بانکداری الکترونیک را می‌توان استفاده از تکنولوژی پیشرفته شبکه‌ها و مخابرات، جهت انتقال منبع (پول) در سیستم بانکداری معرفی کرد. در تعریفی دیگر، بانکداری الکترونیکی عبارت از ارائه کلیه خدمات بانکی به صورت الکترونیک و از طریق واسطه‌های ایمن و بدون نیاز به حضور فیزیکی مشتری است. در کشور های پیشرفته دنیا مذاکرات بین خریدار و فروشنده، سفارش خرید، تهیه بیمه نامه، انتقال پول، حمل و نقل کالا و ترخیص از گمرکات به صورت الکترونیکی پشتیبانی می شود و روش های نقل و انتقال پول به صورت الکترونیکی و حمل و نقل کالا بر اساس در خواست های الکترونیکی است که در این راستا بانکداری الکترونیکی از ارکان اصلی و لازمه تحقق این امر می باشد.

 پرداخت الکترونیکی

زمان شروع پرداخت الکترونیکی را می توان سال ۱۹۱۸ دانست، یعنی هنگامی که بانک‌های فدرال رزرو آمریکا به انتقال وجوه از طریق تلگراف می‌پرداختند. پرداخت الکترونیکی اشکال گوناگونی دارد که می توان آن را به دو دسته‌ی اصلی تقسیم کرد:

1. سیستم های پرداخت برای معاملات عمده فروشی
2. سیستم های پرداخت برای معاملات خرده فروشی

در چنین مکانیسم‌هایی پرداخت به صورت برخط نیز وجود دارد و از طریق بررسی و کنترل زاویای مختلف سیستم، اعمال می شود. تعدادی از ابداعات در محدوده‌ی پرداخت‌های الکترونیکی جزیی (خرده فروشی) به عنوان پول الکترونیکی شناخته شده‌اند. این ابداعات که در حال حاضر نیز در مرحله‌ی اول توسعه و پیشرفت قرار دارند، بالقوه دارای این قدرت هستند که قواعد حاکم بر پول نقد را در مورد پرداخت‌های خرده فروشی به چالش کشیده و در عین حال می توانند معاملات خرده فروشی را هم برای مصرف کننده و هم برای تجار، ساده تر و ارزانتر گردانند. در این زمینه ادعا شده‌است که پول الکترونیکی مفهومی جدید از کیف پول را ارایه نموده، سیستم پرداخت تجاری را برای اینترنت به وجود آورده و راه دولت‌ها را برای پرداخت به صورت الکترونیکی، تغییر داده و انقلابی را در گردش ارزش (پول) از طریق خطوط تلفن و امواج (الکترونیکی) پدید آورده‌است.

ویژگی های سیستم های پرداخت الکترونیکی

• امنیت: ایمن ساختن اطلاعات به معنای جلوگیری از تحریف و دستیابی به اطلاعات توسط افراد غیر مجاز
• تقسیم پذیری: بیشتر فروشندگان تنها کارتهای اعتباری را برای دامنه ای حداقل و حداکثر قبول می کنند بنابراین هرچه دامنه قبول پرداختها را زیادتر کند امکان پذیرش بیشتری دارد
• قابلیت بررسی: سیستم باید تمام عملیات مالی را ثبت کند تا در صورت لزوم بتوان اشکالات و خطاهای احتمالی را ردیابی کرد
• قابلیت اطمینان: سیستم باید بقدر کافی مستحکم باشد تا کاربران در صورت قطع برق پولها را از دست ندهند.
• گمنامی: این مطلب با حریم خصوصی ارتباط دارد یعنی برخی خریداران تمایل دارند هویت و مشخصات خرید هایشان گمنام باقی بماند

عدم تکذیب : یک سیستم پرداخت اینترنتی باید گروههای درگیر را مطمئن و متعهد سازد که گروهی نتواند معاملات را انکار کرده و یا بطور غیر قانونی از زیر آن شانه خالی کند.

پول الکترونیکی

امروزه این مسئله پذیرفته شده‌است که بانکداری الکترونیکی می تواند به دو جریان مجزا تقسیم شود : یکی عبارت است از محصولات پول الکترونیکی، به ویژه در شکل محصولاتی که ارزش را ذخیره می کنند و دیگری عبارت است از تحویل یا دسترسی الکترونیکی به محصولات. این‌ها محصولاتی هستند که به مصرف کننده این امکان را می دهند تا از وسایل ارتباطی الکترونیکی استفاده کرده و به این ترتیب به خدمات پرداخت قراردادی دسترسی داشته باشند. به عنوان مثال: استفاده از یک کامپیوتر شخصی و یا شبکه‌ی کامپیوتری (نظیر اینترنت) برای پرداخت کارت الکترونیکی یا ارسال دستوری برای انتقال وجوه بین حساب‌های بانکی. از آنجایی‌که پول الکترونیکی همچنان در مراحل اولیه‌ی پیشرفت است، هنوز تعریف واحدی از پول الکترونیکی وجود ندارد و اشخاص مختلفی پول الکترونیکی را به روش‌های متفاوتی تعریف کرده و توضیح داده‌اند.

جامعه‌ی اروپا در پیش نویس دستورالعمل خود، پول الکترونیکی را بدین‌گونه توصیف نموده است:

• بر روی قطعه‌ای الکترونیکی همانند تراشه‌ی کارت و یا حافظه‌کامپیوتر به صورت الکترونیکی ذخیره شده .
• به عنوان یک وسیله‌ی پرداخت برای تعهدات اشخاصی غیر از مؤسسه‌ی صادر کننده، پذیرفته شده‌است.
• بدین منظور ایجاد شده‌است که به عنوان جانشین الکترونیکی برای سکه و اسکناس در دسترس و اختیار استفاده کنندگان قرار گیرد.
• به منظور انتقال الکترونیکی وجوه و پرداخت‌های با مقدار محدود ایجاد شده‌است. [۹]

مشاور امور مصرف کنندگان آمریکا، پول الکترونیکی را به این عنوان توصیف نموده‌است : پولی است که به صورت الکترونیکی حرکت کرده و به گردش درمی آید و می تواند به صورت کارت هوشمند و یا کارت‌هایی که در آن‌ها ارزش ذخیره شده، یا کیف پول الکترونیکی ارایه شود. همچنین می تواند در پایانه‌ی فروش استفاده شده و یا بدون دخالت هیچ شخص دیگری و مستقیماً به صورت شخص به شخص مورد استفاده قرار گیرد و نیز می تواند از طریق خطوط تلفن به سوی بانک‌ها و یا دیگر ارائه دهندگان خدمات یا صادرکنندگان (پول الکترونیکی) به حرکت درآمده و یا خرج شود.

 ویژگی‌های پول الکترونیکی

• ارزش بر روی قطعه و یا وسیله‌ی الکترونیکی و به صورت الکترونیکی ذخیره می شود. محصولات گوناگون از لحاظ اجرای تکنیکی متفاوت هستند. در پول الکترونیکی مبتنی بر کارت، یک قطعه‌ی سخت افزاری کامپیوتری که مخصوص بدان و قابل حمل بوده و نوعاً یک ریزپردازنده‌است، در یک کارت پلاستیکی جای داده شده در حالیکه در پول الکترونیکی مبتنی بر نرم افزار، از یک نرم افزار تخصصی و مخصوص که بر روی کامپیوتر شخصی نصب شده، استفاده می شود.
• ارزش موجود در پول الکترونیکی به چند طریق و به صورت الکترونیکی منتقل می شود. برخی از انواع پول الکترونیکی امکان انتقال موازنه‌های الکترونیکی را مستقیماً از یک مصرف کننده به دیگری و بدون دخالت شخص ثالث (همانند صادر کننده‌ی پول الکترونیکی) فراهم می آورند و آنچه که بیشتر متداول و مرسوم است آن است که تنها پرداخت‌های مجاز و ممکن، پرداخت از مصرف کننده به تاجر و همچنین امکان باز خرید ارزش پول الکترونیکی برای تجار است.
• قابلیت انتقال، محدود به معاملاتی است که سابقه‌ی آن‌ها ثبت و ضبط شده باشد. در اکثر روش‌ها و رویه های محصول، برخی از جزییات معاملات بین تاجر و مصرف کننده در یک پایگاه داده‌ی مرکزی ثبت و ضبط می شود که قابل نمایش دادن و ارایه هستند. در مواردی که معاملات به طور مستقیم بین مصرف کنندگان امکان‌پذیر باشد، این اطلاعات بر روی دستگاه شخصی مصرف کننده ضبط می شود و تنها هنگامی می تواند از طریق دستگاه مرکزی نمایش داده شده و ارایه شود که مصرف کننده از طریق اپراتور (عامل طرح) پول الکترونیکی قرارداد بسته باشد.
• تعداد شرکا و طرفینی که به نحو کار کردی و مؤثر در معاملات پول الکترونیکی دخیل و درگیر هستند، بسیار بیشتر از معاملات قراردادی است. عموماً در معامله‌ی پول الکترونیکی، چهار دسته از افراد دخیل هستند: صادر کننده‌ی ارزش پول الکترونیکی، اپراتور شبکه، فروشنده‌ی سخت افزارها و نرم افزارهای خاص و ویژه، نقل و انتقال دهنده و تسویه کننده‌ی معاملات پول الکترونیکی. صادر کننده‌ی پول الکترونیکی مهمترین شخص در این میان است در حالی‌که اپراتور شبکه و فروشنده، ارایه کنندگان خدمات فنی هستند و نهادهای انتقال دهنده و تسویه کننده‌ی پول الکترونیکی، بانک‌ها و یا شرکت‌هایی با ماهیت بانک هستند که خدماتی را ارایه می دهند که مشابه با خدماتی است که برای دیگر ابزارهای پرداخت بدون پول نقد نیز ارایه می‌شود.
• موانع فنی و اشتباهات انسانی می تواند اجرای معاملات را مشکل و یا غیر ممکن سازد درحالی‌که در معاملات مبتنی بر کاغذ چنین مشکلی با این حجم وجود ندارد.

 انواع پول الکترونیکی

پول الکترونیکی را به شیوه‌های مختلف تقسیم‌بندی می‌نمایند, در یکی از تقسیم‌بندی‌ها پول الکترونیکی را به دو دسته تقسیم می‌نمایند:

پول الکترونیکی شناسایی شده

این نوع پول الکترونیکی حاوی اطلاعاتی دربارة هویت مالک آن می‌باشد که تا حدودی مانند کارتهای اعتباری است. این پولها دارای قابلیت ردگیری می‌باشند و هویت دارنده آن قابل شناسایی است. قابلیت استفاده این پول در دو روش پیوسته و ناپیوسته امکان‌پذیر است.

 پول الکترونیکی غیرقابل شناسایی (بی‌نام و نشان)

این نوع پول دیجیتالی خصوصیت مخفی بودن هویت فرد دارنده‌اش, را در بردارد, و از این لحاظ درست مانند پول کاغذی سنتی عمل می‌کند. هنگامی که پول دیجیتالی از حسابی برداشت شد بدون باقی گذاشتن هیچ اثری می‌توان آن را خرج نمود و با توجه به این نکته که هنگام ایجاد کردن پول دیجیتالی از امضاهای نامشخص استفاده می‌شود امکان پی‌گیری آن برای هیچ بانکی وجود ندارد. هر کدام از پولهای الکترونیکی فوق‌الذکر به دو دسته پول الکترونیکی پیوسته و پول الکترونیکی ناپیوسته تقسیم می‌شود.

منبع :ویکی پدیا

بررسي روش ارزش گذاري حق برداشت مخصوص (SDR)

چكيده:

اين گزارش مباني روش هاي ارزيابي SDR و نرخ بهره آن كه در مقاطع پنجساله توسط هيات مديره صندوق بين المللي پول انجام مي گيرد و ارزيابي جديدي كه از اول ژانويه سال 2001 موثر واقع مي شود و نيز روش ارزيابي كه مطابق با تصميم هيات مديره صندوق در سال 1980 است مورد بررسي قرار مي دهد. نكات مهم و نتايج حاصل از اين گزارش به شرح زير است.

•                          •                          در سپتامبر 1998 هيات مديره موافقت خود را با يك راه حل موقت جايگزيني خودكار يورو به جاي مارك و فرانك فرانسه در سبد SDR, اعلام نمود. گزارش حاضر پيشنهاد مي كند كه با تغيير دادن روش ارزيابي SDR از روش مبتني بر عضويت به روش مبتني بر واحد پول, يورو بطور كامل در سبد SDR وارد شود. ارزش گذاري سبد نيز شامل ارزش گذاري همان چهار واحد پول حاضر (دلار, پوند, ين و يورو) مي شود.

•                          •                          با وجود واحد پول مشترك اروپايي كه مورد پذيرش چند عضو اصلي صندوق است, روش مبتني بر عضويت مشكلات اجتناب ناپذيري را بدنبال دارد و نيز معيار تصميم 1980 هيات مديره صندوق در خصوص تعيين وزن ارزهاي موجود در سبد SDR نمي تواند با وجود پول مشترك اروپايي بكار گرفته شود. بويژه روش جاري ارزيابي SDR اين سئوال كه آيا تقاضا براي يورو به عنوان يك ذخيره دارايي بيشتر منعكس كننده وضعيت اقتصادي داخلي و خارجي كل حوزه پول مشترك اروپايي است يا تك تك كشورهاي عضو حوزه پول اروپايي پاسخ نمي دهد.

•                          •                          روش مبتني بر واحد پول بطور كلي با فرم ارزش گذاري ”سبد استاندارد” و با اصول پذيرفته شده كلي ارزش گذاري SDR سازگار است. بر اين اساس تصريح مي شود كه ارزش SDR بر حسب واحدهاي پول عمده استوار شود. در حاليكه وزن هاي واحدهاي پول موجود در سبد SDR بايد منعكس كننده اهميت نسبي آنها در تجارت جهاني و سيستم مالي بين المللي باشد.

•                          •                          پيشنهاد شده كه براي بهبود معيار انتخاب ارزهاي سبد SDR در هيات مديره تصميماتي در رابطه با ويژگي ”قابليت استفاده آزاد ارزهاي سبد SDR” (طبق ماده 30 (f) اساسانامه) و تعيين متغيرهاي اقتصادي جاري بكار گرفته شده براي انتخاب ارزهاي موجود در سبد و تعيين وزن آنها اتخاذ گردد. بويژه در روش مبتني بر واحد پول, صادرات كالاها و خدمات در مورد صادراتي كه بين اعضا اتحاديه انجام مي گيرد, مستثني شود.

•                          •                          در اين گزارش استفاده از متغيرهاي كمكي بخش مالي در روش ارزيابي SDR, با توجه به افزايش قابل ملاحظه جريانات مالي بين المللي خصوصي در سالهاي اخير كه در روش جاري ارزيابي SDR و در جريان تجارت  مالي با يكديگر در نظر گرفته نشده مورد بررسي قرار مي گيرد.

•                          •                          در اين گزارش پيشنهاد شده كه بر اساس روش مبتني بر واحد پول بجاي نرخ ابزارهاي مالي جاري فرانسه و آلمان نرخ بين بانكي يورو (1) در سبد نرخ بهره SDR وارد شود. همچنين پيشنهاد مي شود كه بجاي نرخ گواهي سپرده خصوصي سه ماهه كه اخيرا“ در سبد نرخ بهره SDR قرار گرفته نرخ برات دولتي سيزده هفته اي دولت ژاپن قرار گيرد و نرخ اسناد خزانه سه ماهه انگليس و آمريكا در سبد نرخ بهره SDR باقي بماند.

•                          •                          در خاتمه به بررسي سبد پيشنهادي SDR طي سالهاي 2005-2001 و تصميم هيات مديره در مورد تركيب و وزن ارزهاي آن (كه در اول ژانويه 2001 عملي مي شود) پرداخته مي شود.

روش عملي تعيين ارزهاي متشكله و وزن آنها در سبد SDR

بر اساس تصميم 1980 هيات مديره صندوق, روش مبتني بر عضويت براي ارزش گذاري سبد SDR به شرح زير بوده است:

-               -              انتخاب؛ ارزهاي موجود در سبد SDR واحدهاي پولي 5 كشور عضو صندوق است كه بيشترين صادرات كالاها و خدمات را طي يك دوره 5 ساله – قبل از تاريخ موثر شدن تجديد نظر در ارزش گذاري- داشته اند.

-               -              وزن ها؛ درصد وزني 5 ارز انتخابي در ارزش گذاري سبد SDR منعكس كننده مجموع ارزش هاي صادرات كالاها و خدمات و بيلان ارزي اعضا ديگر صندوق از ارزهاي مذكور در سبد در طول 5 ساله مذكور مي باشد.

-               -              بررسي؛ فهرست ارزهاي موجود در سبد و درصد وزن هاي آنها در ارزش گذاري سبد SDR هر پنج سال يكبار مورد تجديد نظر قرار مي گيرد و هدف از اين بررسي اين است كه تركيب پايدار سبد حداقل براي يك دوره زماني 5 ساله حفظ شود.

ارزش گذاري سبد SDR: تعيين ميزان ارزهاي موجود در سبد و وزن روزانه آنها

•              •               ميزان ارزهاي موجود در سبدSDR  , در آخرين روز كاري قبل از تاريخي كه سبد جديد SDR بكار گرفته شود. در آن روز ميزان ارزهاي موجود در سبد با استفاده از وزن هايي كه توسط هيات مديره تعيين شده و با استفاده از ميانگين نرخ ارز براي هر يك از آن ارزها طي سه ماهه قبل از آن تعيين مي شود. از طرفي براي اطمينان از اينكه ارزش SDR, پيش و بعد از تجديد نظر در سبد يكسان باشد ميزان ارزهاي موجود در سبد تا حدودي تعديل مي شود.

•              •              ميزان ارزهاي موجود در سبد تا دوره پنجساله بعد ثابت مي ماند. وزن واقعي هر ارز نيز بمنظور تعيين ارزش سبد SDR بطور روزانه با تغيير در نرخ ارزهاي موجود در سبد تغيير مي كند. به عنوان مثال ارزش SDR بر حسب دلار در 31 مه 2000 در جدول زير محاسبه شده و وزن هاي تطبيقي نيز نشان داده شده است.

ارزش گذاري SDR

1)           1)            نرخ ارز بر حسب واحدهاي پول بر حسب دلار, بجز يورو و پوند كه بر حسب دلار بيان مي شود

چشم انداز عملي و نظري ارزش گذاري SDR  و يورو

با وجود يورو به عنوان واحد پول 11 كشور عضو صندوق بين المللي پول, تداوم معيار مبتني بر واحد پول براي انتخاب و وزن هاي بكار گرفته شده درسبد SDR  بر اساس تصميم 1980 صندوق بين المللي پول مورد ترديد قرار مي گيرد. بر اساس تصميم فوق روش ارزيابي SDR مبتني بر عضويت با پذيرش نمايندگي يورو بجاي پول ملي آلمان و فرانسه در سبد SDR مورد قبول قرار گرفت. اما اين راه حل موقتي, يورو را به عنوان پول داخلي 9 عضو اتحاديه كه پول واحد اروپايي را پذيرفته بودند, در نظر نمي گرفت. همچنين تعيين وزن ارزهاي موجود در سبد SDR با وجود پول مشترك اروپايي مشكل است. در تصميم فوق فرض مي شود كه هر يك از كشورهاي اصلي عضو صندوق بين المللي پول كه پول واحدي دارند به اين معني است كه يك ارتباط يك به يك بين اعضا و واحدهاي پول ملي آنها وجود دارد و اين مانع براي پول مشترك وجود ندارد.

همچنين با توجه به صادرات اعضا اتحاديه پولي با يكديگر, براي رسيدن به تراز ذخاير رسمي يورو كه با صادرات اعضا در دست ساير اعضا قرار مي گيرد, تصميم 1980 هيات مديره صندوق در خصوص ارزش گذاري SDR, مشخص نمي كند كه چگونه ذخاير رسمي تعيين شده به يورو و خارج از سطح پوشش يورو به اعضا اتحاديه پول اروپا اختصاص داده شود (آلمان و فرانسه). البته اين امكان وجود دارد كه در اجراي تصميم فوق, ذخاير يورو 1999 را به استفاده آلمان و فرانسه اختصاص دهيم. براي مثال سهم بانك فرانسه و بوندز بانك در سرمايه بانك مركزي اروپا, در هر صورت هر روشي براي اختصاص (تقسيم) ذخاير يورو در دست مقامات پولي خارج از سطح پوشش يورو به كشورهاي عضو اتحاديه پول اروپا, شامل عوامل انتخابي مي شود و دقيقا” منعكس كننده الزامات اقتصاد هر يك از كشورهاي عضو اتحاديه نيست.

ارزيابي SDR تحت روش مبتني بر واحد پول

به دليل مشكلات عملي و مفهومي اجتناب ناپذير در اداره و اجراي معيار مبتني بر عضويت در انتخاب ارزها و وزن آنها در سبد SDR و با توجه به ايجاد پول مشترك اروپايي پيشنهاد شد كه براي ارزش گذاري SDR بطرف روش مبتني بر واحد پول رفت اما اين انتقال نياز به بررسي معياري براي انتخاب هر يك از ارزهاي داخل سبد و وزن آنها دارد.

انتخاب ارزهاي داخل سبد

استفاده از صادرات كالاها و خدمات به عنوان تنها معيار براي انتخاب ارزهاي موجود در سبد به تصميم هيات مديره صندوق در سال 1974 در اين خصوص و معرفي نخستين سبد SDR بر مي گردد. در آن زمان استفاده از معيار سهم كشورها در صادرات كالاها و خدمات يك روش مناسب و عملي ايجاد موازنه بين دو هدف متضاد بود. از يك طرف اين تمايل وجود داشت كه تعداد كافي از ارزها درسبد وجود داشته باشد بطوريكه هيچكدام از آنها نتوانند اثر نامطلوبي روي ارزش SDR بگذارند و از طرف ديگر اين نياز وجود داشت كه از مشكلات عملي ناشي از شامل شدن ارزهاي بسيار محدود در سبد اجتناب شود. بر اين اساس در سال 1974 توافق شد كه ارزش گذاري SDR بوسيله ارزش برابري آن با مجموع وزن واحد پول 16 كشوري كه سهمشان در صادرات كالاها و خدمات طي 5 سال 1972-1968 بيشتر از 1% از كل صادرات جهان بوده, انجام شود. در سال 1980 هيات مديره صندوق تصميم گرفت كه تعداد ارزهاي موجود در سبد SDR از 16 ارز به 5 ارز كاهش يابد و در سال 1981 نيز از تصميم عملي شد. تصميم فوق چند اثر داشت, ازجمله اينكه به افزايش استفاده از SDR كمك مي كرد, بطوريكه با ساده شدن ارزش گذاري آن در معاملات خصوصي نيز بكار برده مي شد. دوم اينكه اين ضرورت حاصل مي شود كه ارزش گذاري سبد SDR سازگار و هماهنگ با سبد نرخ بهره SDR (كه شامل 5 ابزار مالي) باشد, شرايطي كه با وجود تعداد 16 ارز در سبد SDR امكان نداشت. اما هيات مديره صندوق كماكان استفاده از معيار صادرات كالاها و خدمات براي انتخاب 5 كشوري كه واحد پولشان در سبد SDR قرار گيرد, استفاده كرد و اين ارزها شامل دلار آمريكا, ين ژاپن, مارك آلمان, فرانك فرانسه و پوند استرلينگ بود.

پيشنهاد هيات مديره صندوق بين المللي پول در استفاده از روش مبتني بر واحد پول براي ارزيابي SDR و كاهش تعداد ارزهاي موجود در سبد از 5 ارز به 4 ارز با معرفي يورو مساله تجديد نظر در معيار انتخاب ارزهاي موجود در سبد SDR مطرح مي شود. بطوريكه گفته مي شود سهم يك كشور از صادرات جهاني به عنوان معياري از سهم آن در سبد SDR لزوما” به معيار معتبر در مورد استفاده از واحدهاي پول آن در نقل و انتقالات بين المللي و يك معيار دقيق و درست از ابعاد (1) بازارهاي مالي (بويژه باتوجه به رشد سريع و گسترده بازارهاي سرمايه در 20 سال گذشته) محسوب نمي شود. همچنين با عنايت به نقش SDR به عنوان يك ذخيره دارايي رسمي بايد گفت كه انتخاب ارزهاي متشكله سبد بر اساس ارزش صادرات كالاها و خدمات كشورها به شرط لازم است اما كافي نيست. بر اين اساس هيات مديره معتقــد است كه يك معيـار

•                          •                          در روش اول معيار انتخاب واحد پول در سبد SDR, علاوه بر ميزان صادرات و كالاها و خدمات كه با آن واحد پول انجام مي گيرد, مي بايستي واحد پول انتخابي توسط هيات مديره صندوق به عنوان ”ارز قابل استفاده بدون محدوديت” (1) شناخت شده باشد (طبق ماده f35 اساسنامه صندوق) منظور آن واحد پولي است كه بطور گسترده وسيله پرداخت معاملات بين المللي است و بطور وسيعي در بازار ارز مبادله مي شود. در سال 1977 هيات مديره صندوق پيشنهاد داد معيار تعيين يك نوع ارز به عنوان ارز قابل استفاده بدون محدوديت, گستردگي استفاده از آن ارز براي نقل و انتقالات بين المللي و تجارت كالا و خدمات و تسويه معاملات بين المللي و نيز بر اساس حجم نسبي نقل و انتقالات سرمايه به آن ارز باشد. بر اين اساس پيشنهاد شد كه مجموع ذخيره رسمي از آن واحد پول به عنوان معياري از ميزان گستردگي آن ارز در پرداخت هاي بين المللي بكار گرفته شود. در اين راستا بر آورد گستردگي تجارت آن ارز (واحد پول) در بازارهاي ارز خارجي نيز, بر اساس حجم نقل و انتقالات, وجود بازارهاي سلف و شكاف بين قيمت خريد و فروش آن واحد پول ظرفيت جذب و ابعاد خارجي آن ارز (تا چه ميزاني آن ارز در بازار وجود دارد و مورد معامله و نقل و انتقالات قرار مي گيرد) نيز بمنظور اطمينان از اينكه كشور عضو قادر به خريد و فروش ميزان قابل توجهي از يك ارز در هر زمان مي باشد – بدون اينكه تغيير قابل توجهي در نرخ ارز اتفاق افتد-  لازم است كه مورد توجه قرار گيرد. بر اساس اين معيارها هيات مديره صندوق در سال 1978 اعلام نمود كه مارك آلمان, فرانك فرانسه, ين ژاپن و پوند استرلينگ و دلار آمريكا بدون محدوديت قابل استفاده هستند. با معرفي يورو در ابتداي سال 1999 بجاي مارك و فرانك در ارزيابي سبد SDR, تعداد ارزهاي قابل استفاده بدون محدوديت از 5 ارز به 4 ارز كاهش يافت.

•                          •                          در روش دوم نيز معيار انتخاب ارزهاي متشكله سبد SDR همان صادرات كالاها و خدمات و ذخاير است. از اين معيار براي تعيين وزن هر يك از ارزها براي ارزش گذاري سبد SDR استفاده مي شود. در روش دوم براي تعيين تقاضاي بين المللي يك ارز بمنظور انتخاب ارزهاي سبد SDR هم انتقالات سرمايه و هم معاملات انجام شده توسط يك ارز در نظر گرفته مي شود.

هر دو روش انتخاب ارز سبد SDR بنظر مناسب مي آيند. اما ”مفهوم ارزهاي قابل استفاده بدون محدوديت” هر چند كه صريحا” در تصميم هيات مديره در خصوص ارزش گذاري SDR ذكر نشده است. اما مسائلي كه در مورد مفهوم ارز قابل استفاده بدون محدوديت وجود دارد, نقش مهمي در تصميم هيات مديره در خصوص ارزش گذاري SDR وجود دارد. تصميمات اوليه هيات مديره صندوق در خصوص تركيب سبد, موازنه اي بين مشكلات عملي انتخاب ارزهاي نماينده و مشكلات اجتناب ناپذير ناشي از وارد كردن ارزهاي ضعيف را بدست مي دهد. با تصميم 1980 هيات مديره صندوق تعداد ارزهاي موجود در سبد براي ارزش گذاري SDR از 16 ارز به 5 ارز كاهش يافت و اين امر به درجه اطمينان به ارزهاي موجود در سبد SDR از نظر گسترش و اهميت آنها در بازارهاي ارز كمك كرد و اين خود عامل مهمي در مفهوم ”ارز قابل استفاده بودن محدوديت”‌ است. استفاده از معيار صادرات كالاها و خدمات و موجودي ذخاير ارزي براي تعيين ارزهاي سبد SDR,‌ هماهنگي بين انتخاب ارزهاي سبد SDR و وزن آنها را تضمين مي كند. اين معيار ضمن اينكه از شفافيت برخوردار است, با نقش SDR به عنوان ذخيره دارايي نيز سازگار است. در شرايط جاري, اين روش و روش پيشنهاد ”ارز قابل استفاده بودن محدوديت” تركيب يكساني از سبد ارزش گذاري SDR را ارائه مي دهند. استفاده از مفهوم ” ارز قابل استفاده بودن محدوديت” به عنوان معياري براي انتخاب ارزهاي سبد SDR روش بهتري است. علاوه بر اين در روش فوق با بكارگرفتن ذخاير رسمي, لزوما” چند شاخص ديگر در رابطه با وسعت و عمق بازارهاي مالي را نيز مورد توجه و نظر قرار مي دهد. اما اتكا به يك روش كمي (انتخاب ارزهاي سبد SDR صرفا” بر مبناي مجموع صادرات كالاها و خدمات و ذخاير رسمي ارزي خاص) لزوما” تضميني بر استفاده وسيع از ارزهاي سبد SDR در آينده نيست. همچنين يك روش صرفا” كمي, مطابقت نرخ بهره كوتاه مدت با نرخ بهره سبد SDR را تضمين ميكند. بنابراين صندوق بين المللي پول معتقد است كه بايد هيات مديره پاره اي ملاحظات را در خصوص ارزهاي سبد SDR به عمل آورد به گونه اي كه اطلاعات موجود را در مورد استفاده واقعي از آنها در بازارهاي مالي را به حساب آورده و در نظر داشته باشد.

از نظر صندوق بين المللي پول در نظر گرفتن معيار ارزهاي قابل استفاده بدون محدوديت براي انتخاب ارزهاي لحاظ در سبد SDR ضمن اينكه بيانگر تحول منطقي تصميمات قبلي هيات مديره صندوق در اين خصوص است, به عنوان روشي جايگزين روش انتخاب ارزهاي موجود در سبد بر اساس معيار صادرات كالاها و خدمات بعلاوه ذخاير, ضمن آنكه مزيت روش فوق را دارد عيبهاي بالقوه آن روش را نيز ندارد. بر اين اساس كارشناسان صندوق بين المللي پول پيشنهاد مي كنند كه هيات مديره رسما” اين تصميم را بپذيرد كه معيار انتخاب ارزهاي سبد SDR (پول ملي يك كشور با يك اتحاديه پولي) علاوه بر معيار بيشترين صادرات كالاها و خدمات انجام گرفته شده توسط آن ارز, لازم است كه آن واحد پول به عنوان ارز قابل استفاده بدون محدوديت نيز شناخته شده باشد.

بمنظور تعيين وزن ارزهاي موجود در سبد SDR هيات مديره مخالف روش مبتني بر تجارت صرف است. حتي در هنگام تعيين وزن ارزهاي سبد SDR در سال 1974, هيات مديره تصميم گرفت سهم دلار آمريكا را در سبد افزايش دهد زيرا سهم دلار آمريكا در نقل و انتقالات مالي بطور قابل ملاحظه اي بيشتر از سهم دلار آمريكا در صادرات كالاها و خدمات جهاني بود. هيات مديره صندوق در 1978 نيز تصميم گرفت ذخاير رسمي را براي تعيين وزن ارزهاي سبد SDR  در نظر بگيرد (علاوه بر صادرات كالاها و خدمات), اين وزن ها در واقع تعيين كننده ارزهاي نماينده در نقل و انتقالات بين المللي است و شامل نقل و انتقالات مالي بوسيله ارزهاي نماينده نيز مي شود.

به هر حال انتقال به يك روش مبتني بر واحد پول – بمنظور تعيين ارزهاي متشكله سبد SDR – نياز به تعريف مجدد متغيرهاي اقتصادي بكار گرفته شده در تعيين و انتخاب ارزهاي سبد SDR دارد (صادرات كالاها و خدمات و ذخاير رسمي), متغيرهاي اقتصادي مذكور نيز بايد ترجيحا” منعكس كننده خصوصيات واحدهاي ارز متشكه سبد SDR باشند تا خصوصيات اعضا بر اين اساس در مورد اتحاديه هاي پولي, صادرات كالاها و خدمات آنها بايد مستثني از تجارت داخلي بين اعضا اتحاديه باشد و ذخاير رسمي اتحاديه نيز بصورت واحدهاي پولي انتخاب و نگهداري شده توسط مقامات پولي خارج از كشور عضو يا اتحاديه پولي تعريف شود.

با توجه به اينكه ارزش صادرات لزوما” يك شاخص مناسب در مورد ميزان استفاده بين المللي از يك ارز خاص در سفارش هاي تجاري نيست, بنابراين مي توان اين موضوع را مورد بررسي قرار داد كه آيا ادامه بكارگيري صادرات كالاها و خدمات به عنوان يك معيار در انتخاب ارزهاي سبد SDR و تعيين وزن ها مناسب است. بنابراين بحثي كه مي تواند در مورد روش مبتني بر واحد پول انجام گيرد, معيار مطرح براي انتخاب ارزهاي سبد و وزن آنها است, اين معيار بايد سفارش هاي تجاري انجام شده با آن واحد پول باشد. اين معيار هماهنگ و هم تراز با معيار واحد پول ذخاير رسمي خواهد بود. اما اين روش در عمل با مشكل مواجه مي شود, چون اطلاعات در مورد واحد پول سفارش هاي تجاري بسياري از كشورهاي عضو در دسترس نيست. در اين شرايط صندوق بين المللي پول در حال حاضر واحدهاي پولي استفاده شده در سفارش هاي تجاري را به عنوان معيار انتخاب و تعيين وزن ارزهاي سبد SDR بكار نمي گيرد. اما به هر حال در نظر گرفتن ذخاير رسمي در تعيين وزن ارزهاي سبد SDR مناسبت دارد. زيرا منعكس كننده نقش SDR به عنوان يك دارايي مالي است. در عمل SDR فقط توسط بانكهاي مركزي براي تكميل دارايي هاي ذخيره نگهداري مي شود. در اين شرايط قابل قياس ترين متغيرهاي اقتصادي مربوطه براي SDR تركيب ذخاير رسمي در دست بانك مركزي است كه مي تواند به عنوان مبنايي براي وزن ارزهاي موجود در سبد نيز مورد توجه قرار گيرد. اما صرف استفاده از ذخاير رسمي در تعيين وزن ارزهاي سبد SDR باعث خواهد شد كه دلار آمريكا به عنوان يك ارز عمده مورد استفاده, وزن زيادي در سبد داشته باشد زيرا در پايان سال 1999 حدود 64% از ذخاير رسمي بانكهاي مركزي در جهان به دلار آمريكا بوده است. تكيه بر ذخاير رسمي براي تعيين وزن سبد SDR نه تنها سبب خواهد شد كه يك ارز خاص اثر بيش از اندازه اي روي ارزش SDR بگذارد بلكه نوسانات ارزش SDR بر حسب آن ارز عمده داخل سبد زياد مي شود. به همين دليل پيشنهاد مي شود كه تركيبي از صادرات و ذخاير رسمي در تعيين ارزش سبد SDR در نظر گرفته شود.

در روش جاري ارزش گذاري SDR, افزايش قابل توجه جريان هاي مالي بين المللي در اهميت نسبي تعيين شده براي جريان معاملات و تجارت متقابل منعكس نمي شود. تحت روش جاري صادرات كالاها و خدمات سالانه 5 ارز سبد SDR در حدود سه برابر موجودي ذخيره اعضا از آن ارزها است, وزن صادرات كالاها و خدمات در محاسبه ارزش SDR نيز در حدود سه برابر ذخير رسمي است. اهميت نسبي دو متغير اقتصادي (صادرات كالاها و خدمات و ذخاير ارزي) منجر به اين مي شود كه وزن نسبي كمتري به عوامل مالي داده شود. علاوه بر اين افزايش سريع جريان هاي مالي بين المللي در سالهاي اخير در بخش هاي بزرگي نقل و انتقالات (معاملات) خصوصي را منعكس مي كند؛ در حاليكه ارزش گذاري SDR بر اساس تركيب ارزهاي خارجي موجود در آن منعكس كننده تصميمات موسسات اقتصادي دولتي در مورد ذخيره موجودي ها است.

در بررسي هاي قبلي ارزش گذاري سبد SDR (سالهاي 1985, 1990 و 1995) براي تعيين وزن هاي نسبي ارزهاي تشكيل دهنده سبد SDR, هيات مديره متغيرهاي مالي كمكي را معرفي كرد اما همچنان محاسبه وزن ها بر حسب سهم آنها در صادرات و موجودي ذخاير بين المللي را نيز تاييد كرد. بررسي هاي قبل تر از آن نيز به اين نتيجه رسيدند كه متغيرهاي مالي كمك تاييدي بر درجه بندي اهميت نسبي ارزهاي متشكله سبد بر اساس حجم تجارت و ذخاير ارزي است. محاسبات براي دوره 99-95 نيز تاييد مي كنند كه مشاركت متغيرهاي مالي كمكي تركيب سبد SDR را تغيير نمي دهد اما به هر حال استفاده از متغيرهاي مالي كمكي روي وزن ارزهاي داخل سبد اثر دارد. به هر حال با موافقت در بكارگيري شاخص هاي مالي كمكي, سهم هر يك از ارزها در سبد SDR تغيير مي كند؛ بطوريكه سهم آنها وابسته است به وزني كه به متغيرهاي مالي كمكي و ذخاير در مقايسه با متغيرهاي تجارت داده مي شود و نيز بستگي به انتخاب متغيرهاي مالي خاص دارد.

مساله قابل توجه ديگر اين است كه آيا تغييرات وسيع در روش ارزش گذاري SDR – مانند معرفي متغيرهاي مالي كمكي – پيش از اينكه اطلاعات مفصل تر در مورد بكارگيري بين المللي يورو در دسترس قرار گيرد, تحقق خواهد يافت. ارزشيابي روندهاي بلندمدت كه براي بررسي ارزش گذاري SDR  بسيار مهم است با وجود يورو و مسايل مربوط به پوشش آماري آن پيچيده شده است. براي مثال سازگاري اطلاعات در مورد وام بانكي بين المللي و اوراق قرضه خارجي به يورو در مقايسه با اطلاعات مربوط به واحدهاي پولي قبلي يورو بخاطر نياز به ابطال و خارج كردن جريان هاي مالي داخلي 11 كشور اروپايي پيچيده شده, علاوه بر اين, دسترسي به اطلاعات در مورد نقش واحدهاي پول در سرمايه گذاري هاي بين المللي محدود است. براي مثال اطلاعات تهيه شده توسط بانك تسويه جهاني بين نقش تامين مالي بين المللي يك واحد پول خاص و استفاده از آن واحد پول سرمايه گذاري بين المللي تمايزي قايل نمي شود. در همين رابطه شواهد حاكي از آن هستند كه گسترش نقش تامين مالي خارجي يورو سريعتر از توسعه نقش آن به عنوان واحد پولي سرمايه گذاري بين المللي بوده است. در مجموع با توجه به وجود اطلاعات بسيار محدود در خصوص كاربرد بين المللي يورو پيشنهاد مي شود كه بكارگيري متغيرهاي مالي كمك براي ارزش گذاري سبد SDR مي بايست تا تكميل بيشتر اطلاعات موجود به تعويق بيافتد. علاوه بر اين هنوز تحليل هاي صورت گرفته در خصوص مشاركت متغيرهاي مالي كمكي براي تعيين وزن ارزهاي موجود در سبد SDR مشخص نيست. از طرفي چون اصولا” بازار خصوصي براي دارايي هاي مشخص شده به SDR وجود ندارد و از SDR به عنوان ابزاري براي پوشش دادن خطرات ناشي از تغييرات نرخ ارز و نرخ بهره استفاده زيادي نمي شود؛ علاوه بر اين با وجود گسترش معاملات سواپ, قراردادهاي آتي و اختيار معامله كه به سرمايه گذاران اجازه مي دهد ساختار بدهي و دارايي خود را به ارزهاي عمده و مهم هماهنگ كنند؛ تعيين متغيرهاي كمكي براي ارزش گذاري SDR بسيار بحث انگيز و مشكل است. به همين دليل صندوق در حال حاضر معرفي متغيرهاي مالي كمكي براي تعيين ارزش گذاري وزن ارزهاي سبد SDR , را توجيه نمي كند.

وزن ارزهاي موجود در سبد SDR در زمان هاي مختلف

1)           1)            يورو (آلمان)

2)           2)           يورو (فرانسه)

اجراي عملي روش مبتني بر واحد پول جهت ارزيابي SDR

انتقال به روش فوق نياز به تغيير شاخص انتخاب ارزهاي متشكله سبد SDR و وزن هاي هر يك از آنها دارد كه بر اساس تصميم صندوق از 1980 براي ارزيابي سبد SDR مورد استفاده قرار مي گيرد. در روش جاري ارزيابي SDR مهمترين تغييري كه پيشنهاد شده اين است كه واحدهاي پولي چهار كشور عضو يا اتحاديه هاي پولي (مجموع كشورهايي كه داراي پول واحد و بانك مركزي مشترك هستند) كه داراي بيشترين صادرات هستند مورد نظر قرار گيرد. بنابراين بر اين اساس طي سالهاي 99-95 در سبد SDR چهار واحد پولي, يورو, دلار, ين و پوند استرلينگ قرار مي گيرد. اعضا صندوق يا اتحاديه هاي پولي كه واحد پولشان در سبد SDR قرار دارد طي سالهاي 99-1995, 42 درصد از صادرات جهان را به خود اختصاص داده اند. وزن هاي نسبي واحدهاي پولي متشكله سبد SDR نيز توسط تركيبي از ميانگين ارزش صادرات طي سالهاي 99-95 (چون اطلاعات در مورد صادرات كشورهاي تحت پوشش يورو به بقيه جهان براي سالهاي 99-95 در دسترس است) و ذخاير رسمي نگهداري شده توسط مقامات پولي خارج از كشور يا اتحاديه پولي حاصل مي شود. بر اين اساس وزن هر يك از ارزهاي موجود در سبد SDR به ترتيب 44% دلار آمريكا, 29% يورو, 15% ين و 12% پوند استرلينگ خواهد بود.

مبناي تعيين وزن واحدهاي پولي موجود در سبد SDR و ارزيابي سبد

1)           1)            شامل اعتبارات درآمدي مي شود

2)           2)           ذخاير رسمي نگهداري شده توسط مقامات پولي در خارج از كشور يا اتحاديه پولي

همانطور كه ملاحظه مي شود نسبت به وزن هاي جاري واقعي, سهم يورو در اين روش پيشنهادي بيشتر و بجاي آن سهم ين كوچكترين شده, سهم دلار و پوند نيز به ميزان كمي تغيير كرده است.

به هر حال در اين روش با توجه به اينكه مشخص نيست كه اطلاعات يكسال در مورد ذخاير تعيين شده يورو شاهد و الگوي يك روند دراز مدت است بنابراين يورو نمي تواند به عنوان جايگزين ساده اي از واحدهاي پول اروپايي سابق باشد, همانطور كه انتظار مي رود ويژگيهاي بازده خطر ذخاير ملحوظ در يورو نمي تواند از ويژگيهاي بازده و خطر ذخاير, واحدهاي پولي سابق لحاظ در يورو دمشق شود.

از نظر عملي اطلاعات در مورد ذخاير رسمي از ارزهاي پيشين لحاظ در يورو در خارج از سطوح پذيرش يورو, طي سالهاي 98-95 صرفا“ براي سه تا 10 ارز اروپايي موجود است (مارك, فرانك فرانسه و گيلدر هلند) اگرچه اين واحد پولي احتمالا” سهم زيادي در كل ذخاير تعيين شده بصورت ارزهاي پيشين لحاظ در يورو دارند, اما هر تخمين دقيق با درجه اي از خطا همراه است و تخمين صحيحي موجود نيست كه بر اساس آن مبنايي براي محاسبه وزن هاي ارزش گذاري سبد SDR ارائه شود. به هر حال محاسبه وزن يورو بستگي به ذخاير مارك, فرانك, گيلدر موجود در خارج از سطح اعتباري يورو (اتحاديه اروپا ) براي سالهاي 98-95 دارد.

شق اصلي براي ارزش گذاري SDR, در روش مبتني بر واحد پول, همان معيار روش مبتني بر عضويت و تعيين ارزهاي متشكله سبد SDR براي مدت 5 سال است؛ اما وزن چهار ارز متشكله SDR به هنگام مي شود. با به روز كردن وزن ها در اين روش, همان وزن هاي 44% و 12% براي دلار و پوند را نتيجه مي دهد (در مقايسه با وزن ها در روش پيشنهادي مبتني بر واحد پول), وزن يورو نيز 28% است كه فقط كمي پايين تر از روش پيشنهادي است. سهم پايين تر يورو نيز با يك افزايش در سهم ين (16% بجاي 15%) جبران مي شود. بنابراين به روز كردن وزن ها در روش مبتني بر عضويت تقريبا“ برابر با همان نتايج روش مبتني بر واحدهاي پولي است, اما به هر حال با وجود پول مشترك اروپايي, سيستم ارزيابي SDR مبتني بر روش واحد پول مناسبتر است.

سبد SDR پيشنهادي براي سالهاي 5-‏2001‏‏

وزن هر يك از ارزها در سبد SDR براي سالهاي 99-95 شامل دلار 44% يورو 29% ين 15% و پوند 12% بود.

در زمان ارزيابي مجدد سبد در پايان سال 2000, ميزان جديد واحدهاي پولي لحاظ در سبد مطابق با درصد وزن هاي موافقت شده براي اجزاي SDR ترتيب داده مي شود. بر اين اساس جدول زير نحوه محاسبه ميزان سهم هر واحد پولي مورد انتظار در سبد SDR از ژانويه 2001 را نشان مي دهد. در اين محاسبه نرخ هاي ارز در طي مارس و مه 2000 بكار گرفته شده است. انتقال از سبد جاري به سبد جديد SDR اين اطمينان را ايجاد مي كند كه ارزش معاملاتي سبد بر مبناي ارزهاي جديد SDR بر حسب دلار برابر ارزش آن بر مبناي ارزهاي قبلي سبد در آخرين روز پيش از اول ژانويه 2001 خواهد بود.

محاسبه ميزان هر يك از ارزهاي موجود در سبد SDR (سبد تجديد نظر شده)

1)           1)            براي هر مجموعه از وزن ها, ميزان واحدهاي پول ميانگين و نرخ هاي ارز در پايان دوره مرجع (دسامبر- اكتبر 2000) بكار گرفته شد, بمنظور تجديد نظر در تركيب سبد SDR و از روش وزن هاي سر راست شده (گردشده) استفاده شده است.

تعيين نرخ بهره SDR

هيات مديره صندوق در سال 1998, يورو را جانشين مارك و فرانك فرانسه در سبد SDR كرد و تصميم گرفت 5 ابزار جداگانه موجود در سبد نرخ بهره SDR را نيز كماكان حفظ نمايد اين ابزارها عبارت بودند از: بازده بازار اوراق خزانه سه ماهه انگليس, فرانسه, آمريكا و نرخ سپرده بين بانكي سه ماهه آلمان و نرخ گواهي سپرده سه ماهه ژاپن (البته اين ابزارها براي فرانسه و آلمان به يورو ارزيابي مي شد).

با انتقال به روش مبتني بر واحد پول پيشنهاد مي شود در سبد نرخ بهره SDR ابزارهاي مالي كه در حوزه جغرافيايي اعتبار يورو براي سرمايه گذاران قابل دسترس است نيز لحاظ شود. از اين رو بانك مركزي اروپا معتقد است كه نرخ پيشنهادي بين بانكي سه ماهه يورو (1) مناسبترين نرخ براي لحاظ شدن در سبد نرخ بهره SDR است- بويژه در غياب بازار اوراق خزانه دولتي همگن در

-               -              اوراق هاي مالي تعهدات دولت محسوب شده بنابراين از نظر ويژگي خطر مشابه SDR است.

-               -              عرضه و تقاضا گواهي سپرده هاي ارزي كاهش يافته در حاليكه اوراق هاي مالي هم اكنون در ميان ابزارهاي مالي قابل دسترس سرمايه گذاران از مقبوليت كافي برخوردار هستند.

-               -              گواهي سپرده بطور مستقيم حساسيت نقدي نسبت به تغيير شرايط اعتباري (كه منجر به نقدينگي پايين تر مي شود) دارند.

بنابراين سبد نرخ بهره SDR شامل يك نرخ بهره بخش خصوصي (نرخ پيشنهادي بين بانكي يورو) و سه نرخ بهره دولتي يا عمومي (بازده اوراق خزانه سه ماهه آمريكا, انگليس و اوراق مالي سيزده هفته اي ژاپن) مي شود. لحاظ كردن نرخ بين بانكي يورو منجر به افزايش جزئي بهره SDR در مقايسه با نرخ بهره رسمي SDR در طول سال 1999 مي شود.

بطور كلي هيات مديره صندوق بدنبال بررسي ابزار ترجيحي ديگر براي نرخ بهره سه ماهه بين بانكي يورو است كه در سطوح واحد پول اروپايي در سبد نرخ بهره SDR قرار گيرد. بر اين اساس هر نوع بدليلي كه در نظر گرفته شود بايد با موارد زير سازگار باشد:

-               -              تغيير پيشنهاد شده در روش ارزيابي SDR از روش مبتني بر عضويت به روش مبتني بر واحد پولي كه بطور ضمني دلالت بر نياز به انتخاب يك نرخ بهره نماينده براي سطوح يورو دارد.

-               -              راهنمايي هاي هيات مديره براي انتخاب ابزارهاي مالي در سبد نرخ بهره SDR بطور ضمني دلالت بر اين دارد كه آنها بايد نماينده حوزه اي ابزار هاي مالي باشند كه براي سرمايه گذاران به ارزهاي ويژه قابل دسترس است و نسبت به تغيير در شرايط اعتباري حساس باشد, تصويري از خطر اعتباري داشته يا خطر اعتباري آنها با ابزارهاي مالي اصلي قابل مقايسه باشد.

-               -              اين اصل كه نرخ بهره SDR بايد از شفافيت برخوردار باشد, اين اصل دلالت بر اين امر دارد كه تمامي نرخ هاي بهره بكار گرفته شده براي محاسبه آن بايد نرخ هاي مبتني بر بازار باشند كه به آساني قابل مشاهده و بطور آزادانه قابل دسترس براي عموم باشند, بطوريكه استفاده كنندگان از SDR بتوانند به آساني نرخ بهره آن را محاسبه كنند.

تصميمات پيشنهاد شده براي تعيين سبد SDR

تصميمات زير براي تصويت هيات مديره پيشنهاد شده است, تصميم 1و2 نياز به 70% اكثريت كل آرا و تصميم 3 نياز به اكثريت ساده كل آرا دارد.

((تصميم اول))

1-           1-           ارزش حق برداشت مخصوص بر پايه چهار واحد پولي اعضا صندوق يا اتحاديه هاي پولي عضو صندوق تعيين مي شود كه صادرات كالاها و خدمات آنها در طول يك دوره 5 ساله پيش از تاريخ موثر شدن اين تصميم (يا هر تجديد نظر بعدي) داراي بيشترين ارزش باشد آن نيز توسط صندوق و بر اساس واحدهاي پولي كه بدون محدوديت قابل استفاده هستند و مطابق با ماده 30 (f) از اساسنامه صندوق تعيين مي شود. در مورد اتحاديه پولي تعيين ارزش صادرات كالاها و خدمات بين اعضا اتحاديه صورت مي گيرد.

2-           2-          وزن هر يك از ارزهاي منتخب در بند 1 بالا نيز تحت تاثير عوامل زير است:

الف) ارزش موجودي هاي هر يك از واحدهاي پولي (مذكور در بند 1 بالا) در پايان سال 1999 و از آن پس در پايان هر دوره پنج ساله (مذكور در بالا) كه توسط مقامات پولي هر يك از اعضا و در مورد هر اتحاديه پولي توسط مقامات پولي اعضا غيز از كشورهاي عضو اتحاديه نگهداري مي شود.

ب) ارزش صادرات كالاها و خدمات (تعريف شده در بند 1 بالا) اعضا يا اتحاديه هاي پولي طي يك دوره پنج ساله مذكور در پاراگراف 1 بالا.

3-           3-         مطابق با اصول مذكور در بالا از اول ژانويه 2001 تاريخ موثر شدن تصميم فوق, ارزش حق برداشت مخصوص برابر مجموع ارزش هاي مشخصي از 4 واحد پول فهرست شده در زير خواهد بود. ميزان هر يك از واحدهاي پولي در 31 دسامبر 2000 تعيين خواهد شد.

سهم هاي هر يك از 4 واحد پول متشكله سبد حق برداشت مخصوص مطابق با وزن هاي مشخص شده زير است:

فهرست واحدهاي پولي كه ارزش حق برداشت مخصوص را تعيين مي كند و ميزان هر يك از آنها در اول ژوئن 2006 (اولين روز از دوره پنج ساله بعدي) مطابق با اصول و مقررات زير مورد تجديد نظر قرار مي گيرد مگر اينكه صندوق بين المللي پول تصميم ديگري در رابطه با بازنگري اتخاذ نمايد.

الف) واحدهاي پولي كه ارزش SDR را تعيين مي كند مطابق با بند 1 بالا مشخص مي شود. واحد پولي ديگري جايگزين واحدهاي لحاظ شده در فهرست SDR قرار نمي گيرد مگر اينكه ارزش صادرات كالاها و خدمات عضو يا اعضا يك اتحاديه پولي كه واحد پول آنها در فهرست نيست در طي دوره مربوطه بيشتر از صادرات كالاها و خدمات عضو يا اتحاديه پولي باشد كه واحد پول آنها در سبد قرار دارد (حداكثر 1%).

ب ) ميزان هر يك از 4 واحد پولي مذكور در بند (الف) بالا در آخرين روز كاري قبل از تاريخ موثر شدن تجديد نظر در ارزهاي متشكله SDR تعيين مي شود. سهم هر يك از اين واحدهاي پولي در ارزش SDR مطابق با درصد وزن ها آنها است كه مطابق با بند زير تعيين مي شود.

ج) درصد وزن هاي هر يك از واحدهاي پولي متشكله در سبد SDR مطابق با مجموعه اصول پيشين در بند 2 تعيين مي شود؛ به گونه اي كه اهميت نسبي عواملي كه مبناي تعيين درصد وزن ها در بند 3 است, حفظ مي شود (وزن با تقريب كمتر از 1% گرد مي شود).

4-           4-           تعيين ميزان هر يك از ارزهاي متشكله SDR مطابق با بندهاي 3 و 4 انجام مي گيرد, به گونه اي كه اطمينان حاصل شود كه ارزش حق برداشت مخصوص بر حسب ارزهاي متشكله در آخرين روز كاري دوره پنجساله پيشين از نظر قيمت گذاري (ارزش گذاري) همان ارزش گذاري قبل و بعد از ارزيابي مجدد باشد.

((تصميم دوم))

از ابتداي ژوئن 2001 قانون (c) T-1 (در مورد ارزش سبد SDR ) با حذف فهرست نرخ ها و بازده ها به صورت زير اصلاح مي شود:

((تصميم سوم))

از اول ژوئن 2001 پارگراف دوم از مصوبه شماره G/S * (186/85) – 8160 مصوب 23 دسامبر 1989 در خصوص رهنمودهاي محاسبه ميزان واحدهاي پولي متشكله سبد SDR اصلاح مي شود؛ با حذف پاراگراف (c) 3 از مصوبه هيات مديره به شماره ** (145/80) –6631 مصوب 17 دسامبر 1980 و جايگزين كردن آن با پاراگراف (c) 4 از مصوبه هيات مديره به شماره ... (000/2000) مصوب .....

تصميم نهايي صندوق بين المللي پول در مورد روش ارزش گذاري SDR براي دوره 2005-2001

صندوق بين المللي پول در تاريخ 12 اكتبر 2000 اعلام نمود كه روش ارزش گذاري حق برداشت مخصوص و نرخ بهره آن از تاريخ اول ژوئن 2001 تغيير مي كند. ارزش SDR مانند گذشته بر اساس ميانگين وزني ارزش سبدي از ارزهاي اصلي بين المللي تعيين مي شود. روش انتخاب ارزهاي داخل سبد SDR و وزن هاي تعيين شده براي هر ارز با توجه به معرفي يورو به عنوان پول مشترك تعدادي از كشورهاي اروپايي و افزايش نقش آن در بازارهاي مالي بين المللي مورد تجديد نظر قرارا گرفت. بر اين اساس طي سالهاي 2005-2001 ارزهاي موجود در سبد SDR شامل دلار, يورو, ين و پوند استرلينگ تعيين شد. نرخ بهره SDR نيز مانند گذشته بر اساس ميانگين وزني نرخ هاي بهره ابزارهاي مالي كوتاه مدت به ارزهاي مذكور در بازارهاي ارز تعيين مي شود. معيار انتخاب يك ارز براي لحاظ شدن در سبد SDR نيز مانند گذتشه بر اساس بالاترين حجم صادرات كالاها و خدمات كه توسط آن ارزي انجام مي شود, خواهد بود. اما در مورد اتحاديه هاي پولي, حجم صادرات كالا و خدمات در ميان اعضا اتحاديه در نظر گرفته نمي شود. دومين معيار انتخاب يك ارز براي لحاظ شدن در سبد SDR نيز مانند گذشته اين است كه آن  ارز بدون محدوديت قابل استفاده باشد؛ به اين معني كه هيات مديره صندوق بين المللي پول تاييد كند كه آن  ارز بطور گسترده وسيله پرداخت نقل و انتقالات بين المللي است و در بازارهاي ارز خارجي بطور وسيع معامله شود. وزن هاي تعيين شده براي ارزهاي سبد SDR نيز مانند گذشته بر اساس ارزش صادرات كالاها و خدمات و ميزان ذخاير ارزي نگهداري شده توسط اعضا صندوق بين المللي پول به ارزهاي مذكور است. به هر حال بر اساس معيارهاي فوق الذكر از اول ژوئن 2001 صندوق بين المللي پول, تركيب وزني زير را براي SDR تعيين اعلام نمود.

ارزش گذاري SDR در 31 مه 2000

               1) از اول ژوئن 1999, مارك آلمان و فرانك فرانسه در سبد SDR با ميزان برابري از يورو جايگزين

            شد....

در مورد تجديد نظر در خصوص نرخ بهره SDR نيز, نرخ بهره نماينده براي ين بجاي نرخ گواهي سپرده سه ماهه, نرخ اوراق مالي سيزده هفته اي دولت ژاپن جايگزين شد و در مورد يورو نيز نرخ بهره نماينده, نرخ بين بانكي يورو جايگزين نرخ ابزارهاي مالي ملي فرانسه و آلمان شد. اما نرخ بهره اسناد خزانه سه ماهه انگليس و سه ماهه آمريكا به عنوان نرخ بهره نماينده پوند استرلينگ و دلار آمريكا تعييري نكرد.

 1-           International Monetary Fund, Review of the Method of Valuation of the SDR- supplementary information SM/00/180 supplement 1, September 22, 2000.

  2-           International Monetary Fund, Review of the Method of Valuation of the SDR, SM/00/180, July 24,2000.

  3-           International Monetary Fund, IMF Completes Review of SDR Valuation, press Replease NO/00/55, October 12,2000.

تعيين نرخ بهره SDR

هيات مديره صندوق در سال 1998, يورو را جانشين مارك و فرانك فرانسه در سبد SDR كرد و تصميم گرفت 5 ابزار جداگانه موجود در سبد نرخ بهره SDR را نيز كماكان حفظ نمايد اين ابزارها عبارت بودند از: بازده بازار اوراق خزانه سه ماهه انگليس, فرانسه, آمريكا و نرخ سپرده بين بانكي سه ماهه آلمان و نرخ گواهي سپرده سه ماهه ژاپن (البته اين ابزارها براي فرانسه و آلمان به يورو ارزيابي مي شد).

با انتقال به روش مبتني بر واحد پول پيشنهاد مي شود در سبد نرخ بهره SDR ابزارهاي مالي كه در حوزه جغرافيايي اعتبار يورو براي سرمايه گذاران قابل دسترس است نيز لحاظ شود. از اين رو بانك مركزي اروپا معتقد است كه نرخ پيشنهادي بين بانكي سه ماهه يورو (1) مناسبترين نرخ براي لحاظ شدن در سبد نرخ بهره SDR است- بويژه در غياب بازار اوراق خزانه دولتي همگن در

-               -              اوراق هاي مالي تعهدات دولت محسوب شده بنابراين از نظر ويژگي خطر مشابه SDR است.

-               -              عرضه و تقاضا گواهي سپرده هاي ارزي كاهش يافته در حاليكه اوراق هاي مالي هم اكنون در ميان ابزارهاي مالي قابل دسترس سرمايه گذاران از مقبوليت كافي برخوردار هستند.

-               -              گواهي سپرده بطور مستقيم حساسيت نقدي نسبت به تغيير شرايط اعتباري (كه منجر به نقدينگي پايين تر مي شود) دارند.

بنابراين سبد نرخ بهره SDR شامل يك نرخ بهره بخش خصوصي (نرخ پيشنهادي بين بانكي يورو) و سه نرخ بهره دولتي يا عمومي (بازده اوراق خزانه سه ماهه آمريكا, انگليس و اوراق مالي سيزده هفته اي ژاپن) مي شود. لحاظ كردن نرخ بين بانكي يورو منجر به افزايش جزئي بهره SDR در مقايسه با نرخ بهره رسمي SDR در طول سال 1999 مي شود.

بطور كلي هيات مديره صندوق بدنبال بررسي ابزار ترجيحي ديگر براي نرخ بهره سه ماهه بين بانكي يورو است كه در سطوح واحد پول اروپايي در سبد نرخ بهره SDR قرار گيرد. بر اين اساس هر نوع بدليلي كه در نظر گرفته شود بايد با موارد زير سازگار باشد:

-               -              تغيير پيشنهاد شده در روش ارزيابي SDR از روش مبتني بر عضويت به روش مبتني بر واحد پولي كه بطور ضمني دلالت بر نياز به انتخاب يك نرخ بهره نماينده براي سطوح يورو دارد.

-               -              راهنمايي هاي هيات مديره براي انتخاب ابزارهاي مالي در سبد نرخ بهره SDR بطور ضمني دلالت بر اين دارد كه آنها بايد نماينده حوزه اي ابزار هاي مالي باشند كه براي سرمايه گذاران به ارزهاي ويژه قابل دسترس است و نسبت به تغيير در شرايط اعتباري حساس باشد, تصويري از خطر اعتباري داشته يا خطر اعتباري آنها با ابزارهاي مالي اصلي قابل مقايسه باشد.

-               -              اين اصل كه نرخ بهره SDR بايد از شفافيت برخوردار باشد, اين اصل دلالت بر اين امر دارد كه تمامي نرخ هاي بهره بكار گرفته شده براي محاسبه آن بايد نرخ هاي مبتني بر بازار باشند كه به آساني قابل مشاهده و بطور آزادانه قابل دسترس براي عموم باشند, بطوريكه استفاده كنندگان از SDR بتوانند به آساني نرخ بهره آن را محاسبه كنند.

تصميمات پيشنهاد شده براي تعيين سبد SDR

تصميمات زير براي تصويت هيات مديره پيشنهاد شده است, تصميم 1و2 نياز به 70% اكثريت كل آرا و تصميم 3 نياز به اكثريت ساده كل آرا دارد.

((تصميم اول))

1-           1-           ارزش حق برداشت مخصوص بر پايه چهار واحد پولي اعضا صندوق يا اتحاديه هاي پولي عضو صندوق تعيين مي شود كه صادرات كالاها و خدمات آنها در طول يك دوره 5 ساله پيش از تاريخ موثر شدن اين تصميم (يا هر تجديد نظر بعدي) داراي بيشترين ارزش باشد آن نيز توسط صندوق و بر اساس واحدهاي پولي كه بدون محدوديت قابل استفاده هستند و مطابق با ماده 30 (f) از اساسنامه صندوق تعيين مي شود. در مورد اتحاديه پولي تعيين ارزش صادرات كالاها و خدمات بين اعضا اتحاديه صورت مي گيرد.

2-           2-          وزن هر يك از ارزهاي منتخب در بند 1 بالا نيز تحت تاثير عوامل زير است:

الف) ارزش موجودي هاي هر يك از واحدهاي پولي (مذكور در بند 1 بالا) در پايان سال 1999 و از آن پس در پايان هر دوره پنج ساله (مذكور در بالا) كه توسط مقامات پولي هر يك از اعضا و در مورد هر اتحاديه پولي توسط مقامات پولي اعضا غيز از كشورهاي عضو اتحاديه نگهداري مي شود.

ب) ارزش صادرات كالاها و خدمات (تعريف شده در بند 1 بالا) اعضا يا اتحاديه هاي پولي طي يك دوره پنج ساله مذكور در پاراگراف 1 بالا.

3-           3-         مطابق با اصول مذكور در بالا از اول ژانويه 2001 تاريخ موثر شدن تصميم فوق, ارزش حق برداشت مخصوص برابر مجموع ارزش هاي مشخصي از 4 واحد پول فهرست شده در زير خواهد بود. ميزان هر يك از واحدهاي پولي در 31 دسامبر 2000 تعيين خواهد شد.

سهم هاي هر يك از 4 واحد پول متشكله سبد حق برداشت مخصوص مطابق با وزن هاي مشخص شده زير است:

فهرست واحدهاي پولي كه ارزش حق برداشت مخصوص را تعيين مي كند و ميزان هر يك از آنها در اول ژوئن 2006 (اولين روز از دوره پنج ساله بعدي) مطابق با اصول و مقررات زير مورد تجديد نظر قرار مي گيرد مگر اينكه صندوق بين المللي پول تصميم ديگري در رابطه با بازنگري اتخاذ نمايد.

الف) واحدهاي پولي كه ارزش SDR را تعيين مي كند مطابق با بند 1 بالا مشخص مي شود. واحد پولي ديگري جايگزين واحدهاي لحاظ شده در فهرست SDR قرار نمي گيرد مگر اينكه ارزش صادرات كالاها و خدمات عضو يا اعضا يك اتحاديه پولي كه واحد پول آنها در فهرست نيست در طي دوره مربوطه بيشتر از صادرات كالاها و خدمات عضو يا اتحاديه پولي باشد كه واحد پول آنها در سبد قرار دارد (حداكثر 1%).

ب ) ميزان هر يك از 4 واحد پولي مذكور در بند (الف) بالا در آخرين روز كاري قبل از تاريخ موثر شدن تجديد نظر در ارزهاي متشكله SDR تعيين مي شود. سهم هر يك از اين واحدهاي پولي در ارزش SDR مطابق با درصد وزن ها آنها است كه مطابق با بند زير تعيين مي شود.

ج) درصد وزن هاي هر يك از واحدهاي پولي متشكله در سبد SDR مطابق با مجموعه اصول پيشين در بند 2 تعيين مي شود؛ به گونه اي كه اهميت نسبي عواملي كه مبناي تعيين درصد وزن ها در بند 3 است, حفظ مي شود (وزن با تقريب كمتر از 1% گرد مي شود).

4-           4-           تعيين ميزان هر يك از ارزهاي متشكله SDR مطابق با بندهاي 3 و 4 انجام مي گيرد, به گونه اي كه اطمينان حاصل شود كه ارزش حق برداشت مخصوص بر حسب ارزهاي متشكله در آخرين روز كاري دوره پنجساله پيشين از نظر قيمت گذاري (ارزش گذاري) همان ارزش گذاري قبل و بعد از ارزيابي مجدد باشد.

((تصميم دوم))

از ابتداي ژوئن 2001 قانون (c) T-1 (در مورد ارزش سبد SDR ) با حذف فهرست نرخ ها و بازده ها به صورت زير اصلاح مي شود:

((تصميم سوم))

از اول ژوئن 2001 پارگراف دوم از مصوبه شماره G/S * (186/85) – 8160 مصوب 23 دسامبر 1989 در خصوص رهنمودهاي محاسبه ميزان واحدهاي پولي متشكله سبد SDR اصلاح مي شود؛ با حذف پاراگراف (c) 3 از مصوبه هيات مديره به شماره ** (145/80) –6631 مصوب 17 دسامبر 1980 و جايگزين كردن آن با پاراگراف (c) 4 از مصوبه هيات مديره به شماره ... (000/2000) مصوب .....

تصميم نهايي صندوق بين المللي پول در مورد روش ارزش گذاري SDR براي دوره 2005-2001

صندوق بين المللي پول در تاريخ 12 اكتبر 2000 اعلام نمود كه روش ارزش گذاري حق برداشت مخصوص و نرخ بهره آن از تاريخ اول ژوئن 2001 تغيير مي كند. ارزش SDR مانند گذشته بر اساس ميانگين وزني ارزش سبدي از ارزهاي اصلي بين المللي تعيين مي شود. روش انتخاب ارزهاي داخل سبد SDR و وزن هاي تعيين شده براي هر ارز با توجه به معرفي يورو به عنوان پول مشترك تعدادي از كشورهاي اروپايي و افزايش نقش آن در بازارهاي مالي بين المللي مورد تجديد نظر قرارا گرفت. بر اين اساس طي سالهاي 2005-2001 ارزهاي موجود در سبد SDR شامل دلار, يورو, ين و پوند استرلينگ تعيين شد. نرخ بهره SDR نيز مانند گذشته بر اساس ميانگين وزني نرخ هاي بهره ابزارهاي مالي كوتاه مدت به ارزهاي مذكور در بازارهاي ارز تعيين مي شود. معيار انتخاب يك ارز براي لحاظ شدن در سبد SDR نيز مانند گذتشه بر اساس بالاترين حجم صادرات كالاها و خدمات كه توسط آن ارزي انجام مي شود, خواهد بود. اما در مورد اتحاديه هاي پولي, حجم صادرات كالا و خدمات در ميان اعضا اتحاديه در نظر گرفته نمي شود. دومين معيار انتخاب يك ارز براي لحاظ شدن در سبد SDR نيز مانند گذشته اين است كه آن  ارز بدون محدوديت قابل استفاده باشد؛ به اين معني كه هيات مديره صندوق بين المللي پول تاييد كند كه آن  ارز بطور گسترده وسيله پرداخت نقل و انتقالات بين المللي است و در بازارهاي ارز خارجي بطور وسيع معامله شود. وزن هاي تعيين شده براي ارزهاي سبد SDR نيز مانند گذشته بر اساس ارزش صادرات كالاها و خدمات و ميزان ذخاير ارزي نگهداري شده توسط اعضا صندوق بين المللي پول به ارزهاي مذكور است. به هر حال بر اساس معيارهاي فوق الذكر از اول ژوئن 2001 صندوق بين المللي پول, تركيب وزني زير را براي SDR تعيين اعلام نمود.

ارزش گذاري SDR در 31 مه 2000

               1) از اول ژوئن 1999, مارك آلمان و فرانك فرانسه در سبد SDR با ميزان برابري از يورو جايگزين

            شد....

در مورد تجديد نظر در خصوص نرخ بهره SDR نيز, نرخ بهره نماينده براي ين بجاي نرخ گواهي سپرده سه ماهه, نرخ اوراق مالي سيزده هفته اي دولت ژاپن جايگزين شد و در مورد يورو نيز نرخ بهره نماينده, نرخ بين بانكي يورو جايگزين نرخ ابزارهاي مالي ملي فرانسه و آلمان شد. اما نرخ بهره اسناد خزانه سه ماهه انگليس و سه ماهه آمريكا به عنوان نرخ بهره نماينده پوند استرلينگ و دلار آمريكا تعييري نكرد.

1-           1-           International Monetary Fund, Review of the Method of Valuation of the SDR- supplementary information SM/00/180 supplement 1, September 22, 2000.

2-           2-           International Monetary Fund, Review of the Method of Valuation of the SDR, SM/00/180, July 24,2000.

3-           3-           International Monetary Fund, IMF Completes Review of SDR Valuation, press Replease NO/00/55, October 12,2000.

با هر که بدی کردی تا دم مرگ از او بیندیش . فردریش نیچه



من هفتصد بار اشتباه نکردم. من یک بار اشتباه نکردم من زمانی موفق شدم که هفتصد راهی را که موفقیت آمیز نبود اصلاح کردم. هر گاه راهی را که عمل نمی کرد حذف کردم راهی را پیدا کردم که کار می کرد. توماس ادیسون



انتخابات درست و سازنده ، ناجی کشور و نادیده گرفتن آن ، پگاه رستاخیزی هولناک است . ارد بزرگ



هر گاه خبر های بد را به عنوان یک نیاز به تغییر و نه یک خبر منفی پذیرفتید شما از آن شکست نخورده اید بلکه از آن چیزهای تازه آموخته اید . بیل گیتس



زمانیکه دانش یک مرد برای موفقیت کافی است. ولی تقوای او کافی نیست. هر چه را که او ممکن است بدست آورد دوباره از دست خواهد داد. کنفسیوس



فرمانروای اندرزگو شایسته فرمانروای نیست تنها آنانی شایسته اند که اهل کارند . ارد بزرگ



موفقیت به همان اندازه شکست خطرناک است. لائو تزو



برای قضاوت در مورد موفقیت خودت ببین چه بدست آورده ای و در قبال آن چه از دست داده ای. دالای لاما



آنگاه که آزادی فدای میهن پرستی می شود و  وارون بر این میهن پرستی فدای چیزهای دیگر ، کشور رو به پلشدی می گرایید  و درد . ارد بزرگ



ریش سفیدان ، زنجیر ارتباط نسل ها هستند . و خاندان بدون ریش سفید ، گذشته ای کم رنگ دارد و  آیین های به جای مانده ، به هزار گونه ، تفسیر می شود . ارد بزرگ



علت اینکه زنبورها این قدر وزوز می کنند این است که بلد نیستند حرف بزنند . ژرژسیون



زندگی خواب است و عشق رؤیای آن . موسسه



کورش نماد فرمانروایان نیک اندیش است و نام او می ماند ، چرا که از راستی و کمک به آدمیان روی برنگرداند . ارد بزرگ



مفیدترین وسیله یک دفتر کار، سبد دورریختنی‌هاست . ماکلولم فوربس



بهترین و حقیقی ترین دوستانم از تهی دستانند . توانگران از دوستی چیزی نمی دانند . موزارت



دشمنی به آدمی این زمان را می دهد که تواناییهای خویش را باز شناسد   . ارد بزرگ



از  گفتن نمی‌دانم نهراس . مارک مک کورمیک



خرد و دانش مرد دانا در گفتار او هویداست . فردوسی خردمند



اندوخته ای با ارزشتر از تندرستی ، نمی شناسم . ارد بزرگ



گناه افشا شدن یک راز به گردن کسی است که اولین بار آن را به دیگری سپرده است . کنکور



 ، در هر چهار یا پانصد سال یکبار ، وحشیگری برای جامعۀ بشری از جملۀ واجبات است ، در غیر این صورت دنیا از فرط تمدن خواهد ترکید . کنکور



پیران اندیشمند به ریشه ها می پردازند نه به شاخه ها . ارد بزرگ



حقیقت سرچشمه ایست که علی الدوام جاریست و سرزمین افکار را سیراب می کند و هیچوقت بر نمی گردد ، زیرا اگر آب چشمه به عقب برگردد مردابی کثیف می شود . میلتون



تنها با اشخاص موافق معاشرت کنیم,چرا که کسی به مخالف احتیاج ندارد.  میوست



برای آنکه کسی را با ادب بنامیم و یا وارون براین ، باید کمی درنگ کرد و زمان را به کمک گرفت . ارد بزرگ



پیوسته باید مواظب سه چیز باشیم . وقتی تنها هستیم مواظب افکار خود ، وقتی با خانواده هستیم مراقب اخلاق خود و وقتی که در جامعه می باشیم مواظب زبان خود . مادام داستال



اگر می خواهید صلح را حفظ کنید با داشتن برتری و مزایا حاضر به پیکار باشید این نکته در کتابهای بسیاری به کار رفته ولی در عمل هنوز ناشناخته و مجهول است. کوندیلاک



روزهای سخت گامهای آینده ما را استوارتر و تندتر می کند . ارد بزرگ



کسی که خرد ندارد همواره از کرده های خویش پشیمان و در رنج است . فردوسی خردمند



اشخاص موفق از عمل باز نمی ایستند. اشتباه می کنند، اما دست نمی کشند. کنراد هیلتون



برای رسیدن به بلندای بخشندگی باید از آز وجود خویش بگذری . ارد بزرگ



آبادی یک کشور ار روی نسبت آزادیش سنجیده میشود نه از روی حاصلخیزیش . مونتسکیو



اگر از انسان آرزو و خواب گرفته شود ، بیچاره ترین موجود روی زمین است. کانت



اگر پی به شکوه و گستره خرد خویش ببریم هیچ گاه به گردن کشی روی نمی آوریم . ارد بزرگ



اگر کمتر به غیر ممکن عقیده مند باشیم خیلی کارها خواهیم کرد. مال اشربر



خاموش باشیم، زیرا آنگاه است که صدای نجوای خدا را خواهیم شنید.رلف والدو اوسن



سخت ترین کارها ، یافتن رایزن است چرا که رایزنهای بزرگ دور از دیدگان مردم ، در اندیشه های دور در حال پروازند . ارد بزرگ



تنبیه در هنگام خشم ، اصلاح نیست بلکه انتقام است . مونت نین



تا از قلب دشواریها گذر نکنی هرگز توان و قدرت نیابی. کولین مک کارتی



نیرومندترین ساختارها ، نرم ترین آنهاست ، ساختارهای خشک و سخت خیلی زود نابود می گردند . ارد بزرگ



دیوان که فرمانروا و دست دراز شدند سخن از نیکی را هم  باید مانند راز گفت . فردوسی خردمند



مردی نه اینستکه حمله آورد ، بلکه مردی آنستکه در وقت خشم خود را بر جای بدارد و پای از حد انصاف بیرون ننهد . سعدی



گام نهادن بر نوک کوه وجود ، بسیار سخت تر از هر کار دیگریست . ارد بزرگ



کامیابی تنها در این است که بتوانی زندگی را به شبوه خود سپری کنی. کرستوفر مورلی



کسیکه فقط یک دین را می شناسد دین دار نیست . ماکس مولر



بزرگداشت ، دروازه ای از بهشت  است . ارد بزرگ



برای آنکه تاریخ تا ابد دروغ باشد کافی است که یک نفر حقایق را کتمان کند . میشله



جنبش تساوی خواهی زنان موجب می شود زن از زنانه ترین غرایز خود دور می شود . فردریش نیچه



نامداری که خود را به خواری می افکند ، هزاران دل آویخته به دامان خویش را نیز به خاک می کشد . ارد بزرگ



هر شکست لااقل این فایده را دارد که انسان یکی از راههایی را که به شکست خوردن منتهی می شود را می شناسد. لاورنس



 اگر جانبازی جوانان ایران نباشد نیروی دهها نادر هم به جای نخواهد رسید . نادر شاه افشار



ستایشگری هنر است هنری که با آن می توان ناراست ترین آدمیان را هم دلپسند نمود . ارد بزرگ



همیشه کسانی از زندگی شکایت می کنند که چیزهای غیر ممکن خواسته اند . رنان



زندگی بازیچۀ دست اقبال نیست ، بلکه فرصت عظیمی است که باید از ان استفاده کرد و مغتنمش شمرد . مارون.



آدمیانی که طبیعت خویش را نابود می کنند براستی بی ریشه و مزدورند . ارد بزرگ


  
بشریت آنقدر که از فکر حوادث ناراحت می شود ، از خود آن حوادث زحمت نمی بیند . مونتی



هنگامی که سیبی را با دندانهای خود له می کنی در قلب خویش به آن بگو :دانه ها و ذرات تو در کالبد من به زندگی ادامه خواهند داد. شکوفه هایی که باید از دانه هایی تو سر زند ، فردا در قلب من شکوفا می شود .عطر دل انگیز تو ، توام با نفسهای گرم من به عالم بالا صعود خواهد کرد ، و من و تو در تمام فصلها شاد و خرم خواهیم بود.  جبران خلیل جبران



بی باکی گله ، ناشی از چوپان بیدار است . ارد بزرگ



به هر اندازه که زن آرام و مطیع و با عصمت و با عفت است ، به همان اندازۀ قدرت فرمانروایی او شدیدتر و استوارتر است . میشله



انسان بر اثر نداشتن حوصله کارش به طلاق می کشد و بر اث نداشتن حافظه دوباره ازدواج می کند . مارسل گرانشو



بی باک به آرمان خویش می اندیشد آرمان هویدا او را رویین تن می سازد . ارد بزرگ



آزادی این نیست که هرکس هرچه دلش خواست بکند ، بلکه آزادی حقیقی قدرتی است که شخص را مجبور به انجام وظایف خود می کند . ماکدونال



زنها علاقه زیادی به ریاضیات دارند , زیرا آنها سن خود را تقسیم بر دو , قیمت لباسهایشان را ضرب در دو , حقوق شوهرانشان را ضرب در سه می کنند و پنجاه سال هم بر سن بهترین دوستان خود می افزایند . ماسل آشار



کسی که می ماند و نمی پرد به یک راز بزرگ آگاه گشته و آن فلسفه پرواز است. ارد بزرگ



از دشمن بزرگ نباید ترسید اما باید از صوفی منشی جوانان واهمه داشت . جوانی که از آرمانهای بزرگ فاصله گرفت نه تنها کمک جامعه نیست بلکه باری به دوش هموطنانش است. نادر شاه افشار



خرد برترین هدیه آسمانی است . فردوسی خردمند



فریادرس پاکزاد است ، او گوشش پیشتر تیز شده و آماده کمک رسانی ست . ارد بزرگ



انسان برای پیروزی آفریده شده است، او را میتوان نابود کرد ولی نمیتوان شکست داد. ارنست همینگوی



بکوش تا عظمت در نگاهت باشد نه در آنچه می نگری . آندره ژید



اندیشمندان را شاید بتوان نادیده گرفت و یا بزور خفه شان نمود ! اما تاریخ ، گواه هزاران سال فریاد رسای آنان بوده و هست . ارد بزرگ



انسان هیچوقت بیشتر از آن موقع خود را گول نمی‌زند که خیال می‌کند دیگران را فریب داده است. لارشفوکو



اگر بت‌ها را واژگون کرده باشی کاری نکرده‌ای، وقتی واقعاْ شهامت خواهی داشت که خوی بت‌پرستی را در درون خویش از میان برداری. نیچه



طبیعت ، آموزگار بزرگیست ، خردمندان از آن درس ها می گیرند . ارد بزرگ



تعلیم به احمق ها همانقدر بی ثمر است که بخواهیم با صابون ذغال را سفید کنیم . کیتز



آنکه نفس خود را بالاتر و برتر از آنچه که هست داند هرگز به سرحد کمال نرسد . فارابی



خرد ابزار توانایست و خردمند با فر دانش و اندیشه پاک خویش می آفریند ، او زایشگر رخدادهای امروز و فرداهاست . ارد بزرگ



فرق انسان و سگ در آنست که اگر به سگی غذا بدهی هرگز تو را گاز نخواهد گرفت. تولستوی



آنکه می‌خواهد روزی پریدن آموزد، نخست می‌باید ایستادن، راه رفتن، دویدن و بالارفتن آموزد. پرواز را با پرواز آغاز نمی‌کنند . نیچه



ارزش پیمان شکن ، باندازه کفن هم نیست .  ارد بزرگ



کسانیکه با افکار خوب و عالی دمساز هستند ، هرگز تنها و بی مونس نیستند . فیلیپ سیدلی



آن کس که نداند ؛ خواست خویش را در چیزها چگونه بگمارد ؛ دست کم معنایی بر آن خواهد افزود ... و از آن ؛ این پندار زاده می شود که گاهی در آن خواست بنیاد باوری بوده است . فردریش نیچه



شاید در کوتاه مدت بدگویان به هدف خود نزدیک شوند اما در بلند مدت رسوای جهانند . ارد بزرگ



کسی به فرجام زندگی آگاه نیست ، خداوند هم نیازی به عبادت بنده ندارد . فردوسی خردمند



بایستی با روح خود آشنا شده و سعادت را در اعماق روح و قلب خود جستجو کنیم . فیثاغورث



مرا اندکی دوست بدار ولی طولانی . کریستوف مارلو



خنده های بلند و پیگیر ، نفیر فرا رسیدن هنگامه رنج و سختی ست.  ارد بزرگ



چشمان زیبای اشکبار از لبخند زیباتر است . کامپ پل.



آدم بی فضیلت و بی هنر را ستودن چنان است که به او دشنام دهند . لاروشفوکولد



شایستگان بالندگی و رشد خود را در نابودی چهره دیگران نمی بینند. ارد بزرگ



آدم پرحرف تخم میکند و آدم خاموش درو میکند. اقلیدس



آدم تبهکار میرود ولی شر او باقی می ماند. شکسپیر



بخشیدن تخت و اورنگ به خویشاوندان ، از زبونی است . ارد بزرگ



آدم خشمگین نمیتواند حقیقت را بگوید. ضرب المثل چینی



انسان از حشرات هم کوچکتر است ، چون آنها برای کشتن ما فقط نیش می زنند ، ولی ما برای کشتن آنها تمام وجودشان را له و نابود می سازیم . موپاسان



هیچ کس و هیچ چیز نمی تواند از پویندگی ما جلوگیری کند . ارد بزرگ



هر قدر کسی را بیشتر دوست داشته باشید کمتر مغرورش کنید. مولیر



بهای عشق چیست بجز عشق ؟  . ماری لولا



بخت آدمی به گذشتگان ، آیندگان و جهان کهکشان ها گره خورده است . ارد بزرگ



عبادت ، گستردن جان است بر کرانه ی هستی و آمیزش انسان است با اکسیر حیات . جبران خلیل جبران



دروغ آیین اربابان و بردگان و حقیقت خدای انسانهای آزاد است . ماکسیم کورگی



نادانی و پستی یک نفر در گذشته ، نمی تواند میدان انتقام از خاندان او باشد . ارد بزرگ



همه ادعای رفاقت می کنند ، اما کسی که که آن را ثابت می کند رفیق حقیقی است. ماکسیم کورگی



تمام چیزى که خدا از بشر مى خواهد یک قلب آرام است . میستر اکهارت



خوار نمودن هر آیین و نژادی به کوچک شدن خود ما خواهد انجامید . ارد بزرگ



دانایی توانایی به بار می آورد  ، و دانش دل کهن سالان را جوان می سازد . فردوسی خردمند



تمام چیزى که خدا از بشر مى خواهد یک قلب آرام است. میستر اکهارت



با فریب شاید بتوان چیزی بدست آورد اما در نهایت همان دستاورد مایه تباهی خواهد بود . ارد بزرگ



هر ضعیف و ناچیزی که در میان شما عذاب دیده و نابود گشته است ، نیرومندترین و ایستاده ترین چیزی است که در هستی شماست . جبران خلیل جبران



بیش از حد عاقل بودن کار عاقلانه ای نیست . مارون



آگاه بر داشته های خود بیناست . ارد بزرگ



شادی زمان و مکان نمی خواهد کافی است دل بخواهد.  مارسل پروست



دین تحقق پندار است و پهنه پندار . جبران خلیل جبران



آدم مادیگرا ، جاده های احساسش کم رفت و آمد است . ارد بزرگ



تجربه بهترین درس است هر چند حق التدریس آن گران باشد. کارلایل



نشان دوست نیکوآن است که خطای تو بپوشد و تو را پند دهد و رازت را آشکار نکند. پور سینا



پیشرفت آدمی زمانی بدست می آید که بر کردار و رفتار خود فرمانروا باشد . ارد بزرگ



جوانی ستاره ای است که فقط یکبار در آسمان عمر طلوع می کند . ژوبرت



یا درست حرف بزن یا عاقلانه سکوت کن . ژرژ هربرت



پیش نیاز دلیر بودن بدنی ورزیده نیست ، گاهی آدمهای سبکبار، پشت کوهستان را هم به خاک مالیده اند . ارد بزرگ



کار خودتان را انجام دهید ، اما نه فقط در حد وظیفه بلکه اندکی بیشتر و از روی سخاوت . همین مقدار اندک به اندازه تمام کار ارزش دارد. دین بریگز



آنچه والا بودن یک فرد را ثابت می کند کرده های او نیست چون بیخ و بن آنها معلوم نیست و معانی مختلفی دارند ، والایی در ایمان به هدف و آرمان است . فردریش نیچه



قهرمان های آدمهای کوچک ، همانند آنها زود گذرند . ارد بزرگ



بشر در این دنیا بیشتر از همۀ موجودات مصیبت و عذاب کشیده ، بهترین دلیلش هم این است که در بین تمام آنها فقط او می تواند بخندد . فردریش نیچه

طرح تحول اقتصادی خطرناک است-1

طرح تحول اقتصادی، طرحی به شدت ناپخته است و هنوز کسی نمی داند که جزئیات این طرح چیست. بر اساس آنچه می دانیم، مهمترین قسمت طرح، آن قسمتی است که قصد تحول در نظام یارانه ای ایران را دارد. بر این اساس بزرگترین اقلام یارانه ای در ایران که یارانه انرژی است دیگر پرداخت نخواهد شد و در عوض مردم درآمدی (شاید ماهیانه) از مابه التفاوت درآمد حاصل از فروش آزاد و یارانه ای اقلامی از قبیل بنزین و گازوئیل به دست خواهند آورد. قیمت آزاد انرژی هم قیمت های جهانی آن خواهد بود.
در اینکه دولت و مردم ایران باید چاره ای برای حل مشکل بزرگ یارانه های انرژی بیاندیشند شکی نیست. بزرگترین مشکل این یارانه ها هم این است که اقتصاد ایران قدرت پرداخت چنین یارانه هایی را در آینده نخواهد داشت. توجه به این نکته لازم است که رشد مصرف انرژی در ایران یکی از سریعترین رشدها در جهان است، در حالیکه رشد تولید انرژی کندتر از این رشد مصرف است. این روند رشد مصرف، ایران را به مصری دیگر تبدیل خواهد کرد که با وجود آنکه تولید نفتش پائین است به بنزین یارانه می پردازد و لذا نفت کمی برای صادر کردن می ماند. مصر مردم فقیری دارد که یکی از مهمترین منابع خود را که همان نفت است به ارزانی در داخل می سوزانند. اگر یارانه بنزین در مصر وجود نداشت شاید مصر می توانست با صادرات بیشتر درآمد بیشتری از نفت بدست آورد و آن را در مکان مناسب آن خرج نماید. (شکل زیر تفاوت تولید و مصرف نفت در مصر را نشان می دهد. منبع ویکی پدیا. برای بزرگتر نشان دادن شکل بر روی آن کلیک کنید.) با یک میلیون اتومبیلی که هر سال به جاده ها اضافه می شود و با قیمت بسیار ارزان بنزین و دیگر انرژی ها، جای شکی نیست که ایران همین مسیر را طی خواهد کرد. لازم است که تغییری در این رویه ایجاد شود و هر چه این تغییر دیرتر صورت گیرد مشکلات آن بیشتر است.

راهنمای افتتاح حساب رایگان فارکس (آزمایشی)

جملاتي نغز از بزرگان بازار

 افکارتان رامثبت کنيد

موفقیت- براي بهتر شدن بينش خود نسبت به زندگي، بايد مطمئن باشيد که تمام زواياي رفتارتان مثبت است. امتحان کنيد و اگر لازم بود افکار، باورها و ديدتان را نسبت به خود تغيير دهيد.

با افکار خود مبارزه کنيد

کليد اصلي براي موفقيت واقعي در تفکر مثبت اين است که تمام راه‌هاي ممکني که افکار منفي شما را به مبارزه مي‌خواند ، پيدا کرده و سپس آن ها را با افکاري که مثبت‌تر و واقعي‌تر هستند عوض کنيد.

افکار خود را بازنگري کنيد

براي تغيير افکار منفي به مثبت بايد درک کنيد که اين افکار حقايق را بد جلوه مي‌دهند. هيچ چيز کاملا بد نيست . اين فقط افکار تدافعي ما هستند که آن ها را اين‌طور منعکس مي‌کنند. بنابراين به خود عادت دهيد که هميشه افکارتان را تجزيه و تحليل کنيد و ببينيد که کجا چه چيزي را اشتباه فهميديد. آن گاه متوجه مي‌شويد که کجا افکار منفي جا گرفته‌اند. اين‌گونه افکار نامتعادل باعث تغيير احساسات شما شده و در درازمدت باعث مي‌شود تفکري متفاوت داشته باشيد و اين تاثيري عميق و بنيادي بر روي بينش شما در زندگي مي‌گذارد.

شناخت و اعتراف به منفي بودن

يادداشت روزانه‌اي را که از افکار خود داريد ، مرور کنيد. ممکن است متوجه شويد که در گذشته چيزي را اشتباه براي خود معنا کرده و فکري منفي در مورد آن داشته‌ايد. حال ياد بگيريد که دنبال پاسخ متعادل‌تري باشيد.

 عوامل را بررسي کنيد

همين‌که از فکري منفي آگاهي يافتيد اعتبار آن را مورد سوال قرار دهيد. سپس اتفاقات را مورد سوال قرار دهيد. اطلاعات خود را با منابع قابل لمس برررسي کنيد. در اين صورت گاهي اتفاق مي‌افتد که شما متوجه مي‌شويد مشکلي که آن قدر فکر شما را به خود مشغول کرده بود ، اصلا وجود نداشته است. قضاوت خود را کاملا بررسي کنيد.

 آنچه را در ذهن‌تان ثبت شده مرور کنيد

همه ما زماني را به ياد مي‌آوريم که منتظر بدترين اتفاق‌ها بوده‌ايم ولي ناگهان همه چيز به بهترين تغيير کرده است. آگاهي از اين موضوع به شما کمک مي‌کند تا هر فکر منفي‌اي را که در ذهن خود داريد و يا ممکن است در آينده شما را به سوي منفي بودن بکشاند ، مورد سوال قرار دهيد آگاهي داشتن از اينکه زماني قضاوت شما در مورد مساله‌اي غلط بوده باعث مي‌شود که شما در قضاوت الان خود نيز تجديد ‌نظر کنيد.

واقع‌بين باشيد

خيلي طبيعي است که بخواهيم بهترين باشيم، ولي هدف براي بهترين شدن مي‌تواند احساسات منفي را به سادگي در ما به‌وجود آورد. زيرا-  در کار، بازي، دوستي يا عشق- هميشه بهترين بودن ممکن نيست. بنابراين افکار ايده‌آل خود را بازنگري کنيد و در مورد انتظاراتي که از خود و ديگران و حتي از دنيا داريد واقع‌بين باشيد. از اهداف والاي خود صرف‌نظر نکنيد ، اما اگر همه چيز آن‌طور که انتظار داشتيد پيش نرفت ، احساس منفي نداشته باشيد.

 بيشترين سعي خود را بکنيد

هرگز احساس بازنده بودن نکنيد ، حتي اگر نتوانستيد امتيازي کسب کنيد. خود را براي رسيدن به هدف يا امتياز آماده کنيد و از کاري که انجام مي‌دهيد لذت ببريد.

هر چيز را در بعد واقعي آن در نظر بگيريد

حتي زماني که در موقعيت واقعا بدي قرار مي‌گيريد بايد از هجوم افکار منفي جلوگيري کنيد.

براي رسيدن به اين هدف بايد به جاي متمرکز کردن فکر خود روي مشکلات، روي نکات خوب و مثبت تمرکزکنيد. بدين ترتيب هميشه در برابر ذهن خود عوامل مثبت خواهيد داشت. مشکلات را بيش از آنچه هستند بزرگ نکنيد و به ياد داشته باشيد که اگر يک قسمت از زندگي شما خراب شده بدين معنا نيست که همه زندگي‌تان از بين خواهد رفت.

 نکته:

مشکلات زمان حال را به آينده تعميم ندهيد. همه چيز مي‌گذرد. ببينيد در گذشته چه فکر مخربي داشته‌ايد ، حال يک قدم به عقب برويد و سعي کنيد پاسخي  متعادل‌تر پيدا کنيد.

 بعضي از کارهايي که انجام دادن آنها مفيد است:

1- اشتباهات خود را در نظر بگيريد: قابل قبول است که گاهي خسته باشيد و از فرم خود خارج شده و مرتکب اشتباهي بشويد ، پس آن را بپذيريد.

 2- هميشه به کل ماجرا بينديشيد نه جزييات کوچکي که گاهي منفي هستند.

 3- از اينکه فکر کنيد همه چيز يا سياه است و يا سفيد دوري کنيد اگر اتفاق بدي پيش آمد فکر نکنيد پس هميشه همه چيز بد است.

 4- براي کارهاي مثبت خود ارزش قايل شويد و هر کار خوبي که انجام مي دهيد حتما آن را ثبت کنيد.

 5- از قضاوت آني خودداري کنيد. قبل از آن که تصميمي بگيريد و قتي براي فکر کردن بگذاريد

 چرا بورس مهم است؟

شايد طرح اين سوال كه «وظيفه بورس چيست؟» در يكي از بزرگترين گردهمايي‌هاي بازارهاي بورس جهان، كمي عجيب باشد؛ اما اين سوالي است كه به طور گسترده در فضاي در حال تغيير بازارهاي مالي مطرح مي‌شود، به ويژه در اروپا. كلارا فورس، مديرعامل بورس لندن در سخنراني مهمي در كنوانسيون 2007 بورس‌هاي اروپايي به اين سوال پاسخ داده است.

مديرعامل بورس لندن در فدراسيون بورس‌هاي اروپايي تشريح كرد:

بازخواني نقش بورس در جمع‌آ‌وري منافع متضاد
گروه بورس- حتي در محيط پرتحول اروپا، كاركردهاي بورس در حال بازخواني است، چه برسد به ....؟! نوشتار زير متن كامل سخنراني  كلارا فورس (Clara Furse)، مدير عامل بورس لندن است كه در كنوانسيون 2007  فدراسيون بورس‌هاي اروپايي ايراد شده و از سوي كارشناسان امور بين‌الملل بورس اوراق‌بهادار تهران به فارسي برگردان شده است. خواندن آن با توجه به وضعيت بورس ما، بد نيست!
خانم‌ها، آقايان صبح بخير!
از اينكه براي سخنراني در اين مكان از من دعوت به‌عمل آورديد، سپاسگزارم. مايه خوش‌وقتي است كه در ميان اعضاي بسياري از بورس‌هاي عمده اروپايي حاضر هستم. همانند گذشته، FESE (فدراسيون بورس‌هاي اروپايي) اين بار نيز فهرستي از سخنرانان خوش آوازه بازارهاي سرمايه اروپا فراهم آورده است، تا به موضوع مهمي در ارتباط با آينده صنعت ما بپردازد.

چرا بورس؟
امروز مايلم درباره نقش بازارهاي سهام در ايجاد يك اقتصاد پويا در قاره اروپا صحبت كنم. شايد طرح اين سوال كه « وظيفه بورس چيست؟» در يكي از بزرگترين گردهمايي‌هاي بازارهاي بورس جهان، كمي عجيب باشد؛ اما اين سوالي است كه به طور گسترده در فضاي در حال تغيير بازارهاي مالي مطرح مي‌شود، به خصوص در اروپا كه به عنوان يك بازار واحد، موجب دگرگوني اساسي در نظم موجود شده است و به جرات مي‌توان گفت باعث ورود بازيگران جديد دردسر ساز شده است. اكنون زمان مهمي است كه در كنار يكديگر به ارائه آنچه به بازار و به دنياي گسترده تر عرضه كرده‌ايم، پرداخته و دلايل اهميت كسب موفقيت صنعت بورس را بررسي كنيم.
در يك اقتصاد پيشرفته، بورس محور نظام مالي به‌حساب مي‌آيد. شركت‌هاي عمده پذيرش شده در اروپا براي تامين سرمايه به بازار گسترده و نقدي سهام متكي هستند. در ميان آنها، اعضاي FESE امكان دسترسي به حدود 10 هزار شركت اروپايي با ارزشي بيش از 5/12‌تريليون يورو، يعني بيش از 6/11‌تريليون يورو، كل توليد ناخالص داخلي اروپا، براي تامين سرمايه مورد نياز رشد فراهم مي‌آورند.

رابطه توسعه بورس و رشد اقتصادي
مطالعه‌اي كه سال گذشته توسط Oxford Analytica انجام داديم، نشان مي‌دهد ارتباط مستقيمي ميان توسعه بازار سهام و رشد اقتصادي وجود دارد. بنابراين اگر بخواهيم ثروت و رونق گسترده‌اي را ايجاد كنيم، ضرورت دارد به تامين سلامت بازار سهام اروپا توجه داشته باشيم. همان‌طور كه همه مي‌دانيم، اروپا رقابت جهاني روزافزوني را با كشورهاي داراي رشد بالا نظير هندوستان، چين، برزيل و روسيه پيش رو دارد. از اينرو، بايد هر آنچه در توان داريم براي بهره‌وري از توان اقتصادي اروپا به كار گيريم.
به همين دليل است كه اتحاديه اروپا سرمايه سياسي فراواني را براي ايجاد يك بازار كارآمدتر صرف كرده‌است.
بازار منسجم مالي مزاياي واقعي اقتصادي دارد و دستيابي به آن بايد به عنوان هدف اصلي در ميان سياستگذاران اتحاديه اروپا مطرح باشد. همگي مي‌دانيم كه بازارهاي سرمايه اروپا مدت‌ها به عنوان منابع نقدينگي ملي تلقي شده‌اند. در اين بازارها قوانين و مقررات و زير ساخت‌هاي ناكارآمد مربوط به دوره پس از انجام معاملات، اغلب در جهت افزايش موانع داخلي مورد استفاده قرار گرفته‌اند. اين مساله باعث بروز عدم مزيت عمده براي اروپا در اقتصاد جهاني مي‌شود. هم چنين اين بدان معني است كه ما فقط براي تامين نيازهاي خود تلاش مي‌كنيم و كمترين توجهي به تامين منابع دوران بازنشستگي، كه در اروپا روز به روز تعداد بيشتري را به خود اختصاص مي‌دهد، نداريم.

اثر 1/1درصدي ادغام روي رشد اقتصادي
بورس‌هاي اروپايي حمايت فراواني از «برنامه اجرايي خدمات مالي» كه هدف آن استفاده از توانايي‌هاي اين قاره براي تامين سرمايه، توزيع ريسك و اختصاص اعتبار به مولدترين صنايع است، به عمل آورده‌اند. ممكن است بسياري از ما كه در اين محل حاضر هستيم، گاهي اوقات به نتايج تحقيق London Economics كه پنج سال پيش انجام شده است، اشاره‌اي داشته باشيم. در اين بررسي، پيش‌بيني شده است در صورتي كه بازارهاي سهام و اوراق قرضه اروپا به طور كامل ادغام شوند، توليد ناخالص داخلي سالانه اين قاره 1/1درصد افزايش خواهد يافت. اين هدفي است كه رسيدن به آن تلاش فراواني را مي‌طلبد و از همين رو، به‌رغم برخي مشكلات عمده، سعي كرده‌ايم به حمايت از رهنمودهايي بپردازيم كه به FSAP (برنامه اجرايي خدمات مالي Financial Services Action Plan)، يعني اميدنامه، شفافيت، سوء استفاده از بازار و مهم‌تر از همه MiFID، كه قلب تپنده برنامه اجرايي مورد اشاره به‌حساب مي‌آيد، منجر شده است. اگر MiFID موفق نشود، آنگاه بايد روياي بزرگ دستيابي به بازاري متحد در زمينه خدمات مالي را به فراموشي بسپاريم. البته در جاي ديگر به بررسي MiFID خواهم پرداخت، نه به دليل اهميت آن در موفقيت كلي برنامه اجرايي؛ بلكه به اين علت كه نگراني‌هايي در خصوص پيامدهاي نامطلوب آن پديد آمده است. نخست مايلم به نقشي كه صنعت بورس براي دستيابي به اهداف اقتصادي در اروپا ايفا كرده است، بپردازم.

حباب درياي جنوب
بازارهاي سهام در گذشته، نظير آنچه امروز شاهد آن هستيم، نمونه‌هاي برتر كارآمدي به حساب نمي‌آمدند. دانيل دوفو(Daniel Defoe) در قرن هجدهم ميلادي، معامله سهام را «يك حقه» ناميد كه «اساس آن تقلب و سر منشا آن فريب» است. اما هنگامي كه در مي‌يابيم او اين مطلب را در آستانه دوره موسوم به حباب درياي جنوب(South Sea Bubble) اظهار داشته است، مي‌توان برايش قدرت پيش‌گويي بالايي متصور بود. با اين حال، از آن زمان مدت زيادي مي‌گذرد و ما از رسوايي‌ها و تركيدن حباب‌هاي متعدد در بازار، درس‌هاي فراواني آموخته‌ايم و از آن براي ايجاد پيكره قانون، تنظيم فعاليت‌هاي بازار و قوانين آن، كه در حمايت از سرمايه‌گذار و ارائه مكانيزم موثر در تامين سرمايه، كه داراي موفقيت‌هاي قابل توجهي بوده‌اند، بهره برده‌ايم. اروپا راه را براي ارائه چارچوب جديدي از بازار هموار كرده و از همين رو به درستي به خود مي‌بالد. بازارهاي قانونمند سهام، نقطه آغاز برخورداري از سطح كيفي مورد نظر در اتحاديه اروپا است كه در حال حاضر براي حمايت بسياري از سرمايه‌گذاران به آن نيازمنديم.

بورس روش عادلانه
علت اهميت بورس آن است كه هيچ مكانيزم بهتري را نمي توان يافت كه سبب ارتباط ميان سرمايه‌گذاران و افراد نيازمند به سرمايه به روشي عادلانه، شفاف و قانونمند شود. بورس به سرمايه‌گذاران امكان مي‌دهد تا سبد سهام خود را تنوع بخشند و با هزينه كم و امنيت بالا سرمايه خود را در رشته‌هاي مختلف به كار‌اندازند. بورس از طريق تجميع ديدگاه‌هاي متفاوت سهامداران و ارائه آنها به صورت عمومي، تاكنون به عنوان بهترين راه براي كشف ارزش دارايي‌ها شناخته شده است.هر چه از موقعيت آزادتري براي انجام كار برخوردار باشيم، با قيمت‌ها و سفارشات رقابتي بيشتري روبه‌رو خواهيم شد و فرآيند كشف قيمت، كارايي بيشتري خواهد داشت. اين مساله باعث دسترسي به قيمت بهتر، تاثير كمتر نوسانات بازار بر سهامداران و كاهش هزينه سرمايه‌گذاري براي شركت‌ها، كه نيروي محركه رشد اقتصادي هستند، مي‌شود.

دورنماي بورس‌ها
از اين رو، رشد حجم مبادلات براي همه ما از اهميت خاصي برخوردار است. طرح اين مطلب، توضيح واضحات نيست: هرچه رشد مبادلات بيشتر باشد، كيفيت و كارآمدي بازار ارتقا مي‌يابد. اجازه دهيد اين موضوع را در دورنمايي براساس تجارب خودمان مطرح كنم. از زماني كه بازار بورس لندن در سال 2000 به يك شركت سهامي تبديل شد، تا كنون ميانگين اختلاف قيمت خريد و فروش سهام شركت‌هاي شاخص سهام برتر FTSE 100 با كاهش غيرمنتظره 89‌‌درصدي روبه‌رو شد، حال آنكه مجموع معاملات سهام به ميزان 39درصد CAGR(نرخ رشد مركب سالانه)رشد كرد. ممكن است اين آمار بسياري از شما را چندان هم دچار شگفتي نكرده باشد؛ چرا كه وضعيت اكثر بورس‌هاي اروپايي پس از دوره تبديل آنها به شركت‌هاي سهامي به همين صورت بوده است.
شكي نيست كه هزينه مبادلات همزمان با تجاري شدن بورس‌ها و استفاده از فن‌آوري براي سرمايه‌گذاري در آينده افت مي‌كند. به علاوه، كاهش هزينه، سبب رشد بيشتر ناشي از روش‌هاي جديد مبادلات، افزايش سرعت كار و نقدينگي و كاهش عمده اختلاف قيمت در بازار مي‌شود. بنابراين، كارآمدي فن‌آوري مورد استفاده عاملي اساسي در تعيين موفقيت به‌حساب مي‌آيد و سبب ارتقاي امنيت اجرايي و كيفيت بازار مي‌شود كه خود عاملي در كاهش هزينه سرمايه‌گذاري براي تمامي شركت‌هايي است كه براي تامين سرمايه به ما روي مي‌آورند. انجام يك معامله به ايجاد معاملات جديد مي‌انجامد و چرخه مطلوبي از مبادلات در بازار پديد مي‌آيد. اكنون به MIFID مي‌پردازيم. كميسر مك كريوي (Commissioner McCreevy) سال گذشته طي يك سخنراني در دوبلين گفت: «MiFID دورنماي مبادلات اوراق‌بهادار را تغيير مي‌دهد و رقابت بيشتر و بهره‌وري مورد نياز سراسر بازارهاي مالي اروپا را فراهم مي‌آورد.»
اميدواريم ادعاي او درست باشد. بي‌ترديد، رقابت عاملي حياتي در بازار ما و در حقيقت علت اصلي موفقيت ما در بازار بورس لندن است. هنگامي كه محدوديت‌هاي ساختار غير شركتي برطرف شد، قادر شديم به تدوين راهبرد براي رقابت بر سر نقدينگي، در بازاري كه به طور فزاينده جهاني مي‌شود، بپردازيم.
اما بايد درباره انتظارات خود دقت زيادي به خرج دهيم؛ چرا كه قانون پيامدهاي ناخواسته تاريخي طولاني و نامطلوب دارد. خطر پيش رو تنها به عدم موفقيت تازه واردان بازار MiFID براي ادامه پيشرفت و دستيابي به بازار كارآمدتر منحصر نيست؛ بلكه ممكن است چرخه مطلوبي كه پيش‌تر درباره آن توضيح دادم نيز آسيب ببيند.

7خواهران بانكي
به عنوان مثال، Project Turquoise (سامانه معامله سهام كه توسط هفت بانك عمده سرمايه‌گذاري، ازجمله مورگان استنلي، كرديت سوئيس و مريل لينچ ارائه شده است) سعي دارد تا از لحاظ كيفي با تمام بورس‌هاي موجود تفاوت داشته باشد. در اين بورس تمركز اصلي مربوط به هزينه مبادلات است و ادعا شده كه بورس قادر است به ميزان قابل ملاحظه‌اي هزينه سرمايه‌گذاران را كاهش دهد. ضمن اينكه به ساختار مالكيت غيرشركتي خود مي‌بالد و حتي آن را برتر از ديگر ساختارها مي‌داند. بد نيست به بررسي اين ادعاها بپردازيم.
تعديل هزينه‌ها
در مورد هزينه مبادلات مي‌توانيم به عنوان نمونه از آمار ارائه شده در بورس لندن استفاده كنيم. ميانگين هزينه خريد سهام در بريتانيا در ازاي هر 1000 پوند معامله، حدودا 50/6پوند است. از اين ميزان 4 پنس يا كمي بيش از نيم‌‌درصد از كل هزينه معامله مربوط به بورس است. هزينه‌هاي پاياپاي و تسويه 2 پنس، حق العمل‌ها به طور ميانگين 85 پنس، هزينه تاثير بازارMarket Impact) 60) پنس و هزينه تمبر (كه ناموجه و مختص به بريتانيا است) 5 پوند است. حتي براي افراد زيركي كه از طريق معامله (CFD = Contract for Differences) قراردادهاي تسويه نقدي مابه التفاوت‌ها در معاملات آتي سعي در فرار از پرداخت هزينه تمبر مي‌كنند، هزينه قابل پرداخت چيزي كمتر از 3‌‌درصد كل هزينه معامله خواهد بود.
در نتيجه، حتي اگر خدمات خود را به صورت رايگان ارائه دهيم، قادريم در ازاي هر 1000 پوند معامله تنها سبب 4 پنس صرفه‌جويي شويم. اين هزينه‌اندك نشان‌دهنده ارزش اقتصادي عظيمي است كه به عنوان يك بازار بورس بين‌المللي، قانونمند و روز به روز كارآمدتر، ارائه مي‌دهيم. اما آيا واقعا مساله اصلي اين است؟ بايد درباره آن كمي تامل كرد.

تجميع منافع متضاد
به ياد آوريم كه تنها 7 سال پيش با هدف تمركز راهبردي بر جنبه‌هاي ديدگاه تجاري و كارآمدي به يك شركت سهامي تبديل شديم. فعاليت به صورت غيرشركتي در محيط رقابتي موفقيت چنداني براي بازار بورس لندن به همراه نداشت و اين مساله در دهه 1990 به خوبي براي همه به اثبات رسيد.
با اين حال، تاريخ ما به ما يادآور مي‌شود كه بورس نقش مهمي در جمع آوري منافع متضاد طرف‌هاي در كنار يكديگر به شيوه‌اي سازنده و كارآمد بر عهده دارد تا شركت‌ها، واسطه‌ها و سرمايه‌گذاران، امكان انجام معامله را بيابند. همين تجارب به ما نشان داده است كه اگر صرفا يكي از طرف‌ها به هدايت جريان انجام معاملات بپردازد، حل و فصل اختلافات به كار بسيار دشواري تبديل مي‌شود. اين وضعيت در لندن، پاريس و البته نيويورك موثر نبوده است. بورس نيويورك آخرين بازاري بود كه مالكيتش را در ازاي پذيرش در بورس با كارگزاران خود معاوضه كرد.
نگراني بر سر تضاد بالقوه منافع و نيز افزايش هزينه‌ها هم‌اكنون آشكار شده است. كريس‌هان (Chris Hohn) كه مدير صندوق سرمايه‌گذاري كودكان (Children Investment Fund) و يكي از سرمايه‌گذاران فعال و عمده به‌حساب مي‌آيد، ماه گذشته به ناديده گرفتن مقررات بر ضد منافع سرمايه‌گذاران در بانك‌هاي سرمايه‌گذاري اشاره كرد. او گفت «آنها از جريان ‌‍)سفارشات) آگاهي دارند و همين پديده عليه منافع سرمايه‌گذاران عمل مي‌كند.» وي همچنين تصريح كرد: هر بورس جايگزين سبب كاهش نقدينگي بازار مي‌شود كه به نوبه خود تفاوت قيمت خريد و فروش و هزينه معاملات را افزايش مي‌دهد.

منابع تيره
بنابراين، آزمون پيش روي برنامه‌هاي جديد آن است كه آيا اين برنامه‌ها با ادامه و حتي تسريع كاهش چشمگير تاثير نوسانات بازار و هزينه معاملات به نفع سرمايه‌گذاران، در نتيجه تجاري شدن بورس‌ها، به بهبود كارآمدي بازار منجر مي‌شوند يا خير؟ در چنين صورتي، بازار رشد يافته و ما همگي به همراه بورس‌هاي رقيب از موقعيت بهتري برخوردار خواهيم شد.
در غير اين صورت، رقابت جديد سبب گسترش فزاينده منابع نامشخص نقدينگي مي‌شود كه از سوي بازيگران عمده بازار كنترل و اصطلاحا «منابع تيره» ناميده مي‌شوند و چند بخشي شدن شديد بازار هم پديد مي‌آيد. بسته به ميزان بروز چنين وضعيتي، منافع سرمايه‌گذاران در رقابت‌هاي فزاينده ناشي از چند بخشي شدن بازار از بين مي‌رود. افزايش اختلاف قيمت خريد و فروش بازار و افزايش تاثير نوسانات بازار، نقصان شفافيت و افزايش هزينه اطلاعات بازار به زيان تمام سرمايه‌گذاران خواهد بود و در مجموع به چشم‌اندازي كه قرار است MiFID بدان دست يابد، آسيب مي‌رساند.
و مشكل دقيقا از همين جا آغاز مي‌شود. فعالان بازار، آنچه را كه قرار بوده است به ارائه خدمات بپردازد، محدود‌كننده مي‌يابند؛ مگر آنكه كارآمدي بازار از سوي تازه واردان، به عنوان مهم‌ترين هدف ترغيب شود.
از اين رو، هنگام ارزيابي موفقيت MiFID، صاحبنظران و سياستمداران بايد توجه داشته باشند كه بيشتر لزوما بهتر نيست. سنجش كمي موفقيت‌ها بايد فراتر از ‌اندازه‌گيري هزينه‌هاي آشكار (نظير هزينه‌هاي بورس) باشد. آيا اختلاف قيمت خريد و فروش كاهش يافته و آيا هزينه انجام معاملات كمتر شده است؟ تنها در چنين شرايطي قادر خواهيم بود درباره تاثير مثبت آن بر سرمايه‌گذاران و شركت‌ها، كه تامين‌كننده منابع مورد نياز براي رشد اقتصادي به‌حساب مي‌آيند، قضاوت كنيم.
بنابراين به طور خلاصه مي‌توان گفت كه بازارهاي سهام در اروپا به ارائه مجموعه‌اي از بازارهاي كارآمد، شفاف و تحت نظارت بورس مي‌پردازند و از اين توانمندي نيز به خود مي‌بالند. به اعتقاد من، به‌رغم تغييرات ايجاد شده در بازارهاي مالي يا شايد هم به علت اين تغييرات، كيفيت بي‌نظير ما به معني آن است كه به شايستگي قادر به تامين سرمايه مورد نياز رشد اقتصادي و گسترش ثروت در اروپايي كه سزاوار آن است، هستيم.

واحد آموزش بورس اوراق بهادار
به نقل از: ايران‌بورس

• بورس چيست؟

بخش مالي اقتصادي هر كشور تامين‌كننده منابع مالي و فعاليتهاي حقيقي اقتصادي محسوب مي‌شود كه به دو بخش تقسيم مي‌گردد :
بازار پولي كه عمدتا توسط نظام بانكي يك كشور اداره مي‌شود كه مهمترين كاركرد آن تامين اعتبارات كوتاه مدت است. بازار سرمايه كه كاركرد اصلي آن تامين مالي بلند مدت مورد نياز در فعاليت‌هاي توليدي و خدماتي مولد مي‌باشد .
بورس يك نهاد سازمان يافته‌اي است كه از جمله نهادهاي عمده و اساسي در بازار سرمايه محسوب مي‌شود و در كنار ساير موسسات و سازمانها ، وظايف چندگانه‌اي را برعهده دارد .
كاركردهاي اساسي بورس مديريت انتقال ريسك و توزيع آن، شفافيت اطلاعات، كشف قيمت، ايجاد بازار رقابتي و همچنين يكي از كاركردهاي مهم آن جمع آوري سرمايه‌ها و پس اندازهاي كوچك براي تامين سرمايه مورد نياز فعاليتهاي اقتصادي است .
تاريخچه تاسيس اولين بورس به اواخر قرن چهارده و اوايل قرن پانزده در كشور هلند بر مي‌گردد. اما بورس به صورت مدون از دو قرن پيش شروع به فعاليت كرده است در حال حاضر با پيشرفت تكنولوژي و استفاده از ابزارهاي الكترونيكي بيشتر معاملات در بورس از طريق رايانه صورت مي‌گيرد .
مهمترين مامويت بورس كالايي بر اساس گزارشات آنكتاد كمك به ساماندهي و اصلاح ساختار بازار محصولات بخش كشاورزي از طريق شفافيت اطلاعات، كشف قيمت، توزيع ريسك و سياليت در معاملات و همچنين تامين منابع مالي مورد نياز فعالان بخش كشاورزي از طريق توسعه بازار سرمايه است كه اولي در كشورهاي درحال توسعه و دومي در كشورهاي پيشرفته و صنعتي ملاك عمل قرار مي‌گيرد .

• بورس كالا چيست؟

بورس كالا (Commodity Exchamge) يك بازار متشكل و سازمان يافته‌اي است كه بطور منظم كالاي معيني با ساز و كاري خاص مورد معامله قرار مي‌گيرند . امروزه طبقه‌بندي‌هاي متعددي براي يك بورس كالايي وجود دارد. اما گسترش بازارهاي بخش مالي و حقيقي اقتصاد سبب شده چندين نوع از بررسيها در قالب يك تشكل متمركز قرار داشته باشند. عموما بورس‌هاي كالايي را در مقابل بورس‌هاي اوراق بهادار و بورس‌هاي اسعار تعريف مي‌كنند. به عبارتي هر آن چيزي كه در زمينه 1- فلزات و مواد معدني ( كاني ها ) 2- انرژي و 3- محصولات كشاورزي مورد مبادله قرار مي‌گيرد در زمره بورس كالايي مي‌گنجد .

• اهميت قانوني بورس‌هاي كالايي

تا قبل از تصويب برنامه سوم، كشور ما براي راه اندازي بورسهاي كالا با خلاء قانوني مواجه بود، تا اينكه دست‌اندركاران تدوين لايحه و قانون برنامه سوم توسعه جمهوري اسلامي ايران به تدوين و تصويب قانوني اقدام نمودند كه شروع يك سري تحولات با اهميت اقتصادي را در عرصه مبادلات بازار ايفا خواهد نمود در ذيل به متن قانون در برنامه سوم توسعه اشاره مي‌شود :
الف: نسبت به راه‌اندازي بورس‌هاي منطقه‌اي در سطح كشور در چارچوب قانون بورس بر اقدام كند .
ب: تمهيدات قانون لازم جهت قابل معامله نمودن سلير ابزارهاي مالي در بورس اوراق بهادار، علاوه بر موارد مندرج در بند (2) ماده (1) قانون تاسيس بورس اوراق بهادار مصوب 27/2/1345 را فراهم كند .
ج: نسبت به ايجاد بورس كالا با همكاري دستگاه‌هاي ذيربط اقدام نمايد.
در ادامه آن ماده 113 قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت وزارت جهاد كشاورزي را موظف نمود نسبت به راه‌اندازي بورس محصولات كشاورزي اقدام نمايد واين قانون از ابتداي سال 1381 لازم اجراء بود .

• ابزارهاي داد و ستد پذير در بورس كالا

مهم‌ترين ابزار مشقه مورد استفاده در بورس كالا، قراردادهاي آتي (Contract futures) و قرارداد اختيار معامله (Contract Option) است. در يك قرارداد آتي كه بين خريدار و فروشنده با واسطه‌گري شركت‌هاي كارگزاري منعقد مي‌گردد نوع كالاي مورد معامله، تاريخي كه كالا تحويل مي‌شود، قيمت، مقدار، مشخصات كالا از قبيل نوع استاندارد، شاخص‌ها و ... نوشته مي‌شود. در قراردادهاي اختيار معامله (برگ اختيار معامله يك نوع اوراق بهادار است) دارنده آن حق دارد، كالا يا اوراق بهادار خاصي (مثل سهم شركت‌ها ) را ظرف مدت معيني به قيمت توافقي، معامله كند. برگهاي اختيار معامله به دو دسته تقسيم مي‌شوند :
-« برگ اختيار خريد»: دارنده اين برگ، حق دارد كالا يا سهام شركتي را به قيمتي مشخص در تاريخ معيني بخرد.
-« برگ اختيار فروش»: دارنده اين برگ، حق دارد كالا يا سهام شركتي را به قيمتي مشخص در تاريخ معيني بفروشد. البته در يك بورس كالايي نوظهور و يا شرايط خاص كالا مي‌توان به صورت حراج حضوري و معاملات نقدي مبادله كالا را انجام داد .

• بورس كالا چه منافعي را به دنبال دارد؟

• شفافيت بازار: منظور شفافيت اطلاعات قيمت در بازار است. تصحيح ساختار بازار، منظور استفاده از بازار رقابتي است .
• استاندارد كردن: افزايش كيفيت كالاهاي كشاورزي
• برخورداري توليدكنندگان و تجار كالاهاي كشاورزي از مزاياي مرتب بر قوانين و مقررات حاكم بر بورس
• افزايش كارآيي بازاريابي يا بهبود شبكه توزيع و كاهش حاشيه بازاريابي
• تغيير الگوي كشت و افزايش توان توليدي و توان صادراتي
• افزايش اشتغال در بخش كشاورزي

• گروه‌هاي بهره‌مند از بورس

استفاده از بورس در انحصار گروهي خاص در جامعه نمي‌باشد تمام افراد مي‌توانند به طور مستقيم يا غير مستقيم از بورس استفاده نمايند گروه‌هاي اجتماعي كه در بورس فعاليت دارند عبارتند از :

• توليدكنندگان
• كارگزاران
• صاحبان صنايع فرآوري و تبديل
• تجار
• مبادله‌گران تضميني
• دلالان و واسطه‌ها
• بازارسازان
• اشخاص عادي و كساني كه مايلند پس‌اندازهاي خود را در اين بازار به كار اندازند

• ساختار بورس

بورس زير نظر نهاد واحد نظارتي كه معمولا سياست‌هاي آن توسط بالاترين مراجع ذيربط دولتي درهر كشوراعمال مي‌گردد كه با حضور و مشاركت فعال بخش خصوصي ايجاد مي‌شود و اتاق پاياپاي كه تضمين و تسويه قراردادها را بر عهده دارد از جمله مهم‌ترين بخش‌هاي آن محسوب مي‌شود. فعاليت مي‌كند علاوه برآن واحد نظارت داخلي (در داخل بورس) هيات بازرسين و داوري اركان اصلي ساختار بورس را تشكيل مي‌دهند .

• بورس‌هاي كالايي در جهان

سابقه مدرن‌ترين بورس كالاي جهان به محصول برنج در اوساكاي ژاپن در قرن 17 بر مي‌گردد همچنانكه از منابع موثق مدرنترين بورس كالا به مبادلات آتي نقل مي‌كنند. آپشن و فيوچر نيز در آمستردام هلند در قرن 17 استفاده مي‌شده است. بهر حال در جهان امروزي مبادلات آتي با يك ضرورت اجتناب‌ناپذير تبديل شده است و اكنون بورس‌هاي بزرگي در بيش از 20 كشور جهان مشاهده مي‌شود. كشورهاي همچون آمريكا، انگليس، آلمان، فرانسه، ژاپن، جمهوري كره، برزيل، استراليا و سنگاپور و بسياري كه از كشورهاي در حال توسعه داراي بورس كالا هستند و اين روند در يك دهه گذشته شدت بيشتري گرفته است .
در سال 2000 ميلادي، نزديك به 2 ميليارد قرارداد از نوع آپش و فيوچير در بورس‌هاي كالايي سراسر جهان مبادله شده است نسبت به سال 1999 حدود 16 درصد افزايش نشان مي‌دهد

مارپیچ های فارکس

یکی از روش های انجام معامله در فارکس به صورت دستور خرید و فروش است که نرخی جهت ورود به بازار مشخص می شود. معامله گر در پلت فورم بروکر خود دستور خرید را تنظیم می کند تا هر زمان که نرخ جفت ارز مربوطه به آن حد رسید، موقعیت خرید فعال شود. البته هنگام پر کردن دستور خرید یا فروش امکان تنظیم کردن حد ضرر، تیک پرافیت و تریل استاپ وجود دارد. اگر زمانی که معامله گر دستور فروش داده نرخ به حد تعیین شده برای ورود برسد، پزیشن فعال می شود. به علاوه امکان کنسل کردن دستور خرید یا فروش هم وجود دارد. برای مثال چنانچه پس از مدتی دستور فعال نشده و معامله گر تصمیم به کنسل کردن آن بگیرد، می تواند این دستور را از پلت فورم معامله خود حذف کند. به علاوه برای دستور خرید، امکان خرید یا فروش در قیمت های پایین تر از نرخ فعلی یا قیمت بالاتر از نرخ جاری وجود دارد. این در حالی است که اگر دستور خرید در نرخی بالاتر از نرخ جاری باشد به آن Buy Stop Order می گویند و اگر دستور خرید در قیمتی پایین تر از نرخ جاری باشد نام آن Buy Limit Order است.

همچنین برای دستور فروش در صورتی که نرخ ورود مورد نظر پایین تر از نرخ جاری باشد نام دستور فروش Sell Stop Order و در صورتی که نرخ ورود بالاتر از نرخ جاری باشد اصطلاحاً Sell Limit Order نامیده می شود. در مجموع چنانچه دستور معامله (خرید یا فروش) با جابه جایی قیمت در جهت پزیشن فعال شود، آن دستور توقف و اگر برای فعال شدن دستور قیمت در جهت خلاف پزیشن حرکت کند، دستور Limit نامیده می شود. برای فعال شدن دستور خرید باید درخواست به نرخ ورود برسد و برای فعال شدن دستور فروش خط bid باید به نرخ ورود برسد.
چنانچه جفت ارزی حرکت صعودی داشته باشد می توان با نرخ جاری آن را خریداری و دستور خرید تنظیم کرد. چنانچه معامله گر بخواهد در موقعیت بهتری با قیمت پایین تر اقدام به خرید کند از دستور Buy limit استفاده می کند و در قیمتی پایین تر از قیمت جاری دستور خرید را پر می کند. به علاوه اگر معامله گر بخواهد پس از اینکه قیمت، اندکی در جهت بالا حرکت کرد خرید را انجام دهد از دستور خرید Stop استفاده کرده و دستور Buy Stop را در نرخی بالاتر از نرخ جاری پر می کند. این در حالی است که به معامله با نرخ جاری بازار (عدم استفاده از دستور خرید یا فروش) اصطلاحاً Market Order گفته می شود و به دستورهای خرید و فروش که ممکن است پس از مدتی فعال شود Pending Order گفته می شود.

● ساعات معامله
فعالیت در فارکس به صورت ۲۴ساعته است و معامله گر در هر ساعتی از شبانه روز می تواند به داد و ستد در این بازار بپردازد. البته زمان دقیق شروع معاملات و باز شدن بازار در نخستین روز هفته (دوشنبه) و بسته شدن بازار (جمعه شب) به کارگزار معامله گر بستگی دارد. به طور تقریبی بازار در ساعت ۴ بعدازظهر روز یکشنبه به وقت EST باز و در ساعت پنج بعدازظهر به وقت EST جمعه بسته می شود.
برای شروع معاملات در بازار فارکس باید تایم زون ها و اختلاف ساعت شهرهای مختلف را بدانید.
معیار UTC یک شاخص ثابت جهانی است. البته ساعت گرینویچ نیز برابر UTC و معیار جهانی بدون تغییر است. DST به فرآیند تغییر یک ساعتی ساعت رسمی اکثر کشورها در جهت استفاده بهتر از نور روز و صرفه جویی در انرژی گفته می شود. اگر با عباراتی مثل EDT یا CDT مواجه شدید همان حوزه زمانی EST یا CET است با این تفاوت که با در نظر گرفتن یک ساعت اختلاف مربوط به DST تصحیح شده و البته استفاده از عبارات اخیر چندان معمول نیست و معمولاً تا زمان شهرهای مختلف نسبت به GMT (اروپا) یا EST(امریکای شمالی) سنجیده می شود.
زمان شروع DST در کشورهای مختلف متفاوت است اما تقریباً همگی از ابتدای آوریل تا آخر اکتبر تغییر زمانی یک ساعته (DST) را در ساعات رسمی خود اعمال می کنند.

تقسیم بندی هایی براساس تایم زون های مختلف در بازار فارکس وجود دارد که هر یک از این زمان ها به طور عمده مختص یک تایم زون خاص است.

فارکس یک بازار بین بانکی و الکترونیکی است. برای اینکه بتوانید در این بازار به خرید و فروش ارزهای مختلف بپردازید، باید از طریق یکی از کارگزاران به این شبکه بین بانکی معاملات وصل شوید.
یکی از معروف ترین نرم افزارهای معاملات بازار فارکس، محصول یک شرکت روسی به نام Meta Quotes است و نام این نرم افزار MetaT rader است. تجربه نشان داده است که یادگیری نرم افزارهای دیگر سخت تر و طولانی تر بوده و برای شروع مناسب نیستند. پس از تسلط نسبی به این نرم افزار به راحتی قادر به کار با نرم افزار دیگر کارگزاران خواهید بود.

یکی از مزایای کارگزاران بازار فارکس ایجاد امکان معاملات مجازی است. کلیه مشخصات این حساب، دقیقاً مثل حساب واقعی است و تنها تفاوت آن در این است که پول مورد معامله مجازی بوده و در صورت سود/زیان به شما تعلق نمی گیرد.
به افراد تازه کار در بازار فارکس توصیه می شود حداقل ۶ ماه به صورت جدی و مداوم با حساب مجازی(دمو) فعالیت کرده و در صورتی که نتایج کارشان مورد رضایت و قابل اطمینان بود، اقدام به باز کردن حساب واقعی کنند.

خبرگزرای فارکس ایران-
روزنامه اعتماد

(ترجمه، تلخیص و گردآوری از محمدصادق الحسینی)

منبع : سهمیران

دکتر محمد ستاري‌‏فر در گفتگو با ايلنا: تمام درآمدهاي نفتي دولت نهم هزينه شد، يک ريال به حساب ذخيره اضافه نشد دولت نهم 197 ميليارد دلار نفت فروخت و هزينه کرد

تهران- خبرگزاري کار ايران محمد ستاري‌‏فر گفت: اگر دولت سال آينده بخواهد رويه سه سال گذشته در خرج پول را دنبال کند، وضعيت خطرناکي را پيش رو خواهيم داشت. رييس اسبق سازمان مديريت و برنامه‌‏ريزي کشور در گفت‌‏وگو با خبرنگار ايلنا در پاسخ به اين سؤال که کاهش قيمت نفت چه تأثيري بر اقتصاد ايران در سال آينده خواهد گذاشت، اظهار داشت: با توجه به اينکه سال آينده انتخابات در پيش داريم، نقل و انتقالات در قدرت نوعي بي‌‏ثباتي ايجاد خواهد کرد، ضمن اينکه دولتي که سه سال عادت کرده که خرج او بيشتر از دخلش باشد، سال آينده سال بسيار خطرناکي را پيش رو خواهد داشت. وي افزود: متأسفانه ما امروز در کشور با بحران آمار مواجه هستيم. آقاي رييس جمهور اعلام مي‌‏کند که ميزان مصرف ارز ما کم شده و وابستگي بودجه به نفت کاهش يافته است اما در مقابل آمارهاي بانک مرکزي نشان مي‌‏دهد که ميزان مصارف ارز در بودجه تنها در سال 86 حدود 79 ميليارد دلار بوده است. ستاري‌‏فر با بيان اينکه دولت مطابق قانون برنامه چهارم در تنظيم بودجه‌‏هاي سنواتي عمل نکرد، تصريح کرد: اگر در دوران طلايي افزايش قيمت نفت درآمدهاي حاصل از فروش نفت به حساب ذخيره ارزي واريز مي‌‏شد و حکم برنامه چهارم توسعه که براي سه سال 85 ،86 و 87 مجموعاً 48 ميليارد دلار ارز در بودجه هزينه مي‌‏کرد، امروز بايد در حساب ذخيره ارزي 150 ميليارد دلار پول ذخيره مي‌‏شد، در حالي که اين رقم براساس گزارش بهمن ماه سال گذشته بانک مرکزي 6/14 ميليارد دلار بوده است. دولت ظرف سه سال گذشته 197 ميليارد دلار نفت فروخته است و همه آن را مصرف کرد در حالي که بر اساس برنامه چهارم بايد در سال 84 حدود 15.2، در سال 85 حدود 15.6 و در سال 86 حدود 16.3 ميليارد دلار ارز هزينه مي‌‏کرد. معاون رييس دولت اصلاحات با اشاره به اينکه دولت سيد محمد خاتمي هنگام تحويل دولت در شهريور 84 به ميزان 6/14 ميليارد دلار در حساب ذخيره ارزي پس‌‏انداز کرده بود، يادآور شد:مقايسه گزارش بهمن 86 بانک مرکزي با مستندات مربوط به حساب ذخيره ارزي در شهريور 84 نشان مي‌‏دهد که دولت نهم تمام درآمدهاي حاصل از فروش نفت در سه سال گذشته را خرج کرده است. او اضافه کرد: ايران تنها کشور عضو اوپک است که ريالي از افزايش قيمت نفت که تا حدود 150 دلار هم رسيد، ذخيره نکرده است؛ در حالي که کشورهاي عضو اوپک هرکدام به فراخور خود از اين افزايش‌‏ها پس‌‏انداز کردند. ستاري‌‏فر با تاکيد بر اين نکته که اگر براي افزايش وسعت بازار و رشد اقتصادي کشور درآمدهاي نفتي ذخيره مي‌‏شد، امروز صندوقي داشتيم که دارايي آن حداقل 150 ميليارد دلار بود، عنوان داشت: در اين سه سال با يک معضل و چالشي مواجه شديم به نام دولت پرپول. دولت براي هر کار که خواست پول داشت.در چنين جغرافيايي که فضاي بودجه نفتي مي‌‏توانست باعث رشد اقتصاد کشور شود،نه تنها اين اتفاق نيفتاد بلکه در اين مدت همواره مردم با مشکل مواجه بودند. او اذعان داشت: حاصل سه سال خرج مستانه، کار را به جايي رسانده که حتي اگر سال آينده قيمت نفت ثابت بماند، زخم‌‏هاي کاري که به اقتصاد زده شده را نمي‌‏توان با نفت 100 دلاري اصلاح کرد. مهمترين استناد آن اين است که دولت امسال مجبور است حداقل 15 ميليارد دلار را براي واردات کالاي کشاورزي اختصاص بدهد. اين درحالي است که در پايان برنامه سوم خودکفايي گندم را جشن گرفتيم و در شکر به سوي خود کفايي حرکت مي‌‏کرديم. رييس اسبق سازمان مديريت و برنامه‌‏ريزي کشور با بيان اينکه امسال بهاي مواد غذايي در دنيا گران شده، خاطرنشان کرد: در سال جاري حدود 12 ميليارد دلار کالاي کشاورزي وارد شده است. اگر نفت گران نشود، پول تامين مواد غذايي در سال آينده از کجا تامين مي‌‏شود؟ وي افزود: ايران يکي از کشورهايي است که بهترين نوع از سيب درختي را توليد مي‌‏کند که اين محصول بين ماه‌‏هاي شهريور تا آذر وارد بازار مي‌‏شود، در حالي که امروز در فصل عرضه سيب ايراني سيب خارجي هم در بازار وجود دارد. دليل آن دلار اضافي بوده که دولت فروخته و تبديل به واردات شده است. استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبايي با اشاره به اينکه واردات بي‌‏رويه ضد اشتغال است، گفت: ديروز پنبه کاري و چغندرکاري از بين رفت، امروز محصولات ديگر از بين مي‌‏رود. اين شرايط درست مثل اين است که گوشه‌‏اي از اقتصاد آتش بگيرد و آتش‌‏نشاني که دولت باشد، بخواهد اين آتش را با دلار خاموش کند. دکتر ستاري‌‏فر در ادامه با اشاره به مصاحبه اخير رييس جمهور عنوان داشت: آقاي رييس جمهور در مصاحبه اخير خود اعلام کردند به اندازه سه سال ذخاير ارزي داريم. در حالي که اين ذخاير ارزي مال دولت نيست و متعلق به بانک مرکزي است که پشتوانه اقتصاد کشور است. وي ادامه داد: اگر دولت بخواهد رويه سه سال گذشته خود را در اقتصاد همچنان دنبال کند، با کاهش بهاي نفت در سال آينده نمي‌‏توان کشور را با 80 ميليارد دلار ارز اداره کرد، در نتيجه دولتي که دلار نفت نداشته باشد، ناچار است به سراغ حساب‌‏هاي بانک مرکزي برود و يا با چاپ اسنکاس بر بحران نقدينگي موجود دامن بزند. ستاري‌‏فر تصريح کرد: در طول برنامه سوم بخش خصوصي التماس مي‌‏کرد که بانک مرکزي به او دلار بفروشد تا کالاي واسطه‌‏اي يا سرمايه‌‏اي وارد کند. امروز کار به جايي رسيده که دولت به بخش خصوصي التماس مي‌‏کند که دلار بخرد، چون ريال نياز دارد. او با بيان اينکه از اين مثال‌‏ها مي‌‏توان عمق فاجعه را فهميد، تاکيد کرد: دولت در حقيقت براي بخش خصوصي جاذبه واردات ايجاد مي‌‏کند. معاون رييس دولت اصلاحات در پايان گفت: پولي که در سه سال عصر طلايي نفت بدست آمد، به جاي آنکه صرف توسعه و رشد اقتصادي شده يا پشتوانه بخش خصوصي قرار گيرد، هزينه شد؛ همانند جيرجيرک‌‏ها که درفصل بهار و تابستان دنبال عيش خود هستند و فقط مصرف مي‌‏کنند، ما پول عصر طلايي نفت را مصرف کرده‌‏ايم.

یكی از مهمترین مشكلات ساختاری اقتصادی كشور،‌ ضعف نظام مالیاتی است. شرایط این نظام به گونه ای است كه كمتر می توان نشانه هایی از یك نظام مالیاتی كارآمد را در آن پیدا كرد. چرا كه اگر كارایی را “انجام درست كار”۱‌[۱]‌بدانیم، نظام مالیاتی ایران كار خود را درست انجام نمی دهد ، به عبارت دیگر این نظام فاقد شاخصهای اثبات كننده “انجام درست كار” یعنی “دقت” و “سرعت” ۲‌[۲] ‌‌ با “حداقل هزینه”‌ است. در نظام مالیاتی ایران،‌ مالیات‌ها به موقع وصول نمی‌شوند،‌ عدالت چندان تحقق نمی‌یابد و ظرفیت‌های مالیاتی بالفعل با ظرفیت‌های مالیاتی بالقوه تفاوت قابل توجه دارد و هزینه وصول مالیات نیز بالاست. این نوشته قصد دارد راهكار ارائه دهد و ابزار معرفی كند كه از جمله این راهكارها، می تواند استفاده از روش اخذ مالیات بر ارزش افزوده‌‌ ‌‌(VAT) كه چندیست مورد توجه قرار گرفته است.

آشنایی با‌ ‌VAT:

مالیات بر ارزش افزوده نوعی مالیات غیرمستقیم عام (برعموم كالاها و خدمات مگر موارد معاف تعلق می‌گیرد) است كه بصورت چند مرحله‌ای از اضافه ارزش كالاهای تولید شده و یا خدمات ارائه شده در مراحل مختلف تولید و توزیع اخذ می‌شود. به عبارت دیگر مالیاتی است كه در طول فرآیند تولید و خدمات از محل تولید تا فروش كالا به مشتری نهایی، ‌مرحله به مرحله اخذ می‌شود. از این روش كه توسط فون زیمنس‌‌ ‌‌(Fone Simence) آلمانی در سال ۱۸۸۱ ابداع شد، برای اولین و به طور رسمی در سال ۱۹۵۴ در كشور فرانسه بصورت مالیات بر كالاهای مصرفی در مرحله تولید استفاده شد كه البته در سال ۱۹۸۶ آن را به طور جامع تا مرحله خرده فروشی گسترش داد . از این روش امروزه بیش از ۹۰ كشور جهان استفاده می كنند و تعداد زیادی از كشورها درصدد پیاده كردن آن در نظام اقتصادی خود هستند. نكته مهم آنكه چون جمع ارزش افزوده‌های بنگاه‌های اقتصادی در یك كشور،‌ برابرتولید ملی همان كشور است (استهلاك +‌سود +‌اجاره+‌بهره +‌دستمزد = معاملات واسطه ای - كل معاملات = ارزش افزوده)‌، ‌بنابراین مالیات بر ارزش افزوده، برابر مالیات بر تولید ناخالص ملی است، به عبارت دیگر پایه مالیات بر ارزش افزوده ،‌تولید ناخالص ملی است.

اخذ مالیات از این روش به روش‌های مختلف (معمولا‡ ۴ روش) ‌صورت می‌پذیرد و روش‌هایی همچون: روش تجمعی مستقیم، روش تجمعی غیرمستقیم، ‌روش كاهش مستقیم و روش كاهش غیرمستقیم تقسیم‌بندی می‌شود. در اینجا فقط این نكته را یادآور می‌شویم كه معمول‌ترین این روشها نوع ‌روش چهارم است كه به عنوان روش فاكتور نویسی معروف است.

‌●مزایا و معایب‌ ‌VAT:

مالیات بر ارزش افزوده، همچون اغلب پدیده ها و ابزارهای اقتصادی دیگر،‌ می‌بایست به جنبه های مثبت (مزایا) ‌و منفی (معایب)‌ آن توجه كرد. در خصوص مزایای استفاده از این روش می توان به موارد ذیل اشاره كرد:‌‌

‌- گسترش پایه مالیاتی‌ :‌VAT می تواند بخشی از فعالیت‌های اقتصادی را كه تحت پوشش قرار دادن آنها با استفاده از سایر رو‌ش‌ها ، مثل مالیات بر فروش دشوار است را پوشش دهد. ‌

‌- افزایش درآمدهای مالیاتی: استفاده از‌ ‌VAT به دلیل گسترش پایه مالیاتی می‌تواند، درآمدهای مالیاتی را به نحو چشمگیری افزایش دهد (البته اگر توا‡م با گسترش پایه مالیاتی، نرخ مالیات كاهش نیابد.)‌

- كاهش هزینه اخذ مالیات:‌ مالیات بر ارزش افزوده، مكانیزمی خود اجرایی دارد. لذا احتمالا‡ هزینه‌های جمع آوری در مقایسه به سایر روش‌های اخذ مالیات، پایین‌تر است. همچنین استفاده از این روش،‌ موجب كاهش مالیات مضاعف، كاهش فرارهای مالیاتی و كاهش وقفه زمانی پرداخت نیز می‌شود و به طور كلی با ساده سازی و كارایی خود،‌ كمك شایانی به اصلاح ساختار كلی نظام مالیاتی كشور خواهد كرد. به عبارت دیگر استفاده از این روش، نظام مالیاتی كشور را هر چه بیشتر به یك نظام مالیاتی كارآمد كه در آن اخذ مالیات با “دقت” ،‌”سرعت” و حداقل هزینه انجام می‌شود، ‌نزدیك خواهد كرد. اما همانگونه كه گفتیم استفاده از این روش می‌تواند معایبی را نیز به دنبال داشته باشد بعنوان مثال با اجرای این روش بیم آن می‌رود كه تورم در كشور افزایش یابد. (‌به دلیل افزایش قیمت تمام شده فروش در مراحل مختلف اخذ مالیات) البته چنانچه همراه با گسترش پایه مالیاتی نرخهای مالیات كاهش یابد،‌ چندان با صراحت نمی توان در این خصوص اظهارنظر كرد . همچنین اجرای این روش مستلزم انجام مطالعات كارشناسی و علمی دقیق و پی‌ریزی ساختار سازمانی مورد نیاز است كه نادیده گرفتن آن می تواند اقتصاد ملی را با مشكل مواجه كند (مثلا‡ هزینه وصول مالیات افزایش می یابد)‌ و تنازلی بودن این روش و در نتیجه عدم رعایت عدالت اجتماعی نیز یكی دیگر از معایب است (گروههای با درآمد كم و متوسط نسبت به گروههای با درآمد بالا، ‌سهم بیشتری از درآمدشان را بابت مالیات پرداخت می كنند)‌ مقایسه مزایا و معایب روش‌ ‌VAT گویای این واقعیت است كه مزایا بر معایب فزونی داشته و به همین خاطر نیز كشورهای زیادی آن را بكار گرفته اند كه در قسمت بعدی به دو مورد بعنوان مثال اشاره میشود.

▪دو تجربه:‌

‌كره جنوبی: در كره قبل از تصویب انجام اصلاحات در نظام مالیاتی و بكارگیری‌ ‌VAT در سال ۱۹۷۷ و ۱۹۷۸ ، ۱۱ نوع مالیات غیرمستقیم وجود داشت كه‌ ‌VAT جایگزین ۸ مورد از آنها (مثل مالیات برمشاغل، مالیات بركالا، مالیات برتولیدات و …)‌شد. با بكارگیری این روش، پایه مالیاتی از ۴۴۴۹۵ میلیارد ون‌‌ ‌‌(WON) به قیمت جاری در سال ۱۹۸۷ به ۱۴۳۴۲۱ میلیارد ون‌‌ ‌‌(WON) در سال ۱۹۸۳ افزایش یافت یعنی اینكه در عرض ۵ سال ۲/۳ برابر شد در حالیكه در طی این مدت تولید ناخالص داخلی‌‌ ‌‌(GDP) به قیمت‌های جاری ۴/۲ برابر گردیده بود. درآمد خالص از‌ ‌VAT كه در سال ۱۹۷۸، ۷۳۵ میلیارد ون (۹/۱ درصد پایه مالیاتی ) بود به ۲۵۵۹ میلیارد ون در سال ۱۹۸۳ (۸/۱ درصد پایه مالیاتی) ‌رسید . قانون مالیاتی این كشور یك نرخ پایه ۱۳ درصدی را معین كرده است كه ۳ درصد می تواند بالا و پایین داشته باشد. (نوسان كند)‌و دلیل آن انعطاف‌پذیری سیستم مالیاتی در مقابل تغییرات اقتصاد ملی می باشد. ‌

اندونزی:‌ در این كشور‌ ‌VAT از سال ۱۹۸۵ با یك نرخ پایین ده درصدی بدون هیچگونه معافیتی وضع گردیده است. این كشور در استفاده از این روش ابتدا كالاهای تولیدی را در نظر گرفت و سپس خدمات را نیز تحت پوشش قرار داد. در این كشور از آنجایی كه مدارك و دفاتری جهت اجرای این روش وجود نداشت. مؤسسات و نهادهایی برای دریافت ‌ ‌VATتعیین شدند. این نهادها وجوه را دریافت ومستقیمأ‌ به صندوق دولت واریز می كنند.

‌●بكارگیری‌ ‌VAT در ایران :‌

ضعف موجود در نظام مالیاتی كشور از یكطرف و مزایای استفاده از روش‌ ‌VAT جهت اخذ مالیات از طرف دیگر،‌ ضرورت توجه جدی مسئولین و كارشناسان جهت مطالعه و بررسی امكان بكارگیری آن را در ایران بازگو می كند. (كه متأسفانه چندان مورد توجه قرار گرفته است)‌. این نكته مسلم است كه اجرای این روش در صورتی برای ایران مفید خواهد بود كه با توجه به شرایط خاص اقتصادی، ‌اجتماعی و فرهنگی ایران، پایه‌ریزی شود. براساس نتایج یك طرح تحقیقاتی، ‌ظرفیت بالقوه مالیات بر ارزش افزوده برای سال ۱۳۷۲ در ایران،‌ ۲۹۴۴۹ میلیارد ریال یعنی حدود ۳۰ درصد تولید ناخالص ملی آن سال (۱۳۷۲)‌ ‌[۳]‌‌ بود كه نشان دهنده ظرفیت بالا و در خور توجه است. ذیلا‡ چند پیشنهاد درخصوص بكارگیری این روش در ایران ارائه می‌شود. ‌

‌ تعیین و تشكیل یك سازمان مستقل جدید در زیرمجموعه معاونت مالیاتی كه بصورت یك مدیریت مستقل اقدام به این كار كند.
تعیین دقیق موارد مشمول معافیت ( درصورتیكه قرار است معافیت‌هایی در نظر گرفته شود)‌

پرهیز از هرگونه شتاب و تعجیل در بكارگیری این روش: بدین منظور به نظر می‌رسد بكارگیری‌ ‌VAT در ابتدا برای تولیدات كارخانه ای و سپس در صورت موفقیت آمیز بودن ، برای دیگر كالاها و سایر سطوح (مثل خرده فروشی)‌، مفید باشد. ‌

‌تشكیل یك گروه جهت تعیین اولویت‌ها، بررسی مسائل و موضوعات مربوط به اجرا و سایر مسائل مربوط‌ تعیین یك نرخ واحد برای این مالیات (مثلا‡ ۱۰ درصد ) جهت سهولت در اجرا و كارایی بیشتر. ‌

امید است با بكارگیری مطلوب این روش، نظام مالیاتی ایران از كارایی بیشتری برخوردار شود. ‌

منبع: مجله صنعت حمل و نقل

دكتر موسي‌ غني‌نژاد
بدون وارد شدن به بحث مربوط به محاسن يا معايب ماليات بر ارزش افزوده كه در بسياري از كشورهاي پيشرفته رواج دارد، با اطمينان مي‌توان گفت كه وضع اين ماليات در شرايط كنوني در كشور ما نه مطلوب است و نه امكان‌پذير. مصلحت ملي ايجاب مي‌كند كه اين قانون لغو شود يا اجراي آن به زمان مقتضي و فراهم آمدن شرايط مناسب به تعويق افتد.

مــلاحظــاتي دربــاره مــاليـــــات بـر ارزش افــزوده
بدون وارد شدن به بحث مربوط به محاسن يا معايب ماليات بر ارزش افزوده كه در بسياري از كشورهاي پيشرفته رواج دارد، با اطمينان مي‌توان گفت كه وضع اين ماليات در شرايط كنوني در كشور ما نه مطلوب است و نه امكان‌پذير.
مصلحت ملي ايجاب مي‌كند كه اين قانون لغو شود يا اجراي آن به زمان مقتضي و فراهم آمدن شرايط مناسب به تعويق افتد. دلايل ما براي اين داوري در خصوص قانون ارزش افزوده به شرح زير است:
1 - محصول ناخالص داخلي GDP ايران درسال 1386 بالغ بر 262هزار ميليارد تومان به قيمت‌هاي جاري بوده كه با احتساب هر دلار معادل 950تومان، ارزش دلاري آن حدود 276ميليارد دلار مي‌شود. با توجه به اينكه در همين سال حدود 82ميليارد دلار درآمدهاي دولت از صادرات نفت و گاز بوده است به رغم دريافت اين ماليات بر دارايي 30درصدي كه هيچ هزينه وصولي براي سازمان مالياتي ندارد چه نيازي به ماليات 3درصدي است كه در شرايط پيچيده نظام اقتصادي ما عملا وصول آن بسيار پرهزينه بوده و در نهايت بر دوش بخش شفاف و درستكار توليدي قرار خواهد گرفت و در واقع آنها را تنبيه خواهد كرد؟
2 - اگر هدف از استقرار ماليات بر ارزش افزوده اشاعه فرهنگ مالياتي در جامعه باشد بهتر است اين كار با سيستم اظهارنامه‌هاي شخصي ماليات بر مجموع درآمد آغاز شود و اين البته اقدامي بزرگ و دشوار است كه لازمه آن تلاشي پرحوصله، مداوم و پي‌گير از سوي مسوولان نظام مالياتي است. تا زماني كه مردم ضرورت و منصفانه بودن ماليات‌‌ها را نپذيرند، دستورات اداري و قوانين هر چند درست، بي‌نتيجه خواهد بود. عكس‌العمل منفي اقشار مختلف تاجر و توليدكننده نسبت به قانون ارزش افزوده در اين روزها نشان مي‌دهد كه تا چه اندازه شكاف ميان دولتمردان و قانون‌گذاران از يك سو و دست‌اندركاران تجارت و توليد از سوي ديگر گسترده است. قوانيني از قبيل ماليات بر ارزش افزوده بايد با همكاري و تفاهم با فعالان اقتصادي نوشته شود تا خود آنها زمينه‌هاي پذيرفته شدن آن را فراهم آورند.
3 - شبكه توزيع و تجارت در اقتصاد ايران به طور عمده فاقد سيستم ثبت و ضبط رسمي و شفاف است. شبكه توزيع در بخش خصوصي به رغم كارآمدي نسبتا بالاي آن به دلايل متعددي به نظام اداري و دولتي بي‌اعتماد است و از ارائه اطلاعات شفاف و رسمي اجتناب مي‌ورزد تا زماني كه شبكه توزيع دولتي اصلاح نشود و اعتماد و اطمينان به توزيع در بخش خصوصي بازنگردد، سخن گفتن از ماليات بر ارزش افزوده كه نيازمند ثبت دقيق و شفاف همه معاملات است، بيهوده و بي‌نتيجه خواهد بود.
بنابراين، به طور منطقي بايد ابتدا به فكر اصلاح شبكه توزيع و تجارت بود تا بتوان پايه‌هاي ماليات بر ارزش افزوده را بر آن بنا كرد.
4 - ماليات بر ارزش افزوده در نهايت نوعي ماليات بر مصرف است، از اين رو دولت‌ها در كشورهاي پيشرفته تلاش مي‌ورزند كالاهايي را كه مصرف عمومي آنها ضروري است از ماليات معاف و كالاهايي را كه مصرف زياد آنها مضر است مشمول اين نوع ماليات‌ها كنند. در كشور ما به طيف وسيعي از كالاهايي كه توليد و مصرف آنها آثار خارجي منفي براي جامعه دارد مانند بنزين، گازوئيل و نظاير آن يارانه مي‌دهد كه به معناي ماليات منفي است و موجب افزايش مصرف آنها مي‌شود. يارانه‌هايي از اين دست كه ارزش اقتصادي آنها سر به ميلياردها دلار مي‌زند هزينه فرصتي به مراتب بيشتر از ارزش افزوده پيش‌بيني شده براي دولت دارد به طوري كه اصلاح قيمت فرآورده‌هاي نفتي در عمل درآمدي بسيار بيشتر نصيب دولت مي‌كند. بنابراين بهتر است به جاي ماليات بر ارزش افزوده كه در شرايط فعلي صرفا دامن توليد را خواهد گرفت، ماليات‌هاي منفي مضر به كل جامعه برچيده شود.
5 - نظام مالي دولت در كليت آن داراي اشكالات بنيادي است به طوري كه سامان بخشيدن به آن نيازمند اصلاح همه جانبه است و اصلاحات جزيي، پراكنده و ناهماهنگ در اين خصوص كارساز نخواهد بود.
هدف ارزشمند و بسيار مهم قطع وابستگي بودجه عمومي دولت به درآمدهاي نفتي به صرف ايجاد درآمدهاي مالياتي جديد، صرف‌نظر از اهميت ارزش اقتصادي آن غيرقابل حصول است. پيش از هر اقدامي لازم است كه يارانه‌هاي گسترده مصرفي (ماليات‌هاي منفي) كه هزينه فرصت عظيمي را به بودجه دولت تحميل كرده است اصلاح شود. ماليات‌هاي مستقيم كه در حال حاضر فقط از كاركنان رسمي دولتي و بخش خصوصي و بنگاه‌هاي توليدي گرفته مي‌شود به كل اقشار جامعه شامل واسطه‌ها، تجار و فعالان در بخش غيررسمي تعميم يابد. اين كار بايد از طريق اصلاح قانون ماليات‌هاي مستقيم و برقراري اظهارنامه‌هاي شخصي و ماليات بر مجموع درآمد صورت گيرد. پس از انجام اين اصلاحات بنيادي است كه مي‌توان جايگاه ماليات بر ارزش افزوده را در نظام مالياتي كشور معين كرد.

امروزه گوياترين شاخص براي اندازه‌گيري اقتصادهاي دنيا، شاخص بررسي ‌‌GDP يا همان توليد ناخالص داخلي است. اين شاخص در حقيقت بزرگي اقتصاد هر كشوري را در پهنه گيتي نشان مي‌دهد. جدول زير به ترتيب، اقتصادهاي اول تا چهلم دنيا را معرفي مي‌كند.‌


همانطور كه جدول فوق (بر گرفته از آمارهاي اقتصادي ارائه شده توسط اكونوميست) نشان مي‌دهد، ايالات متحده آمريكا با 4/12 هزار ميليارد دلار هنوز اقتصاد اول دنيا محسوب مي‌شود و ژاپن رقيب بزرگ اين كشور به دليل بيش از 10 سال رشدهاي پايين اقتصادي با فاصله‌اي قابل توجه در مكان دوم قرار دارد.

دو كشور آلمان و چين نيز اگرچه رقباي جدي براي آمريكا در عرصه تجارت محسوب مي‌شوند و هر دو در صادرات جهاني سهمي معادل و يا حتي بالاتر از آمريكا دارند، اما از نظر ‌‌GDP هنوز با اين كشور فاصله دارند. ‌نكته جالب توجه ديگر در اين جدول، جايگاه برزيل و هند است كه يكي وارد گروه 10< اقتصاد برتر دنيا> شده و ديگري تنها چند سال ديگر قادر است يكي از چند كشور اروپايي و يا كانادا را از جدول به زير بكشاند و تعداد اقتصادهاي سابقا جهان سومي در ليست 10 كشور بزرگ دنيا را به عدد <3> برساند. در اين ليست، جايگاه تركيه نيز با توليد ناخالص 363 ميليارد دلار و كسب مقام <19> جالب توجه است و عربستان سعودي نيز كه در سال‌هاي اخير به مدد فروش نفت بشكه‌اي 60 تا 100 دلار (اين آمارها مربوط به وضعيت اقتصاد جهاني در سال 2007 است و طبيعتا رشد قيمت‌هاي سال 2008 در آن لحاظ نشده است) به فروش رسانده اكنون مقام <22> را در اقتصاد جهان دارد. كشورمان ايران نيز مطابق جدول فوق مقام <32> را در اقتصاد جهان دارا است.