنند. شما خریدهای باشگاه های دیگر را با باشگاه تراکتور مقایسه کنید.
نمی خواهم از باشگاهی اسم بیاورم ولی به این نوع خریدها اعتراض دارم. چرا باید این اتفاقات در فوتبال ما رخ بدهد ودر نهایت هزینه هایش به مردم تحمیل شود؟ بستن این نوع قراردادها در باشگاه های دیگر به این دلیل است که مسئولان آنها هیچ حسی به پولشان ندارند. آنها در قراردادها، یک عدد ۱ یا ۲ می نویسند و تاجایی که امکان داشته باشد جلویش صفر می گذارند! در نهایت فشارش به مردم تحمیل می شود.
نگاه پرسپولیس از بالا به پایین است
* اولین تجربه شما با تراکتورسازیِ خصوصی در لیگ برتر تا اینجای کار چه مشکلاتی داشته است؟
- یکسری مسائل آدم را اذیت می کند؛ مثل باشگاهی که پنجره نقل و انتقالاتی اش بسته است اما با بازیکنان مدنظرش قرارداد می بندد. آنها نگاه بالا به پایین دارند. این یعنی چه؟ ۱۶ تیم لیگ برتری داریم. شما یک تیم هستید؛ تراکتورسازی هم یک تیم. دنبال بازیکن می رویم می بینیم آقایان دو تا سه برابر از مبلغ پیشنهادی ما گرفته اند. قیمت ها را طوری در فوتبال ایران نجومی بالا برده اند که نمی شود نزدیک بازیکنان شد!
بنده در گسترش فولاد هم قراردادهای بلندمدت و البته متعارف می بستم. چرا باید در باشگاه هایی که زیرساختش فراهم نیست، قرارداد بازیکنان یکساله امضا شود. این مسئله فساد هم می آورد تا سال بعد بازیکنان دیگری نفع ببرند. برای همین نه باشگاه ها به قرارداد بلندمدت راضی می شوند و نه بازیکنان چون هرسال مبلغ را بالاتر می برند.
اگر برای گسترش خریدار نباشد آنرا نگه می داریم
* به گسترش فولاد اشاره کردید؟ آیا باتوجه به مشکلات قانونی واگذاری این باشگاه قطعی شده است؟
- اگر خریداری وجود داشته باشد که گسترش را می فروشیم وگرنه مجبوریم تیم را نگه داریم. این مسئله تناقضی با مالکیت بنده در تراکتورسازی ندارد چون ما یک هولدینگ هستیم که شرکتهای مختلفی داریم.
* آیا با مشکلاتی که در بالا به آن اشاره کردید هنوز روی قول و هدف خود برای قهرمانی در لیگ برتر هستید؟
- بله خدا را شکر تراکتورسازی وضعیت خوبی دارد. هدف گذاری ما برای قهرمانی بوده و امسال هم تیم را برای قهرمانی می بندیم.
* وضعیت جذب بازیکنان خارجی به کجا رسید؟
- ما چهار سهمیه خارجی و دو سهمیه لیگ برتری داریم. قبلا گفته بودم می خواهیم ۴ بازیکنی بیاوریم که تاکنون در لیگ ایران چنین بازیکنانی نیامده اند. برای همین هم تا امروز نفرات خارجی ما مشخص نشده اند.
"به آرامی آغاز به مردن میكنی"پابلو نرودا شاعر شیلیایی
ترجمه: احمد شاملو
به آرامی آغاز به مردن میكنی
اگر سفر نكنی،
اگر كتابی نخوانی،
اگر به اصوات زندگی گوش ندهی،
اگر از خودت قدردانی نكنی.
به آرامی آغاز به مردن میكنی
زمانی كه خودباوری را در خودت بكشی،
وقتی نگذاری دیگران به تو كمك كنند.
به آرامی آغاز به مردن میكنی
اگر برده عادات خود شوی،
اگر همیشه از یك راه تكراری بروی،
اگر روزمرّگی را تغییر ندهی،
اگر رنگهای متفاوت به تن نكنی،
یا اگر با افراد ناشناس صحبت نكنی.
تو به آرامی آغاز به مردن میكنی
اگر از شور و حرارت،
از احساسات سركش،
و از چیزهایی كه چشمانت را به درخشش وامیدارند،
و ضربان قلبت را تندتر میكنند،
دوری كنی.
تو به آرامی آغاز به مردن میكنی
اگر هنگامی كه با شغلت یا عشقت شاد نیستی، آن را عوض نكنی،
اگر برای مطمئن در نامطمئن خطر نكنی،
اگر ورای رویاها نروی،
اگر به خودت اجازه ندهی،
كه حداقل یك بار در تمام زندگیت
ورای مصلحتاندیشی بروی.
امروز مخاطره كن!
امروز كاری كن!
نگذار كه به آرامی بمیری!
شادی را فراموش نكن
۴ راهکار کلیدی
خروج آمریکا از برجام و کاستیهای داخلی، موجب شده است امروزه، اقتصاد ایران در شرایط خارج از وضعیت معمول یا غیرنرمال اقتصاد قرار گیرد. در این شرایط، دولتها با ابزارهای اقتصادی خود نقش کلیدی در هدایت اقتصاد و کاهش آسیبپذیری آن دارند. یکی از مهمترین ابزارهای اقتصادی در اختیار دولتها، سیاستهای مالی است که با درآمد و هزینه دولتها مرتبط است. دولتها با انجام تعدیلات در سمت درآمد و هزینه بودجه سالانه و دنبالکردن رفتارهای خارج از بودجههای مصوب، میتوانند آسیبپذیری اقتصاد را در شرایط خارج از وضعیت معمول کاهش دهند.
با توجه به تهدیدهای آمریکا مبنی بر اعمال سختترین تحریمها بر اقتصاد ایران در آیندهای نزدیک، نیاز است دولت سیاستهای مالی بهویژه از کانال درآمد و مخارج در قالب بودجه سالانه را دنبال کند. بر اساس ادبیات اقتصادی، در این شرایط دولتها، درآمدها و هزینههای خود را با توجه به شرایط پیشآمده تعدیل میکنند که به «بودجه سایه» مشهور است. با تشدید تحریمها علیه اقتصاد کشور، تدوین بودجه سایه از سوی دولت بیش از پیش برای اقتصاد ایران، ضرورت یافته است. در این راستا، سوال اصلی آن است که بودجه سایهای که دولت باید تدوین کند، چه مشخصههایی را باید داشته باشد؟ در ادامه تلاش میشود به این سوال پاسخ داده شود.
مشخصههای بودجه سایه
تدوین بودجه سایه در شرایط فعلی اقتصاد ایران از سوی دولت، باید دارای مشخصههای زیر باشد:
الف- کاهش و کنترل هزینهها:یکی از بخشهای مهم بودجه سالانه دولت، بخش هزینههای دولت و بهویژه هزینههای جاری است. با توجه به شرایط پیشروی اقتصاد و احتمال قوی برای کاهش درآمدهای نفتی دولت، نیاز است بخش هزینههای بودجه ۱۳۹۷ مورد بازنگری قرار گیرد و هزینههای غیرضروری حذف یا کاهش یابد. با توجه به ماهیت بودجه جاری کشور، برآورد میشود دولت در این بخش حداکثر میتواند ۵۰۰ هزار میلیارد ریال، صرفهجویی داشته باشد.
ب- تمرکز بر درآمدهای پایدار:با توجه به شرایط پیشروی اقتصاد کشور، انتظار بر این است که درآمدهای دولت از هر دو کانال درآمدهای نفتی و درآمدهای مالیاتی، کاهش یابد. ازاینرو، ضروری است تنها درآمدهای پایدار در تدوین بودجه سایه مورد توجه قرار گیرد. در این بخش تمرکز بر افزایش گستره مالیاتی میتواند نقش کلیدی در پایداری درآمدهای دولت داشته باشد.
ج- خلق بدهی دولت: در شرایط پیشروی از یکسو، درآمدهای دولت کاهش خواهد یافت و از سوی دیگر، به خاطر چسبندگی برخی هزینهها از جمله حقوق و دستمزد، کاهش سمت هزینهها، اندک خواهد بود. به منظور حفظ تراز بودجه و پایداری توان دولت برای مقابله با بحرانهای اقتصادی، خلق بدهی از سوی دولت در قالب انتشار اوراق خزانه با هدف مشخص و معین میتواند در حفظ تراز بودجه نقش کلیدی داشته باشد.
د- حمایت از بخش خصوصی: در شرایط فعلی در جهت جذب نقدینگی و هدایت آن به سمت تولید از یکسو و تامین منابع مالی برای هزینههای دولت از سوی دیگر، حمایت از حضور بخش خصوصی برای انتشار اوراق بهادار برای فعالیتهای اقتصادی مشخص و معین، میتواند بخشی از بار مالی تامین مخارج دولت را کاهش داده و آسیبپذیری اقتصاد کشور از جریان نقدینگی را کاهش دهد.
پیشنهادها
در نتیجه خروج آمریکا از برجام و تلاش این کشور برای اعمال تحریمهای سخت علیه اقتصاد ایران، شرایط پیشروی اقتصاد کشور، شرایط مطلوبی نبوده و اقتصاد در شرایط غیرنرمال قرار دارد. در این شرایط تدوین بودجه سایه در چارچوب مشخصههای یادشده میتواند در کاهش آسیبپذیری اقتصاد و تقویت توان مدیریت کلان اقتصادی دولت، نقش کلیدی داشته باشد. در این راستا، توجه به موارد زیر ضروری است:
الف- استفاده حداکثری از ظرفیت بخش خصوصی در تامین مالی هزینههای دولت.
ب- تدوین بودجه سایه بر اساس بدترین سناریو درخصوص صادرات نفت یعنی صفر شدن درآمدهای نفتی.
ج- تلاش برای حداکثر صرفهجویی در مخارج دولت.
د- تسریع در عملیاتی کردن تدوین و اجرای بودجه سایه.
ر- جذب حمایت حداکثری برای مدیریت درآمدها و هزینهها از سوی دولت.
سجاد برخورداری ،عضو هیات علمی دانشگاه تهران
بازیگردان اصلی تورم کیست؟
بازیگردان اصلی تورم
بنابراین به دلیل عدم وجود سیاستهای مناسب برای مهار تورم، از ابزارهای مانند نرخ ارز و نرخ سود بانکی، برای به تعویق افتادن وقوع آن استفاده میشود. کاهش یا افزایش نرخ تورم، خارج از عوامل سیاستگذاری روی میدهد و عمدتا ناشی از شوکهای داخلی و خارجی بوده است. اگرچه برخی از سیاستمداران در دورههای تاریخی این افزایش یا کاهش نرخ تورم را تسریع کردند، اما آنالیز تغییرات نرخ تورم نشان میدهد عوامل اصلی تعیینکننده نرخ تورم عموما خارج از اراده سیاستگذاران رخ میدهد. یکی از مهمترین تغییرات نرخ تورم در اقتصاد ما، تغییراتی است که از سال ۱۳۹۲ رخ داد و باعث نزول نرخ تورم شد، روندی که به نظر میرسد در مسیر تغییر قرار گرفته است، در این گزارش به بررسی عوامل اثرگذار در نرخ تورم میپردازیم.
عوامل اثرگذار در کاهش نرخ سود
بررسیها نشان میدهد که نرخ تورم از خرداد ماه سال ۱۳۹۲، روند صعودی خود را متوقف کرد و پس از فتح قله ۴۰ درصدی رو به نزول گذاشت. خرداد ماه سال ۱۳۹۲، انتخابات ریاست جمهوری برگزار شد و رئیسجمهوری انتخاب شد که نماینده تغییر جریانهای سیاسی و اقتصادی در کشور بود. دولت یازدهم در میانه تابستان شروع به کار کرد، اما کاهش نرخ تورم سه ماه قبل از آن کلید خورد، اما چگونه بدون اینکه دولت یازدهم بخواهد سیاستی را آغاز کند، کاهش نرخ تورم کلید خورد؟ پاسخ این سوال انتظارات تورمی است. این انتظارات بهعنوان یکی از مهمترین عوامل اثرگذار در کاهش نرخ تورم نقش مهمی ایفا کرد.
اگر بخواهیم این موضوع را به شکل ساده توضیح دهیم، در حقیقت امیدواری برای بهبود وضعیت اقتصادی و ایجاد یک تصویر مشخص برای آینده کشور حداقل در اذهان مردم باعث شد که از سطح تقاضای سفته بازی و اضافی بازار کاسته شود، در نتیجه در بازارهای کالایی، تقاضا به سطح قبلی خود بازگشت و این موضوع باعث کاهش گام به گام نرخ تورم شد. بنابراین انتظارات تورمی بستری را مهیا کرد که در این بستر شرایط برای کاهش نرخ تورم بالا فراهم شود. اما در این شرایط همگرایی چند عامل نیز در کاهش نرخ تورم موثر بوده است. یکی از عوامل که اتفاقا از سوی سیاستگذار، اعمال شده بود، انضباط در سیاستهای پولی در آن زمان بود. سیاستگذار اقتصادی، با تغییر در سیاستهای مسکن مهر، کاهش میزان بدهیهای دولت و بانکها به بانک مرکزی، باعث کنترل نرخ رشد پایه پولی شد، در نتیجه این سیاستهای پولی مشخص، شرایط را برای کاهش نرخ تورم ایجاد کرد. از سوی دیگر، نوسانات نرخ ارز نیز نسبت به سالهای قبل کاهش یافت و تصویر مشخصی از تغییرات سالانه نرخ ارز برای فعالان اقتصادی ایجاد شد.
بازار ارز در شرایط عادی به سر میبرد و حتی نوسانات فصلی که در پاییز قیمت ارز را بالا میبرد، اثر قابل توجهی بر نرخ تورم نداشت. عامل دیگر اثرگذار بر نرخ تورم را میتوان مثبت شدن نرخ واقعی سود بانکی دانست. در حالی که در سالهای پیش از کاهش نرخ تورم، پایین نگه داشتن نرخ سود بانکی و بالا بودن نرخ تورم، عملا نرخ واقعی سود بانکی را عملا منفی کرده بود، اما پس از مثبت شدن نرخ سود واقعی، عملا سپردهگذاری در بانکها یکی از پربازدهترین راههای سرمایهگذاری شده بود و در نتیجه این رفتار اقتصادی، شرایط را برای کاهش نرخ تورم مهیا کرده بود. بالا رفتن نرخ سود بانکی با حضور موسسات غیرمجاز، باعث ورود سیاستگذار و تعیین سقف برای نرخ سود بانکی شد، هرچند به دلیل اجرایی نشدن سیاست اصلاح ساختار بانکها عملا این سیاست کاهش دستوری نرخ سود، با واکنش دور زدن بانکها روبهرو میشد. اما نرخ سود بالا، باعث تغییر آرایش نقدینگی نیز شد و نسبت سپردههای مدتدار به اسکناس و سپردههای جاری افزایش یافت، روندی که باعث شد با وجود رشد بالای نقدینگی، اثر آن بر افزایش نرخ تورم کاهش یابد و عملا پارادوکس نرخ تورم و نرخ سود بانکی را ایجاد کرد. اما رشد بالای نرخ نقدینگی، ظرفیت لازم برای بازگشت نرخ تورم را ایجاد کرد و کارشناسان در این زمان پیش بینی میکردند تورم در سالهای آینده تغییر مسیر خواهد داد.
تغییر مسیر نرخ تورم
همانطور که در خرداد سال ۱۳۹۲، انتظارت بستر لازم برای کاهش نرخ تورم را ایجاد کرد، به نظر میرسد که در ماههای اخیر نیز این عامل در جهت عکس روی نرخ تورم اثرگذار بوده است. کاهش امیدواری به حل برخی از چالشهای داخلی درکنار ایجاد موانع در سیاستهای خارجی کشور، باعث شده که انتظارات قیمتی نیز در بازارها تغییر کند، در این شرایط سرمایهگذاری در جهت حرکت به سمت سرمایهگذاریهای امن نظیر دلار، سکه و مسکن حرکت کرده و باعث نوسانات قیمتی در این بازارها شده است، عوامل ساختاری مانند کسری بودجه دولت و تعویق اصلاحات بانکها نیز شرایط را برای تغییر مسیر تورم مهیا ساخته است. در واقع در سالهای پس از کاهش نرخ تورم و ایجاد انتظارات مثبت در اقتصاد، فرصتی فراهم شده بود که اصلاحات ساختاری در بانکها با هزینه کمتر به سر منزل مقصود برسد، اما تعلل در اجرای سیاستها و افزایش فشار سیاستهای مالی به سیاستهای پولی برای پوشش کسری دولت، عملا باعث شد که این اصلاحات با کمترین سرعت ممکن حرکت کند. در این شرایط سیاستگذار تنها با به کارگیری ابزار پولی مانند نرخ سود و ابزار ارزی، مانند قیمت دلار قوع نرخ تورم را به تاخیر بیندازد، اما در مقابل این ابزارها وجود یک شوک قوی مانند بازگشت تحریم، عملا نتوانست شرایط را برای کنترل نرخ تورم مانند سالهای قبل از آن کنترل کند.
مجموعه این بررسیها نشان میدهد که عوامل اثرگذار در کاهش یا افزایش نرخ تورم، در اکثر مواقع خارج از اراده سیاستگذار بوده و در شرایطی که سیاستگذار میتوانست از فرصتهای به وجود آمده برای حل موضوع تورم بهره ببرد، عملا منابع و انرژی خود را صرف سایر امور کرد. در سالهای گذشته، سیاستگذار از حمایت و پشتوانه مردمی، برای انجام کارهای سخت برخوردار بود، در این شرایط همراه ساختن مردم برای انجام اصلاحات اقتصادی به مراتب کار سادهتری نسبت به شرایط کنونی بود و به نظر میرسد نمیتوان از این ظرفیت در شرایط کنونی بهره برد. در این شرایط، به تعویق انداختن فرصت اصلاحات ساختاری هم در زمینه مالی و هم زمینه پولی وضعیت را پیچیدهتر خواهد کرد. کارشناسان معتقدند تا زمانی که سیاستگذار نتواند شرایط مناسب را برای کنترل نرخ تورم مهیا سازد، سیکل کاهش و افزایش نرخ تورم در اقتصاد کشور تکرار میشود و نمیتوان درمان مناسبی برای این معضل همیشگی اقتصاد کشور مهیا شود.
توشاک:
در رئالمادرید هم جوی مثل تراکتور ندیده بودم
هیچ وقت دستیارانم را خودم انتخاب نمیکنم
سرمربی ولزی تیم فوتبال تراکتورسازی با اشاره به اینکه هیچ شناختی از فوتبال ایران و بازیکنان تیمش ندارد، حضورش در این تیم را چالش جدید عنوان کرد.
به گزارش آناج، جان توشاک، سرمربی صاحبنام و پرآوازه ولزی که به تازگی هدایت تیم فوتبال تراکتورسازی را بر عهده گرفته است، از ساعت 12 ظهر امروز (شنبه) با حضور در سالن کنفرانس این باشگاه در نخستین نشست خبری خود شرکت کرده و به سوالات خبرنگاران پاسخ گفت.
به حضورم در تراکتورسازی افتخار میکنم
افتخار میکنم که در این باشگاه حضور دارم. حضور در ایران و تبریز تجربه خوبی است که امیدوارم در نهایت عملکرد خوبی داشته باشم. در این 4 زروز بازیکنان خیلی خوب کار کردهاند به خاطر همین فردا به آنها استراحت دادهایم. از روز دوشنبه به مدت دو هفته به ترکیه میرویم. این اردو برای ما حائز اهمیت خواهد بود. چهار بازی دوستانه در این اردو برگزار میکنیم. امیدوارم ایدههای خوبی از پتانسیل بازیکنان در ذهن من ایجاد شود. به وضوح میگویم نیاز به چند بازیکن قدر مخصوصا در خط حمله داریم ولی تاکنون از عملکرد بازیکنانم خوشحال هستم.
در رئالمادرید هم چنین جوی ندیده بودم
از میهماننوازی مردم تبریز تشکر میکنم. بسیار دوست داشتم مسیر فرودگاه تا هتل را سریعتر بیایم اما شلوغی زیادی بود و من واقعا متعجب و حیرت زده شدم. من دو بار در رئالمادرید هم حضور داشتم اما تا بحال چنین جو پرشوری را ندیده بودم و امیدوارم قدر محبتهای هواداران را بدانم و عملکرد خوبی داشته باشم.
تراکتور چالش جدیدی برای من است
باید بگویم هیچ شناختی از تراکتورسازی و بازیکنان این تیم نداشتم کمااینکه در بسیاری از تیمهایی که بودم هم شرایط اینگونه بود و نه تنها با بازیکنان این تیمها بلکه با لیگهایشان هم آشنا نبودم، بنابراین با تجربهای که دارم، تراکتور چالش جدید و جالبی برای من است و به خوبی میدانم که کار سختی پیشرو داریم؛ با این حال توپ گرد و زمین فوتبال دو دروازه دارد و هر تیم 11 بازیکن و تیمی که توپ را به دروازه وارد کند، همیشه برنده بازی است. ایران یا هرجای دنیا هیچ فرقی ندارد و ما باید این کار را با سعی و تلاش انجام دهیم.
کارم تولید و معرفی بازیکنان جوان است
من در تیمهایی که کار کردم آنجا هم با مشکل استخدام بازیکن مواجه بودیم و باید با داشتههایمان کار میکردیم اما با تلاشی که داشتیم توانستیم بازیکنان خوبی تولید و معرفی کنیم. همیشه در دستور کارم بوده تا فرصتی به بازیکنان جوان بدهم و بر این باور بودهام که باید به جوانان اعتماد کرد و میدان داد. ژابی آلونسو، نیهات قهوهچی، ایکر کاسیاس و گرت بیل از جمله بازیکنانی هستند که در سنین 17 و 18 سالگی با من کار کردهاند. من الان 69 سال دارم و وقتی 16 سالم بود اولین بازیام را انجام دادم و معتقدم باید به جوانان توجه کرد اما درحال حاضر حتما به بازیکنان مجرب هم نیاز داریم.
دستیارانم را همیشه باشگاه انتخاب میکند!
من تا الان هر تیمی بودهام هیچ دستیاری برای خودم انتخاب نکردهام و همواره این کار را بر عهده باشگاه گذاشتهام. مثل بعضی از مربیان نیستم که دستیارانشان را با خودشان به تیمهای مختلف میبرند و زمانی که کارها خوب پیش نرود باشگاه از آنها میخواهد بروند و در این صورت باید بدهی 5، 6 نفر را پرداخت کند. همیشه هرجایی که رفتم از نفراتی که در باشگاه حضور داشتند به عنوان کمکهایم به کار گرفتهام تا بتوانم به آنها درس بدهم و در مقابل من هم چیزی از آنها یاد بگیرم. در 40 سال اخیر این تنها روشی بوده که با آن کارم کردهام، فرقی هم ندارد هر جای دنیا کار کنم با این روش کار میکنم.
دوست ندارم در مورد قراردادم صحبت کنم
الکسیس (پسرم) همه جا همراهم است و با من کار میکند. چون با تکنولوژی زیاد آشنایی ندارم و پسرم در این زمینه فعالیت داشته، به خوبی به من کمک میکند. من مرد فوتبالی هستم و از او در این زمینه کمک میگیرم. دوست ندارم راجع به قول قهرمانی و از این مسائل و همچنین در مورد قراردادم صحبت کنم و اگر میخواهید در این باره چیزی بدانید باید از باشگاه سوال کنید.
هیچ وقت سِحر و جادویی انجام نمیدهم
وقتی کسی به یک محیط جدید میآید باید به وسیله کارکنان و همکاران اطرافش راهنمایی شود تا بتواند کار را به نحو بهتری در دست بگیرد، همانطور که یک ضربالمثل میگوید رُم یک شبه رم نشده است. من خودم میدانم که چه میخواهم و تجربه زیادی در این زمینه دارم، ولی هیچ وقت سِحر و جادویی انجام نخواهم داد و چوب جادویی ندارم. اما چیزی که قبلاً گفتم و الان تکرار میکنم ما به جذب چند بازیکن نیاز داریم به خصوص در خط حمله باید بازیکنان باتجربهای جذب کنیم. همچنین بازیکنان به زمان نیاز دارند تا در پستشان عملکرد خوبی داشته باشند. میدانم که چند بازیکن جدید به ما ملحق شدهاند و در تمرینات حضور دارند. باید بگویم که ما فصل خیلی سختی را در پیش داریم و میدانم که باشگاه هم از این شرایط خبر دارد. امیدوارم که خیلی زود نتیجه بگیریم و البته به زمان هم نیاز داریم و باید صبور باشیم.
اگر فکر میکنید به 6 بازیکن نیاز داریم اشتباه میکنید
نمیتوانم دقیق بگویم که چند بازیکن به تیم اضافه میکنم و فکر میکنم شما بهتر میدانید ما به چند بازیکن نیاز داریم! اگر میگویید به 6 بازیکن نیاز داریم این اشتباه است چرا که 6 بازیکن 60 درصد تیم است. تمرینات پیش از فصل از مهمترین تمرینات ما هستند و حساب خاصی روی این تمرینات باز کردیم و بعد اردو میتوانم درباره نفرات تیم تصمیم بگیرم. برخی بازیکنان ما باید عازم خدمت سربازی شوند و چند بازیکن دیگر جذب خواهیم کرد.
امیدوارم همه شاگردانم به تیم ملی دعوت شوند
درباره بحث حضور بازیکنان ملیپوش در اردوهای تیم ملی باید بگویم بنا به تجربهام وقتی سرمربی تیم ملی از بازیکنی دعوت میکند باید در اختیار او باشد چون وقتی تیم ملی بازی میکند باید کل کشور همپیمان باشند و این طبیعی است که بازیکنانم را در اختیار تیم ملی بگذارم و این افتخاری برای باشگاه نیز محسوب میشود. خوشحال میشوم همه شاگردانم به تیم ملی دعوت شوند و امیدوارم روزی آنها این افتخار را کسب کرده و برای تیم کشورشان بازی کنند.
خیلی خوشبخت و خوشاقبال بودهام
فصلی که در لیورپول بودم یک کاپ اروپایی به دست آوردیم و خیلی خوشبخت بودم که توانستم چندین جام را در اسپانیا، ترکیه و آذربایجان کسب کنم. من روزهای سختی هم پشت سر گذاشتم و در این لحظات است که تجربه کسب میشود. من خوشبخت و خوشاقبال بودهام چرا که همیشه بابت کاری که خیلی دوست داشتم پول میگرفتم و حتی حاضر بودم برای این کار پول بپردازم. من خوشبخت هستم که در تیمهایی مثل رئالمادرید بودم و حالا هم خوشبختم که در تراکتورسازی حضور دارم، هرچند هوا خیلی گرم است!
نزدیکی بازیکنان و هواداران بسیار مهم است
فقط 3، 4 روز است که اینجا هستم و خیلی سخت است که درباره امکانات باشگاه صحبت کنم و به نظرم بعد از اردوی ترکیه بهتر میتوانم نظر بدهم. من فقط یک روز در هفته به هواداران و خبرنگاران اجازه میدهم تا به تمرین بیایند اما نزدیکی بازیکنان و هواداران بسیار مهم است. تاکنون باشگاهی ندیده بودم که بین بازیکنان و هواداران چنین صمیمیتی وجود داشته باشد اما هواداران میدانند که تمرینات تاکتیکی نیاز به تمرکز دارد.
قراردادم با تراکتور 3 ساله نیست
فکر نمیکنم قرارداد سه ساله با تراکتورسازی بسته باشم، لذا کاملا مشخص نیست که تا چه زمانی اینجا خواهم بود و ماندن من به خیلی چیزها بستگی دارد. به شخصه دوست ندارم وارد جزئیات شوم.
باید به تیم ملی تبریک گفت
عملکرد تیم ملی ایران توجه همگان را جلب کرد و حضور خوبی در جام جهانی داشت. آنها در مقابل تیمهای بزرگ دنیا فوقالعاده بودند و باید به تیم ملی تبریک گفت. کیروش در دو باشگاهی که من بودهام کار کرده است و دستیارش اوسیانو کروز وقتی که بازیکن بود در لیسبون مربیاش بودم و شناخت خوبی از آنها دارم.
مربیان قدرتمندی در فوتبال ایران حضور دارند
از دو جهت میتوان به خصوصیسازی تراکتورسازی نگاه کرد. بهطور آشکارا با این امکانات کارهای ما آسان میشود و از دید من بعضی مواقع نیز میتواند تیم را پرانگیزه کند. در هر جای دنیا کارکنید وقتی ببینیم تیمی بعضی امکانات را دارد و مربیان خوبی دارد تیمهای مقابل تلاش خودشان را زیاد میکنند تا به این سطح برسند. من میدانم در ایران مربیان قدرتمند و صاحبنامی فعالیت دارند و میدانم شانسها و فرصتهایی که من داشتم را نداشتند. بهطور حتم کار سختی در پیش دارم و اطمینان دارم که موفق خواهم شد.
مالک باشگاه جریمههایم را میپردازد!
هیچ وقت دوست ندارم که روز قبل از بازی مصاحبه مطبوعاتی داشته باشم و ترجیح میدهم 48 ساعت قبل برگزار شود. {در این لحظه خبرنگاران به او قانون فوتبال ایران مبنی بر برگزاری نشستهای خبری در روز پیش از مسابقه را یادآوری کرده و هشدار دادند اگر به نشست نرود جریمه خواهد شد که توشاک به شوخی جواب داد} مالک باشگاه ما بسیار پولدار است و از این بابت مشکلی ندارم.
از بین بردن بوی دهان از پیاز و سیر!
بعد از خوردن پیاز و سیر دهان شما بوی بدی می گیرد که می توانید ـن را از بین ببرید.
حتما شما هم به دلیل بوی دهان بعد از خوردن پیاز و سیر ترجیح می دهید که این سبزیجات را استفاده نکنید اما در این مقاله به شما یاد خواهیم داد که چگونه بوی بد دهان بعد از خوردن پیاز و سیر را از بین ببرید.
از غذاها و نوشیدنیهایی که بوی سیر و پیاز را از بین میبرد استفاده کنید
۱. از خردل استفاده کنید. یک قاشق چایخوری خردل بردارید و آن را از داخل دور دهانتان بمالید و یک دقیقه بعد آن را تف کنید. بعد یک نصف قاشق چایخوری دیگر خردل برداشته و آن را قورت دهید. این وارد معدهتان شده و بو را در بدنتان از بین میبرد.
۲. برای تازه کردن بوی دهانتان غذاهای نعنادار بخورید. جعفری و نعنای تازه و چای نعنا میتواند بوی سیر و پیاز را به کلی از بین ببرد. آدامسهای نعنایی هم برای تازه کردن بوی دهانتان عالی است.
۳. برای مقابله با این بو سبزیجات بخورید. پوره سیبزمینی، قارچ، لیمو و هویج هم میتواند بوی دهانتان را بهتر کنند. اگر غذایی که میخورید مقدار زیادی سیر یا پیاز در خود دارد، خیلی بهتر است که بعد از آن بلافاصله از این سبزیجات مصرف کنید.
۴. یک تکه نان بخورید. کمبود کربوهیدرات هم میتواند موجب بدبو شدن دهان شود، از این رو همراه با غذایتان از نان استفاده کنید.
۵. آدامس بجوید. اضافه کردن به بزاق دهانتان یکی از راهها از بین بردن بوی بد دهان است. جویدن آدامس، به ویژه آدامس دارچینی، بوی بد دهانتان را نابود میکند.
۶. مایعات بنوشید. چای سبز، لیموناد و آب هم میتواند برای بهتر کردن بوی دهانتان موثر باشد.
از درمان بهداشتی استفاده کنید
۱. دندانهایتان را مسواک بزنید. اگر به طور مداوم از سیر یا پیاز در غذاهایتان استفاده میکنید، یک مسواک و خمیردندان سفری همراه خود داشته باشید. مسواک زدن دندانها تنها راه مطمئن برای بهبود بوی دهانتان است. حداقل برای ۲ دقیقه مسواک زدنتان را طول دهید.
۲. از شویندههای دهان استفاده کنید. شوینده دهان را به مدت ۳۰ ثانیه در دهانتان بچرخانید.
۳. از نخدندان استفاده کنید. لای کلیه دندانهایتان را با نخدندان تمیز کنید. بهتر است این کار را بعد از هر وعده غذایی انجام دهید.
۴. از تمیزکننده زبان استفاده کنید. تارهای روی زبان شما همه ذرات کوچک و باکتریها را به خود جذب میکند. بعد از صرف غذا، زبانتان را با تمیزکننده زبان یا مسواک تمیز کنید.
۵. آب غرغره کنید. آب زیر لثهها و بین دندانهایتان را تمیز میکند. اگر با این روشها نتوانستید غذا را از دهانتان بیرون بیاورید و بوی بد را از بین ببرید، ممکن است عفونتی در دهانتان وجود داشته باشد.
نکات
• گاهیاوقات بوی سیر میتواند به منافذ پوستتان هم نفوذ کرده و حتی لباسهایتان هم بو بگیرد. استفاده از یک اسپری بدن یا عطر خوب هم میتواند مفید باشد.
• به جای سیر یا پیاز پودرشده، بهتر است از سیر و پیاز تازه استفاده کنید.
• بوی بد دهان ناشی از سیر و پیاز به مرور زمان هم از بین میرود.
پمپاژ گسترده نقدینگی
در سال ۲۰۰۳ هنگامی که اردوغان به صحنه قدرت در ترکیه پا نهاد، شرایط اقتصادی این کشور بسیار بد بود و به تازگی کمک مالی از صندوق بینالمللی پول دریافت شده بود. تردیدی وجود ندارد که در دوران حضور اردوغان در صحنه قدرت در ترکیه چه در دوره نخستوزیری چه ریاست جمهوری، اقتصاد ترکیه بسیار متحول شده و تعداد زیادی از شهرها، صنایع و شرکتهای این کشور دوران رونق را سپری کردهاند اما از کودتای ژوییه سال ۲۰۱۶ شرایط تغییر کرده و نگرانکننده شده است. البته ابهامهای سیاسی و از بین رفتن نهادهای دموکراتیک فورا سبب کاهش نرخ رشد اقتصاد نشده و اخیرا رشد اقتصادی این کشور بسیار خوب بوده است. اردوغان که همواره به دستاوردهای اقتصادی خود میبالد اعلام کرده رشد اقتصاد در سطوح بالا ادامه پیدا خواهد کرد اما سوال مهم این است که رشد بالای اقتصادی حاصل چه عواملی است و آیا این عوامل تداوم خواهد داشت؟
پمپاژ گسترده نقدینگی
از دید بسیاری از اقتصاددانان، در آینده نزدیک نرخ رشد به شدت کاهش مییابد، زیرا یکی از عوامل رونق در سالهای اخیر، تزریق مقادیر بالای نقدینگی از سوی دولت به اقتصاد بوده و دولت اکنون توانایی ادامه این کار را ندارد، زیرا از یکسو وضعیت مالی دولت مساعد نیست و از سوی دیگر سیاستهای انبساطی به رشد نرخ تورم منجر شده و فشارهای شدیدی بر خانوادههای طبقه متوسط و پایین جامعه ترکیه وارد کرده است. این اتفاق نظر وجود دارد که نرخ رشد کاهش خواهد یافت و برای بهبود اوضاع به اصلاحات ساختاری نیاز است اما تنشهای سیاسی اجرای این اصلاحات را دشوار میکند. اردوغان در دو سال اخیر بدون توجه به تبعات تزریق نقدینگی به اقتصاد و صرفا با تاکید بر بالا بردن نرخ رشد، زمینه را برای شرایط کنونی فراهم کرده و حالا باید در مسیر متضاد حرکت کند. فعالان بازارهای مالی از اردوغان خواستهاند بر مبارزه با تورم تمرکز کند و دست از دخالت در سیاستهای بانک مرکزی بردارد. بانک مرکزی ترکیه پس از کاهش ارزش لیر در برابر دلار، نرخهای بهره را در دو هفته دو بار بالا برده اما تاثیر این اقدام در بالا بردن ارزش لیر کوتاهمدت بود. در سال جاری میلادی تاکنون ارزش لیر در برابر دلار حدود ۲۰ درصد کاهش یافته است. با آنکه کاهش ارزش لیر به رشد صادرات منجر شده (سال پیش ترکیه ۱۵۷ میلیارد دلار صادرات داشت) اما این کشور به واردات به شدت وابسته باقی مانده است به این معنا که بخش بزرگی از موادی که برای تولید کالاهای نهایی به آنها نیاز است از خارج وارد میشود. بنا به اعلام بانک مرکزی، بخش خصوصی ترکیه ۲۲۵ میلیارد دلار بدهی بلندمدت خارجی دارد. دلیل میزان بالای بدهیها مشخص است: شرکتهای ترکیه به دلیل نرخ پایین بهره مشتاق بودند وام بگیرند اما اکنون نرخهای بهره بالا رفته و ارزش لیر پایین آمده و آنها برای بازپرداخت بدهی خود دچار مشکل شدهاند.
آقای اردوغان باید راهی برای کاستن از واردات کالاهای موردنیاز کشور بیابد و این بدان معناست که ضروری است میزان بسیار بیشتری کالاهای با ارزش افزوده بالاتر، در داخل ترکیه تولید شود. اقتصاددانان میگویند حرکت به سمت بالا در نردبان ارزش افزوده مستلزم اصلاحات ساختاری عمیق و تغییر کامل سیستم آموزشی است تا از این طریق نیروی کار با مهارت و دانش بالاتر تربیت شود. البته تحقق این هدف به زمانی طولانی نیاز دارد اما ترکیه هر چه زودتر باید در این مسیر وارد شود. بدهی خارجی ترکیه به ۴۵۳ میلیارد دلار افزایش یافته و سال گذشته کسری حساب جاری یعنی اختلاف بین صادرات و واردات بیش از ۴۷ میلیارد دلار بود. این رقم در سال ۲۰۱۶ حدود ۳۲ میلیارد دلار بود. درست است که کاهش اشتیاق سرمایهگذاران به اقتصادهای نوظهور یکی از علل وضعیت کنونی اقتصاد ترکیه است اما دیدگاهها و عملکرد شخص ریاست جمهوری ترکیه نیز به وخامت اوضاع کمک کرده است.
از سوی دیگر در ماههای اخیر تنش تجاری بین قدرتهای بزرگ جهان آغاز شده و اخیرا شدت پیدا کرده است. ترکیه بهعنوان یک اقتصاد نوظهور و وابسته به صادرات کالاهایی که هدف تعرفه قرار خواهند گرفت باید خود را برای کاهش وابستگی به صادرات آماده کند. در واقع مجموع شرایط کنونی ترکیه چه از لحاظ داخلی و چه خارجی، تغییر مسیر را برای آغاز به کار دولت کنونی اردوغان ضروری کرده است. چند ماه پیش خبرگزاری رویترز در یک نظرسنجی به این نتیجه رسید که اقتصاد ترکیه در سال جاری میلادی نرخ رشد بسیار پایینتر از نرخ هدف تعیین شده از سوی دولت این کشور دارد. در این نظرسنجی اقتصاددانان پیش بینی کردند اقتصاد ترکیه در سال جاری و سال آینده میلادی به ترتیب ۱/ ۴ و ۴ درصد رشد میکند. دولت ترکیه در برنامه میانمدت توسعه خود متوسط نرخ رشد اقتصاد تا سال ۲۰۲۰ را ۵/ ۵ درصد تعیین کرده است.
اردوغان که همواره بر رشد بالای اقتصادی تاکید کرده از ابزارهای حمایتی از جمله تزریق نقدینگی به اقتصاد و کاهش مالیاتها بهره برده است اما به نظر میرسد ادامه حرکت در این مسیر زیانبار خواهد بود. به باور کارشناسان اقتصادی، پتانسیل نرخ رشد اقتصادی ترکیه به شکلی است که نرخ رشد باید در محدوده ۵/ ۳ تا ۴ درصد باشد تا از رشد شدید نرخ تورم و کسری حساب جاری جلوگیری شود و به تدریج اصلاحات ضروری در حوزههای مختلف اجرا شود اما دولت و بانک مرکزی از طریق اتخاذ تدابیر حمایتی فراگیر، نرخ رشد اقتصاد را به بالای ۷ درصد رساندهاند و این نرخ رشد با ویژگیهای بنیادی اقتصادی ترکیه سازگار نیست. نتیجه این سیاست، افزایش نرخ تورم، بدهی دولت و داغ شدن بیش از اندازه اقتصاد بوده است.
قبل از برگزاری انتخابات روز یکشنبه دولت مصمم بود نرخ رشد اقتصادی را بالا نگه دارد تا از آن بهعنوان دستاورد بزرگ خود استفاده کند اما توصیه کارشناسان این است که اکنون که انتخابات با پیروزی اردوغان پایان یافته و او اختیارات بسیار گستردهتری دارد باید تغییر مسیر دهد و اصلاحات را در اولویت قرار دهد. دیگر اقتصادهای نوظهور نیز پس از یک دوره رشد بالای اقتصادی تصمیم گرفتند نرخ رشد را پایین آورده و به رفع نقاط ضعف اقتصاد بپردازند. چین نمونهای از این سیاست است. سال پیش اقتصاد این کشور ۹/ ۶ درصد رشد کرد اما در سال جاری میلادی دولت نرخ هدف را پایینتر قرار داده و تاکید کرده اصلاحات در بخشهای مختلف اقتصاد ادامه پیدا خواهد کرد.
دنیای اقتصاد : هاردی گراپنر دویچه وله