تا قبل از قرن 13 ميلادي تمام بحثهاي اجتماعي از

جمله اقتصاد از ديدگاه اخلاق بررسي مي شد.

افلاطون: ثروت و فضيلت به دو كفه ترازو مي مانند

كه هرگاه يك كفه سنگين تر شود، پايين مي آيد و

ديگري بالا خواهد رفت.

در اين فصل مكاتب مهم اقتصادي به ترتيب شكل گيري بررسي مي شود.

تمام كشورها نسخه ثابت درد خود را در دريافت سه قلم دارو مي دانستند:

1- كسب طلا و نقره  از هر مسير ممكن

2-افزايش ثروت و قدرت دولت مركزي

3- مداخله مستقيم دولت در امور اقتصادي و كنترل آن

فراموشي ارزشهاي اخلاقي

بنيان گذار مكتب : فرانسوا كنه

خداوند  قوانين  و  نظم  جهاني  را  آفريده،

خود نظامي  طبيعي  براي  فعاليتهاي  بشر ايجاد كرده است.

تأكيد بر آزادي نوع بشر در فعاليتهاي اجتماعي

بنيان گذار مكتب : آدام اسميت

نام كتاب : ثروت ملل

نظام حاكم بر بازار و عملكرد قيمتها قادر خواهد بود تعادل عمومي اقتصاد را ايجاد نمايد

تأكيد بر نفع شخصي و عدم دخالت دولت در اقتصاد

ساير نظريه پردازان كلاسيك: ژان باتيست سي 

بنيان گذار مكتب : فردريش ليست

انتقاد به مكتب كلاسيك:

1- نظامات و قواعد مربوط به اجتماع بشري در حال تغيير و تحول است. بنابراين قوانين اقتصادي چهان شمول و ازلي نيستند.

2- كلاسيكها انسان را تك بعدي مي دانند(نفع شخصي) در صورتي كه انسان نياز به  نوع دوستي و محبت و معنويت هم دارد.

تأكيد بر :

1- قطع واسطه گران بين مصرف كننده و توليد كننده

2- حذف سود سرمايه داري

3-مالك شدن كارگران در ابزار توليد

بنيان گذار مكتب : كارل ماركس

نام كتاب : سرمايه

- ازدرون مكتب تاريخي سوسياليزم به وجود آمد

اقتصاددانان مكتب نئو كلاسيك:

1- استانلي جونز، 2- كارل منگر، 3- لئون والراس،

4- كارل منگر، 5- آلفرد مارشال

اين مكتب مكتب كلاسيك تعديل شده است.

انسان با حداقل تلاش در جستجوي حداكثر كردن منفعت و سود است.

شاخه هاي مكتب نئوكلاسيك:

1- مكتب رياضي، 2- مكتب تفكر رواني( مكتب اتريشي)

بنيان گذار مكتب : جان مينارد كينز

نام كتاب : تئوري عمومي اشتغال، پول و بهره

- نجات نظام سرمايه داري از بحران دهه 1930

بنيان گذاران مكتب :

فرانكو موديگلياني و جيمز توبين

سياستهاي ارشادي دولت و مداخله او تأثير

 به سزايي در حل مشكل عدم تعادل دارد.

بنيان گذار مكتب : ميلتون فريدمن

- اقتصاد بازار آزاد به طور ذاتي بي ثبات است.

بنيان گذاران مكتب :

رابرت لوكاس و تماس سارجنت

- اقتصاد  بازار  آزاد   به  طور  ذاتي  باثبات  و  بحرانهاي اقتصادي كوتاه مدت و زود گذر است.

- اقتصاد  گرايشي براي خود اصلاح گري ذاتي ندارد.

- دخالت در اقتصاد غير قابل انكار است.

1- زمينه تفكر اقتصادي

2-تعريف علم اقتصاد

3- منحني امكانات توليد

4-طبقه بندي علم اقتصاد

5- ابزار تحليل اقتصادي

هدف كلي  فصل  دوم   آشنايي دانشجويان  با  مفهوم ،   زمينه هاي فكري، تعريف ،  اهميت ، كاربرد علم  اقتصاد  در  زندگي روزمره و طبقه بندي  اين  علم است.

1- آشنايي با مسأله كميابي

2-آشنايي با تعريف علم اقتصاد

3- آشنايي با منابع توليدي و روش فني توليد

4-آشنايي با كالاهي سرمايه اي و مصرفي

5-آشنايي با منحني امكانات توليدي

علت پيدايش علم اقتصاد عبارتست از:

1- محدود بودن امكانات و منابع در دسترس بشر

2- نا محدود بودن نيازها و خواسته هاي بشر

به اعتقاد برخي از علماي اقتصاد علم اقتصاد دانش حس عام است.

زمينه هاي تفكر اقتصاددانان عبارتست از:

1- كميابي: هرچيزي را به هر اندازه كه مي خواهيم نداريم.

2- انتخاب: به علت محدوديت امكانات و نامحدود بودن نيازها مجبوريم دست به انتخاب بزنيم.

اقتصاد دانش چگونگي انتخاب مردم و

جامعه است براي  به  كارگيري  منابع

براي توليد كالاها و  خدمات  و  توزيع

آنها بين افراد جامعه براي مصرف

1- چه كالاها و خدماتي بايد توليد شود؟

2- از هر كدام از كالاها و خدماتي چقدر بايد توليد شود؟

3- كالاها و خدمات چگونه بايد توليد شود؟

4- كالاها و خدمات چگونه بايد توزيع شود؟

در اين نظام مكانيسم قيمتها به

سؤالات اساسي پاسخ مي دهد.

در اين نظام هيچگونه دخالتي وجود ندارد.

در اين نظام هم  بخش خصوصي  و  هم  دولت

فعاليت دارند.

دولت نقش كنترل كننده و ناظر را هم دارد.

مكانيسم قيمتها همراه  با برنامه ها  و تصميمات

دولت به سؤالات اساسي پاسخ مي دهد.

نظام  اقتصادي  اكثر  كشورهاي  جهان   نظام

مختلط است.

- در اين نظام دولت بيشترين فعاليت دارند.

- دولت نقش اساسي در توليد و توزيع دارد.

- در اين نظام كميته برنامه ريزي  مركزي به سؤالات اساسي پاسخ مي دهد.

مثال:

مكان هندسي تركيبات مختلفي  از

دوكالا است كه مي توانند  در  يك

اقتصاد در يك دوره  زماني  معين ، در شرايط حداكثركارايي و اشتغال كامل منابع توليد شوند.

در هرمرحله از  توليد  هر كارگر

اضافي ميزان كمتري  از  كارگر

قبلي به محصول مي افزايد.

قدر مطلق شيب منحني  امكانات  توليد ،  نرخ نهايي تبديل (       ) نام دارد و برابر  است با:

انتقال منحني امكانات توليد  از سه طريق امكان پذير است:

1- افزايش فيزيكي منابع توليدي مثل كشف منابع،  مساحت

و معادن جديد، افزايش نيروي كار و ذخيره  سرمايه،  افزايش

زمينهاي زراعي در اثر كار وتصحيح زمينهاي غير قابل كشت.

2- پيشرفت تكنولوژي

3- تخصيص مجدد منابع

نوع اول طبقه بندي :

1- اقتصاد اثباتي: به توصيف واقعيتها ، رفتارها و عملكرد اقتصاد مي پردازد.

2- اقتصاد دستوري: شامل نظريه ها و توصيه هايي است كه بر پايه قضاوتهاي ارزشي و اصول اخلاقي قرار دارد.

نوع دوم طبقه بندي

به طور سنتي علم اقتصاد به دو شاخه بزرگ تقسيم مي شود:

1- اقتصاد خرد: به بررسي رفتار و تصميمات اقتصادي مربوط به افراد، خانوارها، بنگاهها و بازارها مي پردازد.

2- اقتصاد كلان: به بررسي عملكرد اقتصاد به طور كلي مي پردازد.

ويژگي هاي اقتصاد  بسيار ساده  عبارتست از:

1- شامل دو واحد اقتصادي، خانوارها و بنگاههاست.

2-پس انداز وجود ندارد.

3- دولت وجود ندارد.

4- اقتصاد بسته است.

5- معاملات بين بنگاهها وجود ندارد.

ابزارهاي تحليل اقتصادي عبارتند از:

1- نظريه

2-آمار

3- آزمون

4- اعداد شاخص

5- متغيرهاي پولي و واقعي

6- اندازه گيري تغييرات متغيرهاي اقتصادي

7- مفهوم تعادل

نظريه يا تئوري  اقتصادي،  بيان  يا

مجموعه اي از بيانات  در  خصوص

علل و  اثرات  عملكردها  و عكس-

العملها در زندگي انسانها است.

براي ساخت نظريه چهار قدم زير برداشته مي شود:

1- تعريف اصول مسلم نظريه

2-مشاهده واقعيت ها

3-بيان فرضيه

5-آزمون فرضيه ها

بيان قراردادي نظريه (تئوري) راالگوي اقتصادي مي گويند.

داده هاي آماري دو نوع هستند:

1- داده هاي سري  زماني :  نتيجه  اندازه گيري

يك متغير در زمانهاي مختلف

2 – داده هاي سري مقطعي :  نتيجه  اندازه گيري

يك متغير در مقطع زماني خاص  بر  حسب  طبقه

بندي هايي مانند گروههاي درآمدي ، سني، شغلي

در  اقتصاد  به  روش  تجربي

فرضيه ها از  طريق روشهاي

آماري و اقتصادسنجي آزمون مي شود.

آمار مربوط به متغيري را نسبت به ارزش همان متغير در سال پايه بيان مي كند.

به عنوان مثال شاخص قيمت نقره در سال1970  نسبت به سال 1960 به صورت زير محاسبه مي شود:

                                                  10/177     

         76/193= 100* ______                                              4/91

متغيرهاي پولي بدون توجه به سطح قيمتها مورد

بررسي قرار مي گيرند.

متغيرهاي واقعي مقايسه متغيرهاي پولي در ارتباط با

شاخص قيمتها است.

مزد پولي                   مزد پولي

________= مزد واقعي       _________= مزد واقعي

شاخص قيمتها                شاخص هزينه زندگي

نرخ رشد يك متغير  درصد تغييرات آن متغير در يك دوره زماني معين است.

                                                     -                                                     

      نرخ رشد      = 100* ______

در علم فيزيك هرگاه برآيند نيروهاي وارد بر جسم صفر

باشد، جسم در حالت تعادل قرار دارد.

اولين بار مفهوم تعادل توسط پل ساموئلسون وارد علم

اقتصاد شده است.

دراقتصاد زماني در تعادل است كه برآيند نيروهاي متضاد

صفر باشد.

مثال: وقتي عرضه با تقاضا برابر باشد بازار در تعادل است.

1- تقاضاي مصرف كننده

2- تقاضا و مفهوم مطلوبيت

3- عوامل مؤثر بر تقاضا

4- كالاي جانشين، كالاي پست و كالاي معمولي

5- اثر درآمدي و اثر جانشيني

6- عوامل مؤثر بر تقاضا

7-عرضه بنگاه

  در بازار  در دو جا خانوارها و بنگاهها با يكديگر روبرو مي شوند:

1-  در بازار عوامل توليد(نهاده ها)

2- در بازار كالاها و خدمات( ستاده ها)

مصرف كننده از مصرف كالاها و خدمات رضايت

خاطري به دست مي آورد كه در  اقتصاد  آن  را مطلوبيت مي ناميم.

- هدف مصرف كننده :  حداكثر كردن مطلوبيت

عوامل مؤثر بر تقاضاي مصرف كننده عبارتند از:

1- قيمت كالاي مورد نظر

2- درآمد مصرف كننده

3-قيمت كالاهاي مرتبط

4-سليقه و ترجيحات مصرف كننده

5- انتظارات

با فرض  ثابت  بودن  ساير  عوامل

مقدار تقاضاي يك كالا با قيمت آن

رابطه معكوس دارد و به اين  رابطه معكوس قانون تقاضا مي گويند.

درآمد مصرف كننده حاصل تمام  دريافتيهاي

او در يك دوره زماني معين است.

تقاضاي مصرف كننده  براي  كالاي  نرمال

(معمولي) با درآمد رابطه مستقيم دارد.

تقاضاي مصرف كننده براي كالاي پست با

درآمد رابطه معكوس دارد.

كالاهاي مرتبط دو گروه هستند:

1- كالاهاي رقيب يا جانشين: كالاهايي كه  مي  توان  به جاي كالاي مورد نظر استفاده كرد.

تقاضا براي كالاي مورد  نظر  با  قيمت  كالاي  جانشين

رابطه مستقيم دارد.

2- كالاهاي مكمل: كالاهيي هستند كه به همراه كالاي مورد نظر مصرف مي شوند.

تقاضا براي كالاي مورد نظر با قيمت كالاي مكمل رابطه معكوس دارد.

-سليقه و ترجيحات مصرف كننده  از  طرز تفكر وي،

آداب و رسوم و فرهنگ جامعه شكل مي گيرد.

- سليقه همه مصرف كنندگان يك جور نيست.

-اگر سليقه مصرف كننده درجهت مصرف بيشتريك

كالاي خاص مانند  نمك  يد دار تغيير كند با  فرض

ثابت بودن ساير عوامل تقاضا براي آن كالا  افزايش

مي يابد.

اگرمصرف كننده انتظار افزايش

قيمت كالاي مورد  نظر  را  در

آينده داشته باشددر حال حاضر

بيشترتقاضاخواهدكردوبرعكس.

با فرض  ثابت  بودن  ساير  عوامل

مقدار تقاضاي يك كالا با قيمت آن

رابطه معكوس دارد و به اين  رابطه معكوس قانون تقاضا مي گويند.

.

با افزايش قيمت كالاي مورد نظر  (شكر)  با

فرض ثابت بودن ساير  عوامل مصرف كننده

به سمت خريد  بيشتر كالاي  جانشين  شكر

(قند) مي رود با اين تغيير تقاضا اثر جانشيني

مي گويند.

با فرض ثابت بودن ساير عوامل  از  جمله  درآمد

مصرف كننده  با افزايش قيمت شكرگويي قدرت

خريد مصرف كننده  كاهش  مي يابد  لذا  تقاضا

براي كاي معمولي كاهش و براي  كالاي  پست

افزايش مي يابد به اين تغيير  تقاضا  اثر درآمدي

مي گويند.

با فرض ثابت بودن قيمت كالاي مورد نظر  هر كدام  از

عوامل  ديگر  مؤثر  بر  تقاضاي  مصرف كننده  ( درآمد

مصرف كننده، قيمت كالاهاي مرتبط، سليقه وترجيحات

مصرف كننده وانتظارات) كه تغيير كنند منحني تقاضاي

مصرف كننده  جا  به  جا مي شود  جهت  جا  به  جايي

بستگي به نوع تغيير عامل متغير دارد.

عرضه حاصل رفتار توليد كننده است

هدف توليدكننده:حداكثركردن سود است

عوامل مؤثر بر عرضه بنگاه عبارتند از:

1- قيمت كالاي مورد نظر

2- هزينه هاي بنگاه

3- انتظارات

با فرض  ثابت  بودن  ساير  عوامل

مقدار عرضه يك كالا با قيمت آن

رابطه مستقيم دارد و به اين  رابطه مستقيم قانون عرضه مي گويند.

هزينه هاي توليد بنگاه  به

مقدار  عوامل توليد  به كار

رفته در توليد، قيمت آنها و

تكنولوژي بستگي دارد.

عبارت  از  روشهاي   شناخته

شده براي تركيب عوامل توليد

مختلف  به  منظور توليد  يك

كالاي خاص است.

  بين عرضه

 و 

هزينه هاي توليد بنگاه

  رابطه معكوس  برقرار  است.

اگر توليد كننده  انتظار  افزايش

قيمت كالاي مورد  نظر  را  در

آينده داشته باشد در حال  حاضر

كمتر عرضه خواهدكردوبرعكس

با فرض  ثابت  بودن  ساير  عوامل

مقدار عرضه يك كالا با قيمت آن

رابطه مستقيم دارد و به اين  رابطه مستقيم قانون عرضه مي گويند.

.

با فرض ثابت بودن قيمت كالاي مورد نظر  هر

كدام از عوامل ديگر مؤثر  بر عرضه  توليدكننده

(هزينه هاي توليد، تكنولوژي وانتظارات)كه تغيير

كنند منحني عرضه توليد جا به جا مي شودجهت

جا به جايي بستگي به نوع تغييرعامل متغير دارد.

1- مفهوم هزينه توليد

2- هزينه هاي آشكار و ضمني

3- هزينه كل، هزينه متوسط و هزينه نهايي

4-هزينه هاي كوتاه مدت 

5- هزينه هاي بلندمدت

يكي از اساسي ترين نكات در تعيين ميزان

توليد توجه به هزينه هاي توليدي است.

هزينه توليد در تصميم گيري منطقي توليد

كننده درباره انتخاب تكنيك توليد و سطح

توليد نقش كليدي دارد.

هزينه هاي توليد عبارتند از:

مجموع  هزينه هايي  كه  بابت  به كارگيري و  استخدام  عوامل  توليد

جهت توليد صرف مي شود.

هزيه هاي آشكار:  هزينه هايي  كه  در

قبال در اختيار گرفتن عوامل توليدي كه

بنگاه مالك آن نيست پرداخت مي كنيم

مانند مزد كارگر و هزينه منابع را هزينه

هاي آشكار مي گويند.

هزيه هاي ضمني :  عوامل  توليدي  كه  بنگاه

مالك آن است و وجهي در قبال استفاده  از  آن

پرداخت نمي كند مانند ساختمان كارگاه توليدي،

بنگاه به طور ضمني براي استفاده از آن در نظر مي گيرد هزينه هاي ضمني توليد مي گويند.

دوره زماني كوتاه مدت: دوره زماني كه در آن

حداقل يكي از عوامل توليد ثابت است.

دوره زماني بلندمدت : دوره  زماني  كه  در آن

تمامي عوامل توليدمتغيراست و بنگاه توليدي

قادر است ظرفيت توليدي خود را تغيير دهد.

دركوتاه مدت هزينه كل ازمجموع

هزينه هاي ثابت وهزينه هاي متغير به دست مي آيد.

مقدار  هزينه اي كه بنگاه توليدي

دركوتاه مدت براي  عوامل  توليد

ثابت مثل هزينه آبونمان آب ، برق ،

تلفن و اجاره ساختمان صرف مي كند.

مقدار هزينه اي كه بنگاه  توليدي براي

عوامل توليد متغيرمثل هزينه آب،برق

و تلفن مصرفي، ماده اوليه و سايرعواملي

كه با  تغيير  توليد  تغيير  مي  كنند  مي

 پردازد.

مجموع هزينه هاي كل ثابت و  هزينه هاي كل متغير را هزينه كل توليد گويند.

TC=TFC+TVC

هزينه كل متوسط از تقسيم هزينه كل

توليد بر تعداد محصول به دست مي آيد

     هزينه كل(TC)

    ___________ =  هزينه متوسط(ATC)

     تعدادمحصول(Q)

هزينه ثابت متوسط از تقسيم هزينه كل ثابت تعداد محصول به دست مي آيد

  هزينه كل ثابت(TFC)

 _____________ =  هزينه متوسط ثابت(AFC)

    تعدادمحصول(Q)

هزينه متغيرمتوسط از تقسيم هزينه كل

متغير برتعداد محصول به دست مي آيد

  هزينه كل متغير(TVC)

 _____________ =  هزينه متوسط متغير(AVC)

    تعدادمحصول(Q)

هزينه كل  متوسط از مجموع هزينه

ثابت متوسط و هزينه متغير متوسط  دست مي آيد

                                        AFC+AVC=  ATC

ميزان تغيير در هزينه كل به ازاء يك واحد

تغيير در ميزان توليد را هزينه نهايي گويند.

    تغيير درهزينه كل(   TC)    _______________ =  هزينه نهايي(MC)

تغيير در سطح محصول(    Q)

در  بلند  مدت  بنگاه  توليدي

هزينه ثابت ندارد و  هزينه ها

همه متغيرند چون تمام عوامل توليد تغيير مي كنند.

1- علل شكل گيري اقتصاد كلان

2-انقلاب كينز

3- تحولات اقتصاد كلان پس از كينز

4- نقش دولت در مسائل اقتصادي

5- ارتباط اقتصاد خرد و كلان

اقتصاد خرد شاخه اي  از  علم  اقتصاد  است

كه رفتار و عملكرد  واحدهاي  انفرادي  مثل

خانوارها و بنگاهها را بررسي مي كند.

اقتصاد كلان با پديده هاي اقتصادي درسطح

وسيع سرو كار دارد و  رابطه  بين  متغيرهاي

كلي اقتصاد را تحليل مي كند.

حوادث اقتصادي دهه 30 ميلادي و بحران بزرگ اين دهه بحث راجع به  اقتصاد  كلان  را  دامن

زد. در اين دهه نرخ  بيكاري  به  شدت  افزايش

يافت كارخانه ها مملو از كالا بود  ولي  به  علت

بالا بودن بيكاري تقاضا براي خريد كالاها بسيار پايين بود.

كينز معتقد بود  مكانيزمي كه  امور  اقتصادي را  تنظيم

كند وجود ندارد.

علت ركود و بيكاري كمبود تقاضا در بازارها است.

در زماني كه تقاضاي بخش خصوصي قادر به تحرك

اقتصاد  نمي باشد  دولت  مي تواند  تقاضاي  كل  را

افزايش دهد و بخشي از كالاها و خدمات را خريداري

كند در اين صورت اقتصاد از بحران  به  سمت  رونق

هدايت مي شود.

پس از جنگ جهاني دوم عقايد كينز  به  شدت

مورد توجه قرار گرفت و در  دهه 60   به  اوج

محبوبيت خود رسيد.

بروز ركود تورمي در دهه 70  موجب  كم رنگ

شدن اعتماد عمومي نسبت به عقايد كينز شد.

 مسائل اقتصادي آن قدر  پيچيده  شد  كه  با

نسخه كينز قابل حل نبود.

موضوعاتي كه در  اقتصاد كلان مورد بررسي قرار مي گيرد عبارتند از:

1- سطح عمومي قيمتها

2- ستاده كل

3- بيكاري و اشتغال كل

 بهترين شرايط اقتصاد كلان نرخ پايين تورم و ميزان توليد و اشتغال بالا است.

مديريت تقاضاي كل از طريق كنترل مالياتها و

مخارج دولت را سياست مالي گويند.

كينز  معتقد  بود  با استفاده  از  سياستهاي  مالي

مي توان سطح اشتغال و  ستاده  كل  را   تثبيت

نمود و از بروز نوسانات اقتصادي جلوگيري نمود.

مديريت تقاضاي كل از طريق كنترل حجم پول راسياست پولي

گويند.

اكثر اقتصاد دانان  معتقدند  تغيير در حجم پول بر متغيرهاي

كلان يعني سطح عمومي قيمتها، نرخ بهره، نرخ برابري پول

كشور در مقابل ساير كشورها، نرخ بيكاري  و  سطح اشتغال

تأثير دارد.

اما اقتصاد دانان در مورد نحوه و ميزان تأثير سياست پولي

توافق ندارند.

مجموعه اي از اقدامات دولت

جهت  كنترل   نرخ   افزايش

قيمتها ،  دستمزدها  و  ساير درآمدها.

اقداماتي كه افراد را به  كار  و  تلاش

بيشتر تشويق مي كند و علاوه  بر اين

با  تشويق  افراد  به  پس انداز  بيشتر

زمينه افزايش  سرمايه  را  فراهم  مي

كند.

 در اقتصاد چهار گروه عمده به فعاليت اقتصادي مشغول مي باشند:

1- خانوارها

2- بنگاهها

3- دولت

4- بخش خارجي

 بازارهاي اقتصاد كلان عبارتنداز:

1- بازار كار(بازار عوامل توليد)

2-بازار كالاها و خدمات

3- بازار مالي( شامل بازار پول، بازار ارز و بازار سرمايه)

روش شناسي اقتصاد خرد و كلان مشابه است.

عواملي كه بر رفتارهاي انفرادي تأثير گذار است

رفتار مجمعه كلي را نيز متأثر مي كند.

مثال: در اقتصاد خرد عادات مصرفي و عرضه كار

تابعي از دستمزد است.

مصرف كل جامعه و عرضه كل نيروي كار تابعي از

نرخ متوسط دستمزد در اقتصاد مي باشد.

 تقاضاي كل عبارتست از مجموع تقاضا براي كالاها و خدمات.

عرضه كل عبارتست از مجموع كالاه و خدمات توليد شده در

اقتصاد.

تقاضاي كل و عرضه كل با تقاضا و عرضه اقتصاد خرد متفاوت

است.

در اقتصاد خرد عرضه و تقاضا و رابطه آنها با قيمت كالا به

شرط ثابت بودن ساير عوامل تعيين مي شود ولي در اقتصاد

كلان ساير عوامل ثابت نيستند.

در اقتصاد خرد وقتي قيمت يك كالا بالا مي رود فرض مي شود قيمت

ساير كالاها ثابت است و در اثر جانشيني مصرف كننده ساير كالاها را

جانشين كالاي مورد نظر كرده و تقاضاي خود را كاهش مي دهد.

در اقتصاد كلان فرض ثابت بودن ساير عوامل  وجود ندارد و در روي

محور عمودي سطح عمومي قيمتها را داريم. لذل در اينجا به علت دو

اثر :   1- اثر بهره ؛    2- اثر ثروت   است كه منحني تقاضاي كل شكل نزولي دارد.

1- محصول ناخالص ملي(GNP)

2- محصول ناخالص داخلي(GDP)

3- محصول خالص ملي(NNP)

4-GNP و رفاه اقتصادي و اجتماعي

5- محدوديتهاي مفهوم GNP و روشهاي محاسبه آن

حسابهاي ملي ابزاري است كه ازطريق

ثبت جريانها و موجوديهاي  اقتصادي ،

عملكرداقتصاد را ترسيم مي كند  و اين

امكان  را فراهم مي آورد  كه  عملكرد

اقتصاد  و انحراف آن از  اهداف  تعيين

شده ارزيابي گردد.

1- محصول ناخالص ملي(GNP)

2- محصول ناخالص داخلي(GDP)

3- محصول خالص ملي(NNP)

4- درآمد ملي(NI)

5- درآمد شخصي(PI)

6- درآمد شخصي قابل تصرف(DPI)

محصول ناخالص ملي عبارت از ارزش بازاري كل ستاده اي كه با كاربرد عوامل توليد ومنابع يك كشور در طي يك دوره زماني معين مثلاً

يك سال در اقتصاد ملي ايجاد شده است.

عناصري كه بايد در GNP  لحاظ شود عبارتند از:

1- درآمد و ارزش ايجاد شده توسط عوامل توليد تحت تملك شهروندان ايراني.

2- ارزش كالاها و خدمات نهايي

براي پرهيز از احتساب مضاعف عناصر زير نبايد در GNP  لحاظ شود عبارتند از:

1- كالاهاي دست دوم

2- خريد و فروش اسناد مالي

محصول ناخالص داخلي عبارتست از

ارزش كالاها و خدمات نهايي  توليد

شده در درون مرزهاي ملي در  طي يك  دوره  معين  مثلاً  يك  سال.

سرمايه گذاري به معني خريد

ساختمان ، ماشين آلات و تجهيزات به  منظور افزايش

توان توليد اقتصاد  است.

محصول خالص ملي عبارت است  از  محصول  ناخالص ملي  منهاي استهلاك

  مجموع درآمد عوامل توليد كه با عرضه عوامل خود(كار،  زمين  و سرمايه )  براي  توليد  كالاها  و خدمات در آمد  كسب  مي  كنند درآمد  ملي  ناميده  مي  شود.

GNP - استهلاك سرمايه هاي ثابت = NNP

NNP- مالياتهاي غير مستقيم+ كمك دولت به شركتها = NI

 درآمد شخصي عبارت است

از  كل  درآمدي  كه  عملاً

نصيب  خانوارها  مي  شود.

NI-سود توزيع شده شركتها پرداخت بابت بيمه هاي اجتماعي-

پرداختهاي انتقالي+ = PI

PI- ماليات شخصي = DPI

 درآمد  شخصي  قابل  تصرف

عبارت است از درآمد  شخصي

منهاي  ماليات  شخصي

 GNP  با روشهاي مختلف محاسبه مي

شود كه همه آنها  رقم  يكساني  را  مي

دهند  بنابر اين :

مخارج= ارزش ستاده =  درآمد

در هر كشور چهار گروه عمده به فعاليت اقتصادي مشغول هستند

1- خانوارها

2-بنگاهها

3- دولت

4- بخش خارجي

در روش مخارج مجموع خريدهاي اين چهار گروه GNP را نشان مي دهد يعني: C+I+G+(X-M)      = GNP

در اين روش از  مجموع  در آمدهاي  عوامل  توليد  به GNP

دست خواهيم  يافت. اين  در آمدها  عبارتند  از:

1- جبران خدمات كاركنان(دستمزد و اضافه حقوق)

2- سود شركتها

3- درآمد ناشي از فعاليتهاي غير شركتي مثل آرايشگري

4- درآمد اجاره

5- خالص بهره دريافتي

  در اين روش از مجموع  ارزش كالاها و خدمات نهايي به GNP دست خواهيم  يافت.

روشهاي تخمين GNP به دلايل مختلف تصوير كاملي از

عملكرد اقتصادي و ارزش توليدات را فراهم نمي كننداين

دلايل عبارتنداز:

1- توليد براي خود مصرفي

2- اقتصاد زير زميني

3- رفاه اقتصادي و اجتماعي

بخش قابل توجهي از محصولات توليدشده به

ويژه محصولات كشاورزي جهت مصرف توليد

كننده ايجاد مي شود و  چون  در  بازار  عرضه

نمي شود  در  GNP  محاسبه  نمي شود.

در هر اقتصادي مقداري از معاملات اساساً ثبت نمي شود يا

عمداً كمتر از مقدار واقعي ثبت مي شوند.

علت اين امر عبارتست از:

1- معاملات قانوني نمي باشد.

2- براي فرار از ماليات

اين معاملات اقتصاد زير زميني يا اقتصاد سياه ناميده مي شود.

طرفداران صلح سبز معتقدند  فعاليتهاي  اقتصادي  منابع

طبيعي راكاهش مي دهد و محيط زيست را آلوده مي كند

و GNP اينها را نشان نمي دهد.

كاهش نرخ جرم و جنايت رفاه را افزايش مي دهد.افزايش

اوقات فراغت رفاه را افزايش مي دهد.ولي و GNP اينها

را نشان نمي دهد.

هرگاه GNP بر حسب قيمتهاي جاري محاسبه  گرددGNP

اسمي ناميده مي شود.

GNP اسمي در بسيار از موارد  قابل  اعتماد  نيست  چون  با

افزايش قيمتها و حتي كاهش توليد ممكن است افزايش يابد.

GNP واقعي عبارت است از  ارزش  توليدات  كشور  بر حسب

قيمتهاي ثابت (قيمتهاي سال پايه).

به منظور كسب اطلاع دقيق از وضعيت  اقتصادي  از  GNP

سرانه استفاده مي شود.

GNP  سرانه از تقسيم  GNP  بر ميزان جمعيت  به  دست

مي آيد.

 اگر نرخ رشدGNP  با نرخ رشد  جمعيت  كشور  برابر  باشد ،

ميزان رفاه و سطح زندگي افراد  جامعه  به  طور  متوسط  هيچ

تغييري نكرده است.

1- بحران، كسادي، رونق و ادوار تجاري

2- بيكاري و چگونگي اندازه گيري آن

3- انواع بيكاري

4- تورم و چگونگي اندازه گيري آن

5- شاخص قيمت و انواع آن

تورم و بيكاري  دو  معضل  اساسي  اقتصاد  مي

باشند كه حل همزمان هر دو  به  سختي  امكان

پذير است.

تا قبل از دهه 1350  نرخ  تورم  در  ايران  يك

رقمي بود ولي پس از افزايش قيمت جهاني نفت

در سال1353 اقتصاد ايران نرخ تورم دو رقمي را

تجربه كرد.

به دوراني كه GNP حداقل براي دو فصل متوالي

كاهش يابد بحران مي گويند.

وقتي  بحران  بسيار  عميق  باشد  و  براي  مدت

طولاني استمرار يابد به آن كسادي مي گويند.

در دوران ركود و كسادي بر شدت بيكاري  افزوده

مي شود.

 اگر اقتصاد از وضعيت حضيض به سمت نقطه

اوج حركت كند اقتصاد با رونق مواجه مي شود.

ادوار تجاري عبارت است از نوسان اقتصاد حول

نيرو هاي بالقوه

 بيكاري به وضعيتي گفته مي شود كه

براي بخشي از  نيروي كار  كه  حاضر

است با دستمزدهاي جاري مشغول به

كار شود فرصت شغلي موجود نباشد.

بيكار به فردي گفته مي شود  كه  حاضر  به

كار باشد و  عليرغم  كوشش ،  شغلي  به  او

پيشنهاد نشود.

افرادي كه براي  يافتن  شغل  كوشش  نمي

كنند در زمره نيروي كار محسوب نمي شوند.

  نرخ بيكاري عبارت است از نسبت افراد بدون  شغل  به كل نيروي كار

                    تعداد افراد بيكار 

_______________________________  =  نرخ بيكاري

   تعداد افراد بيكار + تعداد افراد داراي شغل

 نرخ مشاركت عبارت است ازنسبت

نيروي كار به كل جمعيت كشوركه

در سن مجاز فعاليت اقتصادي مي

باشند.

نرخ  بيكار  شاخصي  است  كه  ميزان

بيكاري را در يك لحظه معين از زمان

نشان  مي  دهد  ولي  راجع  به  مدت

استمرار آن اطلاعي نمي دهد.

 بيكاري انواع مختلفي دارد كه عبارتنداز:

1- بيكاري اصطكاكي

2- بيكاري ساختاري

3- بيكاري ادواري

 بيكاري اصطكاكي پديده اي است كه به دليل عدم انطباق سريع مهارتهاي افراد بافرصتهاي شغلي پديد مي آيد.

 به  علت  تغيير  ساختار  اقتصاد  مثلاًً كاهش نقش دولت و كاهش كاركنان

بخش عمومي بيكاري پديد مي آيد كه

به آن بيكاري ساختاري مي گويند.

 بيكاري كه به هنگام كسادي و

ركود اقتصادي  ظاهر  مي  شود

بيكاري ادواري نام دارد.

 تورم به معني افزايش دائمي سطح عمومي قيمتها است.

تورم  پديده  مشكل  زا  است  زيرا  موجب كاهش قدرت خريد مي شود.

تورم را  نبايد با  افزايش  قيمت  يك  يا چند كالا

يكسان  پنداشت.  تورم  به  معني  افزايش  سطح

كلي قيمتها است.

اقتصاددانان آن افزايش در  سطح  كلي  قيمتها  را

كه فقط يك بار اتقاف مي افتد به عنوان تورم نمي

پذيرند.

شاخص قيمت ابزاري است

براي  اندازه  گيري  ميزان

تغيير در سطح كلي قيمتها

شاخص قيمت خرده فروشي را با CPI نشان مي دهند.

در ايران CPI توسط بانك مركزي اندازه گيري مي شود.

براي محاسبهCPI سبدي از  كالاهايي  كه  توسط يك فرد به عنوان نماينده شهر نشينان مصرف مي شود  انتخاب  مي شود به اين سبد بازار مي گويند.

شاخص قيمت خرده فروشي ابزاري براي اندازه گيري تغييرات قيمت موجود در اين سبد است.

               CPIt – CPIt-1

 ____________________ = P0

                                CPIt-1

تورم زدايي شاخصي است  كه  به  كمك آن تغيير در ارزش تمامي كالاها وخدمات توليد شده  در  اقتصاد محاسبه مي شود.

            ارزش ستاده جاري بر حسب قيمتهاي سال جاري

100* _________________ = تورم زدايي GNP

                   ارزش ستاده جاري بر حسب قيمتهاي سال پايه

اين شاخص به شاخص قيمت عمده فروشي معروف است.

اين شاخص متوسط قيمت دريافتي توليد كنندگان مي باشد.

شاخص قيمت عمده فروشي براي سه گروه كالا محاسبه مي شود :

1- كالاهاي ساخته شده

2- كالاهاي واسطه

3- مواد خام

 براي  محاسبه  GNP   واقعي  هر

سال، كافي است كه GNP   اسمي

همان سال را بر شاخص قيمت همان

سال تقسيم مي كنيم.

1- نقش پول

2- انواع پول

3- بانكداري

4- ذخيره بانكهاي بازرگاني

5- تراز نامه بانك

  بشر در كليه جنبه هاي زندگي اقتصادي با پول سر و كار دارد.

  پول وسيله مبادله است.

  پول وسيله محاسبات اقتصادي است.

  پول وسيله اي براي نگهداري ثروت است.

  پول انواع مختلفي دارد.

  پول سه نقش يا وظيفه را ايفا مي كند:

  1- وسيله پرداخت

  2-ذخيره قدرت خريد

  3- وسيله شمارش

 يكي ازعمده ترين ويژگيهاي پول اين است كه دارايي ميعان دار است.

پول هزينه مبادله را كاهش مي دهد.

با پول مي توان هر كالا يا خدمتي را خريداري كرد.

  پول اين امكان را فراهم  مي كند كه افراد فعاليتهاي اقتصادي  خود را به صورت مناسب در طول زمان انجام دهند.

 پول اين امكان را فراهم  مي كند كه جريانها و ذخيره هاي اقتصادي را اندازه گيري نموده و ثبت و ضبط نماييم.

1- اسكناس

2- مسكوك

3- چك

4- كارت اعتباري

5- حواله

 مهمترين پول ، پول بانكي يا سپرده است.

 سپرده دارايي سپرده گذار  و  بدهي  بانك محسوب مي شود.

 سپرده انواع گوناگون  دارد  و  نوعي  پول محسوب مي شود.

  بانكها  چندين  برابر  سپرده ها  وام

  پرداخت مي كنند به اين  عمل  پول آفريني  مي گويند. علت پول آفريني بانكها اعتماد مردم به سيستم بانكي است.

1- سپرده جاري

2- سپرده مدت دار

  سپرده جاري نوعي سپرده مردم نزد بانكهاست كه فوراً قابل وصول است. پرداخت از اين حساب با چك صورت مي گيرد.

با اين سپرده ها بهره تعلق نمي گيرد.

سپرده مدت دار چندين نوع است:

1- كوتاه مدت

2- متوسط مدت

3- بلند مدت

با اين سپرده ها بهره تعلق مي گيرد.

   جمع اسكناسها و  مسكوكات و سپرده هاي  جاري  را  پول مي گويند و با M1 نشان مي دهند.

  جمع سپرده هاي مدت دار و حسابهاي پس انداز  را  شبه پول مي  گويند  و  با  M2 نشان مي دهند.

 اولين بانكي كه در ايران ايجاد شد بانك جديد شرق  بود  كه مليت آن انگليسي بود.

اولين بانكي ايراني بانك سپه بود.

1- بانك مركزي

2- بانكهاي تخصصي

3- بانكهاي بازرگاني

مهمترين بانكها بانكهاي بازرگاني هستند كه

با پول آفريني بر عرضه پول تأثير مي گذارند.

هدف بانكهاي بازرگاني حداكثر كردن سود است.

         هزينه- درآمد= سود

  بانكها با هدف حداكثر كردن سود تمايل به نگهداري يك ذخيره مشخص هستند.

1- ذخيره قانوني

 2- ذخيره احتياطي

  نرخ اين ذخيره توسط  بانك  مركزي تعيين مي شود.

  هرچه اين نرخ كمتر باشد قدرت پول آفريني و وام دهي بانك افزايش مي يابد.

 بانكها در صورت تمايل مي توانند بيش

از ذخيره قانوني نگهداري كنند تفاوت

اين دو ذخيره احتياطي نام دارد.

ذخيره قانوني- ذخيره مورد تمايل= ذخيره احتياطي

1- مفهوم و تعريف توسعه اقتصادي

2- تقسيم بندي جوامع براساس سطح توسعه آنها

3- شاخصهاي توسعه اقتصادي

4- موانع توسعه در كشورهاي كمتر توسعه يافته

5- سياستهاي توسعه

   از دوران آدام اسميت و ديويد ريكاردو تاكنون، اقتصاد دانان تلاش كرده اندكه فرآيند رشد اقتصادي وتوسعه اقتصادي را توضيح دهند.

چرا برخي از كشورها ثروتمند و برخي ديگر فقير شده اند؟

  اقتصاددانان نتوانسته اند نظريه اي يكسان در مورد توسعه كشورهاي مختلف ارائه كنند.

  كلمه توسعه به معناي گسترش و بهبود است.

  مي ير توسعه را چنين تعريف مي كند:

  فرايندي كه به موجب آن درآمد واقعي سرانه در يك كشور در دوراني طويل المدت افزايش يابد.

كيندل برگر مي گويد:

  رشد  اقتصادي  فقط  به  معناي  توليد محصول بيشتر ولي توسعه  اقتصادي ، هم توليد بيشتر و هم پديد آمدن تحول در چگونگي توليد محصول را در بر مي گيرد.

  كشورهاي جهان به دو گروه زير تقسيم مي شوند:

1- كشورهاي كمتر توسعه يافته(LDC)

2- كشورهاي بيشتر توسعه يافته(MDC)

 رايجترين شاخصهاي توسعه اقتصادي عبارتنداز:

1- توليد ناخالص ملي سرانه

2- اميد به زندگي

3- نرخ مرگ و مير نوزادان

 موانع توسعه در كشورهاي كمتر توسعه يافته عبارتنداز:

1- نرخ رشد سريع جمعيت

2- توزيع درآمد

3-ضعف بخش كشاورزي

4-كمبود عوامل توليد

5- بدهي خارجي

 مالتوس معتقد بود  توليد  مواد غذايي با نرخ تصاعد حسابي و جمعيت با نرخ تصاعد هنسي افزايش مي يابد.

 توزيع  نا عادلانه  درآمد  موجب

تشديد پديده  فقر  در  كشورهاي

توسعه نيافته  شده  و  به  واسطه

فقر سوء تغذيه نسبتاً وسيع است.

بخش كشاورزي مي تواند نقش كليدي در فرايند

توسعه داشته باشد.

توليد سرانه بخش كشاورزي در كشورهاي در حال

توسعه بسيار پايين است. و به ندرت مازادي براي

عرضه وجود دارد.

- عدم وجود انبارهاي مناسب

 -نبود راههاي ارتباطي و امكانات حمل و نقل

  ناكافي بودن  عوامل  توليد  به  ويژه كمبود  سرمايه  انساني  و  موجودي سرمايه، ماشين آلات و تجهيزات از مهمترين دلايل  پايين  بودن  سطح توليد در كشورهاي كمتر توسعه يافته است.

  يكي از مشكلات كشورهاي در حال توسعه ميزان بالاي بدهي خارجي است كه بالغ بر 700 ميليار د دلار مي شود.

  اين بدهي ها بابت وامهايي است كه با بهره بسيار بالا به اين كشورها داده شده و اغلب آنها قادر به بازپرداخت اين وامها نيستند.

نظريه هاي جديد در ارتباط با سياستهاي توسعه بر عوامل

زير تأكيد دارند:

1- اجتناب از حمايت شديد از توليد كنندگان داخلي

2- ايجاد شرايط رقابت در بازارهاي جهاني براي افزايش كارايي

3- نرخ ارز شناور و عدم كنترلهاي نا به جاي دولت

4- ايجاد تسهيلات به منظور مشاركت بيشتر بخش خصوصي در اقتصاد

كشورهاي بيشتر توسعه يافته مي توانند اقداماتي را

جهت كمك به كشورهاي كمتر توسعه يافته انجام

دهند از جمله:

1- انتقال تكنولوژي

2- كمك مستقيم

3- آموزش و تربيت نيروي انساني

 انتقال  تكنولوژي   موجب افزايش بهره وري و به تبع آن افزايش توليد مي شود.

  در كوتاه مدت كمك مستقيم  در  قالب  مواد غذايي ، دارو، پرداختهاي انتقالي ،  سرمايه  و حتي كالاهي مصرفي مي تواند اقدامي مثبت در جهت توسع باشد.

  در بلند مدت اين اقدامات موجب افزايش نرخ رشد جمعيت اين كشورها مي شود و خود اين امر مشكلات اين كشورها را بيشتر مي كند.

  حتي اگر تكنولوژي مناسب وجود داشته باشد فقدان نيروي ماهر  و  متخصص  باعث  مي شود  تا  از  تكنولوژي  درست  بهره برداري نشود.

  البته آين آموزشها بايد با نيازها و شرايط اين كشورها سازگار باشد.

منبع : سایت رستاک

 تدوین گر نقشه جغرافیایی فقر کشور، خط فقر مطلق (شدید) سال 86 کشوری را بر حسب توزیع درآمد و مصرف خانوار، 400 هزار تومان اعلام کرد و گفت: «خط فقر شدید استان تهران، برای یک خانوار پنج نفره در سال گذشته، 650 هزار تومان بوده است.» حسین راغفر، همچنین خط فقر مطلق (شدید) کشوری در سال 83 را 238 هزار تومان، 84 ، 276 هزار تومان، 85، 325 هزار تومان و در سال 86 نیز 400 هزار تومان برشمرد و با اعلام این که خط فقر مطلق شهر تهران هم، در سال 86 ، حداقل 770 تا 780 هزار تومان بوده است، گفت: «خط فقر مطلق استان تهران نیز در سال 83 ، 400 هزار تومان، 84 ، 480 هزار تومان ، 85 ، 560 هزار تومان و سال 86 ، 650 هزار تومان و این ارقام بیانگر رشد سالانه 18 درصدی خط فقر در کشور است.»متخصص حوزه رفاه اجتماعی، در عین حال رقم واقعی تورم را به مراتب بیش تر از رقم اعلام شده رسمی دانست و گفت: «بانک مرکزی نرخ تورم سال 86 را حدود 20 درصد اعلام کرده بود.» وی بر پایه بررسی های مستند خود، درحالی افزایش شدید قیمت زمین و مسکن را از مهم ترین دلایل رشد فقر در جامعه برشمرد که زمین و مسکن از سوی بانک مرکزی در کالای سبد مصرفی خانوارهای ایرانی در نرخ تورم محاسبه نمی شود. راغفر در ادامه با اشاره به میزان افزایش درصد جمعیت زیر خط فقر مطلق در سالهای گذشته خاطرنشان کرد: «در سال 83، 4/29 درصد ، سال 84، 9/31 درصد، سال 85 ،6/33 درصد و سال 86، حداقل 35 درصد جمعیت کشور در زیر خط فقر مطلق به سر می بردند.»

تهران - خبرگزاری اقتصادی ایران

اكونيوز:نتايج بررسيهاي منتشر شده از سوي کنفرانس اقتصاد جهاني نشان داد، ده کشور استراليا، اسپانيا، انگلستان، امريکا، سوئد، کانادا ، فرانسه ،سوييس ، اتريش و آلمان عنوان برتر در شاخص جهاني رقابت گردشگري و سفر را بدست آورده‌اند .

به گزارش خبرگزاري اقتصادي ايران ، براساس نتايج بررسيهاي کنفرانس اقتصاد جهاني که با عنوان گزارش سالانه بازار رقابت سفر و گردشگري در سال 2008 منتشر شده است، کشورهاي سوييس و اتريش و آلمان به دليل برخورداري از بهترين و سالمترين شرايط زيست محيطي براي توسعه صنعت سفر و گردشگري برترينهاي گردشگري جهان شناخته شدند.

بیماری هلندی چیست؟

کشور هلند که تا قرن نوزدهم یکی از بزرگترین استعمار گران جهان محسوب می شد کشور مشهوری است . چه به لحاظ پروش زیباترین گل های جهان ، چه به لحاظ نژاد پروارگاوهایش ، چه به لحاظ مشهورترین دادگاه بین المللی که در شهر لاهه این کشور قرار دارد ، چه به لحاظ سبک بازی فوتبالش و.....

در اقتصاد کلان هم عارضه ای وجود دارد که به نام بیماری هلندی مشهور است. این نامگذاری به دلیل انجام شده است که اولین بار این عارضه برای کشور هلند رخ داد. به اعتقاد بسیاری از اقتصاددان ها، اقتصاد ایران هم در حال حاضر در آستانه ابتلا به این عارضه قرار دارد(البته برخی معتقدند که تقریبا کار از کار گذشته)

اما این عارضه چیست ؟ اگر به زبان خیلی ساده بخواهیم بیان کنیم این عارضه زمانی رخ می دهد که درآمد یک کشور بر اثر عوامل فصلی به صورت ناگهانی افزایش میابد و متولیان اقتصاد کلان (دولت ) هم با تصور دائمی بودن این درآمد آن را در جامعه تزریق می کنند. تا اینجای کار اتفاق خاصی نیافتاده است . درآمد کشور زیاد شده و پول هم به جامعه منتقل شده است.

در اقتصاد اصلی وجود دارد که برای درک آن احتیاجی نیست اقتصاد خوانده باشید و آن هم این است که که با افزایش درآمد ،تقاضا هم افزایش پیدا می کند . اگر این افزایش تقاضا به صورت ناگهانی انجام شود، عرضه جوابگوی آن نخواهد بود و تعادل عرضه و تقاضا بر هم می خورد ، در نتیجه قیمت ها افزایش میابد (این اصل به قدری بدیهی به نظر می رسد که اگر یک دانشجوی اقتصاد بگوید در دانشگاه چنین چیزی را خوانده است احتمالا مسخره اش می کنند که این همه زحمت کشیدی رفتی دانشگاه همچین چیزی بخوانی ؟ ولی اگر همین اصل ظاهرا بدیهی درست درک می شد کشور های جنوب شرقی آسیا در دهه 90 میلادی با آن بحران اقتصادی وحشتناک روبرو نمی شدند و امثال ماهاتیر محمد مالزیایی برای توجیه حماقتشان مجبور نبودند آدرس عوضی بدهند و بی جهت کشورهای غربی و سرمایه داران آمریکایی را مقصر آن بحران معرفی کنند..... بگذریم..) .

تا اینجا هم عارضه خاصی حادث نشده است (حتی این اتفاق می تواند در طولانی مدت برای اقتصاد کشور مفید هم باشد) در یک روند طبیعی قیمت ها تا سقفی بالا می روند و با یک تاخیر زمانی تولید افزایش پیدا می کند و در نهایت پس از مدتی عرضه و تقاضا به تعادل قبل بر می گردند. اما مشکل از زمانی رخ می دهد که دولت به عنوان متولی اقتصاد کلان وارد کارزار می شود و سعی می کند به طور مصنوعی و از طریقی غیر از افزایش تولید قیمت ها را پایین نگه دارد. برای درک بهتر، شرایط حال حاضر کشور خودمان را در نظر بگرید .

دولت مهرورز که با وعده افزایش رفاه بر سرکار آمده بود و اتفاقا در زمانی که درآمدهای نفتی هم افزایش چشمگیری داشت و دولت قبلی ذخایر ارزی خوبی را باقی گذاشته بود زمام امور کشور را در دست گرفت و با نوشتن بودجه ای رویایی در همان سال اول علیرغم بالا بودن درآمد های نفتی دچار کسر بودجه شد و به بهانه های مختلف از ذخایر ارزی خرج کرد و با قوانین جالبی همچون افزایش حداقل حقوق باعث گران شدن عوامل تولید و در نتیجه گران شدن کالا های مصرفی شد و برای مبارزه با این افزایش قیمت ها ( که مقصر اصلی آن خود دولت است) متوصل به بگیر و ببند و در مورد کالا هایی همچون لبنیات و واردات سایر کالا ها شد و به این وسیله به طور مصنوعی بدون اینکه تولید افزایش یافته باشد تقاضای افزایش یافته را پاسخ داد و به خیال خود تورم را مهار کرده است.

یک ناظر بیرونی احتمالا اشکالی به این کار دولت محترم نمی بیند به هر حال از فشار قیمت بر مصرف کنندگان کاسته شده است. اشکال این قضیه چیست؟ چرا به این کار بیماری هلندی می گویند؟

بیماری هلندی دقیقا از همینجا شروع می شود. هنگامی که دولت متوصل به واردات کالاهای مصرفی ارزان می شود تا قیمت ها را مهار کند در حالی که صنایع داخلی مجبورند با عوامل تولید گران کالای گران را تولید و به قیمت ارزان بفروشند . نکته اینجاست که این سیاست نمی تواند جلوی تورم را بگیرد. بلکه آن را به بخش های دیگر اقتصادی منتقل می کند .به عنوان مثال می توان با واردات کالاهایی نظیر سیب ، پرتقال ، سیب زمینی ، پیاز ، تیرآهن و.... قیمت این کالا ها را پایین نگه داشت ولی برخی کالا ها مانند زمین و مسکن قابل وارد کردن نیستند و افزایش قیمت این کالا ها نمی شود با واردات مهار کرد . در نتیجه قیمت این قبیل کالا ها به رشد خود ادامه می دهند . از طرفی سرمایه گذاری جدید در آن بخش های صنعتی که با واردات قیمت شان مهار شده انجام نمی شود و سرمایه ها به سمت کالاهایی مثل زمین و مسکن هدایت می شود. در نتیجه این امر تقاضای کاذبی برای این کالا ایجاد شده و قیمت آن ها با سرعت بیشتر و به صورت غیر طبیعی و باور نکردنی رشد می کند (به عنوان مثال طبق اعلام بانک مرکزی در نیمه نخست امسال قیمت مسکن در تهران 30 در صد افزایش داشته است ولی به اعتقاد بنگاه دار ها این رشد بیشتر از 60 درصد بوده است)

عوارض این مشکل به همینجا ختم نمی شود . به محض اینکه فصل افزایش درآمد خاتمه پیدا کند و دولت پولی نداشته باشد که با آن واردات ارزان را انجام دهد افزایش قیمت در بخش هایی که تا آن زمان به صورت مصنوعی قیمت پایینی داشتند با سرعتی فزاینده رخ خواهد داد. از آنجا که صنایع داخلی هم در اثر همان سیاست های گذشته فلج شده اند قادر به پاسخگویی به تقاضا های جدید نمی باشند و .......... ادامه اش را خودتان می توانید تصور کنید

البته هلند این شانس را داشت که در زمانی به این مشکل گرفتار شد که سایه نحس کمونیست شرق اروپا را فراگرفته بود و کشورهای غربی برای اینکه مبادا هلند هم در دامن کمونیست ها بیافتد کمک ها ی بی دریغی به این کشور کردند با این وجود چند سالی طول کشید تا اقتصاد این کشور بتواند کمر راست کند. درباره کشوری مثل ایران و با شرایط کنونی جهان معلوم نیست این عارضه چه بلایی را بر کشور تحمیل خواهد کرد..... 

بیماری هلندی و تهدید اقتصاد ایران

افزایش غیر منتظره قیمت نفت در سالهای اخیر و رشد چشمگیر درآمدهای ارزی دولت باعث افزایش توقعات اقتصادی مردم گردیده است. اما واقعیت آن است دلارهای نفتی شمشیر دولبه ایست که لبه دیگر آن برنده تر است و می تواند به نابودی اقتصاد کشوری چون ایران که کاملا به دلارهای نفتی وابسته است، گردد. برداشتهای بی حساب از این دلارها و تزریق بی رویه آن به اقتصاد کشور و یا هزینه کردن کامل آن در کوتاه مدت می تواند آثار معکوسی از خود به جای گذارده و موجب افزایش شدید نقدینگی و در نتیجه افزایش تورم و نابودی بخشهای تولیدی اقتصاد نظیر صنعت و کشاورزی گردد. به چنین تاثیر منابع طبیعی بر اقتصاد اصطلاحا بیماری هلندی (Dutch disease) گفته می شود. بیماری هلندی حالتی از عملکرد

ناصحیح اقتصادی است که در آن کشف واستخراج منابع طبیعی از توان بخشهای تولیدی اقتصاد مانند صنعت و کشاورزی می کاهد و با صادرات این منابع ارزش پول ملی بالا میرود و در نتیجه صادرات به پول کشورهای دیگر گران تر شده ولی واردات به آن به نسبت ارزان تر می شود. علت نامگذاری چنین نامی بر روی این پدیده نامطلوب آن است که اصل آن به اقتصاد هلند در سالهای 1960 بر می گردد که با بیشتر شدن درآمد هلند از محل صادرات گاز طبیعی و نفت دریای شمال، ارزش پول ملی آن در بازارهای بین المللی افزایش یافت ودرنتیجه صادرات غیر نفتی آن کمترشد. اگرچه این بیماری را معمولا با کشف منابع طبیعی، نفت و گاز، مرتبط دانسته اند ولی دراصل، هرعاملی که باعث سرریز شدن ارز زیاد به یک کشور بشود، نظیر کمک های خارجی و حتی سرمایه گذاری مستقیم خارجی زیاد سر از بیماری هلندی در می آورد .ایران قبلا یکبار چنین پدیده ای را روی اقتصاد خود تجربه کرده است. در سال 1970 میلادی، در اثر جنگ اعراب با رژیم صهیونیستی، اعراب فروش نفت به اروپا و آمریکا را به علت حمایت آنان از رژیم صهیونیستی قطع کردند و در اثر کاهش شدید نفت در بازار جهانی قیمت آن به یکباره چهار برابر شد. در این سال تحت تاثیر چهار برابر شدن قیمت نفت ، بودجه عمومی کشور به دو برابر افزایش یافت..رژیم پهلوی در آن زمان با طرح شعار آموزش رایگان و کاهش قیمت کالاهای اساسی ،انتظارات عمومی را افزایش داد اما به دلیل رشد واردات و کاهش سطح تولیدات داخلی ،همزمان با کاهش 14 درصدی درآمدهای نفتی در فاصله سالهای 1355 تا 1357 دوره ای از رکود اقتصادی آغاز شد و به دلیل افزایش نقدینگی ، نرخ تورم سالانه کشور تا سال 1357 به طور متوسط به 35 درصد رسید. در حال حاضر نیز تحلیلگران مسائل اقتصاد سیاسی ایران بر این باورند که رشد بیش از حد مصارف ارزی دولت از محل فروش نفت بار دیگر شرایط را برای گسترش بیماری هلندی در اقتصاد ایران فراهم نموده است چرا که بی ثباتی و نوسان شدید درآمدهای نفتی همواره تهدیدی برای ثبات اقتصادی کشورهای صادر کننده نفت می باشد. تجربیات کشورهای مختلف از بیماری هلندی در دهه های گذشته نشان داده است که کاهش درآمدهای نفتی پس از یک دوره رونق آن تا چه اندازه میتواند مخاطره آمیزباشد..با ارزان شدن قیمت نفت درآمدهای ارزی دولت نیز کاهش خواهد یافت و آن گاه دیگر امکان تعدیل نوسان درآمدهای نفتی وجود نخواهد داشت.لذا کارشناسان معتقدند که دولت نباید درآمدهای آتی خود را بر پایه قیمتهای متغیر بازارهای جهانی محاسبه کنند و همواره باید درصد قابل قبولی خطا را در پیش بینی های آتی قیمتها لحاظ کنند تا در شرایطی که درآمدهای نفتی با شوک منفی رو به رو گردد، کمترین تبعات منفی را بر نظام اقتصادی داشته باشد. در این راستا تخصیص بخشهائی از این درآمد ارزی به بخشهای تولیدی اقتصاد به ویژه طرحهای زیربنائی و عمرانی و نیز پس انداز آن می تواند به جای فعال سازی مکانیسمهای معیوب اقتصاد و بروز بیماری هلتدی ، فرصتهای گرانقدری را برای رشد و توسعه اقتصادی فراهم سازد

بیماری هلندی چیست؟

افزایش هزینه های جاری و کسری بودجه ای که دولت هر سال با آن مواجه است باعث شده است که دولت با بروز کمبود منابع به برداشت از حساب ذخیره ارزی روی آورد.

به هر حال اتکاء به درآمدهای نفتی برای اقتصاد کشور راهکار نیست. چرا که بی ثباتی و نوسان شدید درآمدهای نفتی تهدیدی برای ثبات اقتصادی ایران است و تجربه دو دهه گذشته نشان داده است کاهش درآمدهای نفتی تا چه اندازه میتواند مخاطره آمیز باشد.

یکی از مخاطراتی که از آن یاد میشود گرفتار شدن اقتصاد ایران به بیماری هلندی است. 
در واقع با ارزان شدن قیمت نفت موجودی حساب ذخیره ارزی نیز به صفر خواهد رسید و آن گاه دیگر امکان تعدیل نوسان درآمدهای نفتی وجود نخواهد داشت. کارشناسان معتقدند که نباید درآمدهای آتی خود را بر پایه قیمتهای متغیر بازارهای جهانی محاسبه کنند و همواره باید درصد قابل قبولی خطا را در پیش بینی های آتی قیمتها لحاظ کنند.

در شرایطی که درآمدهای نفتی کشورهای صادر کننده نفت با شوک مثبت رو به رو میشود هزینه کردن کامل آن در یکسال در میان مدت آثار معکوسی از خود به جای میگذارد و در قالب بیماری هلندی به فعال سازی مکانیسمهای معیوب اقتصاد منجر میشود.

این بیماری که اولین بار در دهه 1960 در هلند دیده شده حالتی از عملکرد ناصحیح اقتصادی است که در آن کشف و استخراج منابع طبیعی از توان صنعت میکاهد. در نتیجه ارزش پول ملی بالا میرود، قدرت کالاهایتولیدی تقلیل و واردات افزایش میابد و صادرات محصولات غیر منابع افت میکند.

اولین شواهد ورود بیماری هلندی به اقتصاد ایران به سال 1353 شمسی بر میگردد. در این سال تحت تاثیر چهار برابر شدن قیمت نفت بودجه عمومی کشور به دو برابر افزایش یافت و دولت پهلوی در آن زمان با طرح شعار آموزش رایگان و کاهش قیمت کالاهای اساسی انتظارات عمومی را افزایش داد اما به دلیل رشد واردات و کاهش سطح تولیدات داخلی همزمان با کاهش 14 درصدی درآمدهای نفتیدر فاصله سالهای 1355 تا 1357 دوره ای از رکود اقتصادی آغاز شد و به دلیل افزایش نقدینگی نرخ تورم سالانه کشور تا سال 1357 به طور متوسط به 35 درصد رسید. این در حالی بود که دولت در آن زمان خود را متعهد به صرف هزینه های هنگفت عمومی کرده بود و کاهش درآمدهای نفتی به دلیل کاهش قیمت نفت سبب کاهش توانایی عملی دولت در پاسخ به مطالبات عمومی شد.

تحلیلگران مسائل اقتصاد سیاسی بر این باورند که رشد بیش از حد مصارف ارزی دولت از محل فروش نفت بار دیگر شرایط را برای گسترش بیماری هلندی در اقتصاد ایران فراهم خواهد کرد. آنهخا معتقدند با توجه به اینکه نرخ تورم در سال آینده 13 درصد پیش بینی شده است و بر اساس برآوردهای صندوق بین المللی پول نرخ تورم جهانی در سال جاری میلادی 3 درصد است بنابر این در سال 85 کالاهای ایرانی در بازارهای جهانی 10 درصد گرانتر خواهد شد و در مقابل کالاهای خارجی برای مصرف کننده ایرانی بیش از 10 درصد ارزانتر میشود.

بنابر این این روند منجر به کاهش صادرات نفتی ، افزایش واردات و دامن زدن به رکود صنایع داخلی و کاهش سطح اشتغال خواهد شد. هرچند رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی اعلام کرده است که با بکار گیری ابزاری چون فروش اوراق مشارکت از شوک تورمی تزریق درآمدهای نفتی پیش بینی شده در لایحه بودجه 85 به اقتصاد ایران جلوگیری خواهد شد.

منخودم فکر میکنم ثبت نام موبایل هم نقش عمده ای بازی خواهد کرد گرچه ظهور شرکتهای لیزینگ خود با این برنامه اقتصادی منافات دارد و موجب بالا نگه داشتن نقدینگی خواهد شد در حالیکه ثبت نام پیش خرید خودرو یا ساختمان هم قبلا کمک بزرگی به این مسئله بوده است.

امیدوارم سال 85 آغاز رونق اقتصادی کشورمان باشد. بخصوص که در ابتدای آن بحث مذاکرات با آمریکا نیز مطرح شده است ولی بعید میدانم که حتی اگر از نظر سیاسی هم خوب پیش برویم با این اوضاع بد بروکراسی و دولتی بودن اقتصادمان و وضع اسف بار مدیریت بنگاهها حرکت اقتصاد کشور تسریع شود

حساب (صندوق) ذخيره ارزي، گندم و بيماري هلندي

بيماري هلندي و راهکارهاي مقابله با آن

      در صورتيکه درآمدهاي ارزي کشور در سال‌هاي آتي نيز بدين سان و در چنين سطوحي قرار گيرند اولين تأثير آن افزايش نرخ واقعي ارز خواهد بود. افزايش نرخ واقعي ارز به معناي کاهش رقابت پذيري است که بيشترين تأثير زيانبار آن بر بخشهاي صنعت و کشاورزي خواهد بود. اين پديده به مرض هلندي معروف است. نرخ واقعي ارز هلند پس از کشف ميدان‌هاي گازي در درياي شمال به‌طور چشمگير افزايش يافت. سپس هنگامي که بريتانيا نيز نفت درياي شمال را کشف کرد ارزش پوند افزايش يافت. در هر دو کشور اين امر به صنايع توليدي ‌آسيب رساند و موجب کوچک شدن آنها شد.هنگامي‌که نرخ واقعي ارز افزايش و رقابت‌پذيري کاهش مي‌يابد کشور برتري نسبي خود را در بعضي از فعاليت‌هاي توليدي از دست مي‌دهد و بر شمار صنايع رو به زوال افزوده مي‌شود. اين امر با توجه به جهاني شدن، در صورتي‌که بخواهيم منابع کشور را به‌طور کارا تخصيص دهيم و جلوي اتلاف را بگيريم، به معناي تعطيلي خصوصاً برخي فعاليت‌هائي است که زوال آنها از قبل شروع شده است. برتري نسبي يک مفهوم ايستا نيست بلکه پوياست. اقتصادهاي پويا برتري‌هاي نسبي گذشته خود را در بعضي از فعاليت‌هاي توليدي از دست مي‌دهند و بدين ترتيب با صنايع رو به زوال رو به رو مي‌شوند. در بعضي صنايع ديگر نيز برتري نسبي جديد به‌دست مي‌آورند و داراي صنايع در حال طلوع مي‌شوند.

      اکنون بيماري هلندي گريبانگير اقتصاد ايران شده است. برداشت ازمنابع حساب ذخيره ارزي براي هزينه هاي جاري مهمترين علت ابتلا اقتصاد ايران به بيماري هلندي است .

      عملکرد دولت در مداواي اين بيماري تاکنون خوب نبوده است چرا که در طي اين سالها شاهد هستيم دولت با برداشت از صندوق ذخيره ارزي هزينه هاي جاري خود را تامين مي کند و اين بزرگترين ضربه به اقتصاد کشور است .

      درحال حاضر شاهد هزينه کردن درآمدهاي نفت وگاز به طور بي قيد و شرط هستيم به گونه اي که در اثر افزايش نقدينگي ناشي از درآمدهاي ارزي تورم افسار گسيخته اي در ايران به وجود آمده است.

      در برنامه 5 ساله چهارم افزايش نقدينگي کشور 16 درصد پيش بيني شده بود درحالي که اين رقم هم اکنون 30 درصد است و دلايل قبلا ذکر شد .

دلارهاي نفتي نبايد به طور مستقيم به ريال تبديل شود

      اقتصاد ايران از 30 سال پيش که قيمت نفت روندي رو به رشد داشته است با بيماري هلندي دست و پنجه نرم مي کند . اين بيماري  از سال 1354 که قيمت هاي نفت روندي رو به رشد را تجربه کردند اقتصاد ايران را دربر گرفت به گونه اي که امروز با رسيدن قيمت نفت ايران به 60 دلار اين بيماري تشديد شده است . هرکشوري به خصوص کشورهاي توليد کننده نفت براي مقابله با اين بيماري مکانيزم هاي مخصوص به خود را دارند به گونه اي که درباره ايران بهترين راه اين است که درآمدهاي ارزي به طور مستقيم تبديل به ريال نشود .

اين درآمدها بايد براي  سرمايه گذاري  بلندمدت براي ايجاد شغل و درآمد استفاده شود .

      در آن زمان وقتي اين پديده  اقتصاد ايران را در برگرفت ،  انقلاب شد و بحث هاي مرتبط  با آن به دليل مسائل انقلاب محو شد بعد از انقلاب نيز به محض اينکه تصميم گرفته شد که اين بيماري در ايران درمان شود جنگ پيش آمد و تا سال68 ادامه يافت . بعد از جنگ نيز درآمدهاي نفتي به طور مداوم براي بازسازي خرابي ها هزينه شد . اما  از سال 82 به بعد که قيمت نفت به يکباره روندي رو به رشد را تجربه کرد و درآمدهاي نفتي افزايش يافت همه چشم طمع به منابع اين صندوق دوختند .

      اين درحالي است که به منابع اين صندوق بايد به عنوان يک ارث پدري نگاه کرد که بايد به بهترين نحو هزينه  براي ايجاد درآمد و اشتغال شود به عبارتي ديگر بايد درآمدهاي حاصله از نفت وگاز را که خداوند به ما عطا کرده است را براي سرمايه گذاري در کارهاي توليدي هزينه کنيم تا بدين ترتيب  بسياري ازمشکلات جامعه مهمتر از همه بيکاري حل شود . هزينه درآمدهاي ارزي براي سرمايه گذاري در بخش زير بنايي اگر چه در آغاز تورم زا است اما با به بهره برداري رسيدن اين طرحها اقتصاد ايران شاهد پويايي و رشد خواهد بود و بدين ترتيب بيماري هلندي ايران نيز مداوا مي شود .

بازنگري در عملکرد حساب ذخيره ارزي راه مبارزه با بيماري هلندي است

      بازنگري در عملکرد حساب ذخيره ارزي و به روز کردن آن با مقتضيات امروز ، راه مبارزه با بيماري هلندي است . بازنگري در نحوه عملکرد حساب ذخيره ارزي و تغيير در هزينه کردن ذخاير آن بهترين راه  براي درمان اين بيماري است .

      درحال حاضر برداشت از حساب ذخيره ارزي بسيار افزايش يافته است به گونه اي که منابع اين حساب  به جاي نگهداري به طور مدام خرج مي شود و آثار خود را با مخارج بر اقتصاد ايران مي گذارد .

      در طول برنامه سوم هدف هايي براي  تشکيل حساب ذخيره ارزي کشور تعريف شد که به نظر مي رسد اين هدف ها آنچنان که بايد و شايد محقق نشد ،  در اين برنامه پيش بيني شده بود منابع به طور حساب شده خرج شود درحالي که با رشد درآمدهاي نفتي ميزان برداشت ازحساب به عناوين مختلف افزايش يافت .

تنها راه حل درمان اين بيماري نحوه استفاده از صندوق ذخيره ارزي و بازنگري در عملکرد آن متناسب با قيمت هاي جديد نفت است.

      حساب (صندوق) ذخيره ارزي در زمان تشکيل با قيمت هر بشکه نفت 20 تا 30 دلار تنظيم شد درحالي که امروز شاهد رشد قيمت نفت به 60 دلار هستيم درنتيجه در طراحي صندوق ذخيره ارز ي بايد تغييراتي ايجاد شود .

      درنتيجه با توجه به تغيير ابعاد درآمدهاي کشور بايد از سويي برداشت از مخازن صندوق حسابشدهتر باشد و از سوي ديگر قوانين اين صندوق  همانند ديگر کشورها به مقتضيات زمان به روز شود .

نروژ بهترين الگو براي مقابله با بيماري هلندي ناشي از نفت است

      قرار گرفتن نفت به عنوان بخش راهبردي اقتصاد و صنعت و حرکت اقتصاد بر مبناي صنعت نفت وگاز بهترين راه براي درمان بيماري هلندي است . بيماري هلندي از زماني شروع شد که صنعت نفت و گاز در اقتصاد هلند تاثير منفي گذاشت و به جاي اينکه صنايع اين کشور پيشرفته کند اين بخش را از گردونه خارج کرد .

      اقتصاد ايران نيز سالهاي متمادي است که به اين بيماري دچار است اما با رشد قيمت نفت اين بيماري تشديد شده است؛ به طور که  95 درصد از درآمد ارزي کشور امروز از نفت تامين مي شود و اين ضربه اي بزرگ به اقتصاد پويا است .

      علاوه بر ساير اقدامات ،  بايد تجربه کشوري همانند نروژ را که همانند ايران نفت صادر مي کند اما موفق عمل کرده است را نيز در نظر داشته باشيم چرا که اين کشور براي پيشگيري از ابتلا به اين بيماري، صندوق ذخيره ارزي را براي سرمايه گذاري در خارج از نروژ ايجاد کرده است .

      اين کشور درآمدهاي ارزي خود را به جاي اينکه به اقتصادش تزريق کند به منظور کسب اعتبار اقتصاد نروژ در بازارهاي دنيا به سرمايه گذاري در کشورهاي خارجي پرداخت به گونه اي که با اين روش توانست نفوذ و قدرت خود را در بازارهاي جهاني کسب کند و درامدهاي حاصله خود را نيز در راستاي مصالح ملت نروژ به کار گيرد .

      استفاده بهينه از صندوق ذخيره ارزي و سرمايه گذاري در بازارهاي بين المللي براي تقويت بخشهاي صنعتي و کشاوزري ايران و ايجاد شرکت نفت بزرگ بين المللي با همکاري کشورهاي اوپک براي رقابت با کمپاني هاي بزرگ بين المللي از راهکاري حل اين مشکل است که اقتصاد ايران را درگير کرده است .

 نکته قابل ذکر انکه بيماري هلندي تا کنون ضررهاي فراواني نصيب بخش کشاورزي ايران نموده است

بطوريکه با کوچکترين افزايش قيمت محصولات اين بخش دولت با گشاده دستي اقدام به واردات اين اقلام نموده و سريعا مشکل مصرف کنندگان را حل مي کند در حاليکه مشکل توليد کنندگان (کشاورزان) همچنان باقي ميماند و تشديد نيز مي شود. بهر حال نقش بيماري هلندي در اقتصاد ايران و بويژه در بخش کشاورزي بخوبي مشهود است و بايد در اين مورد اقدامي صورت گيرد

 
خبرگزاري فارس:بانك جهاني در تازه ترين گزارش از متوسط نرخ رشد 7/5 درصد اقتصاد ايران طي شش سال، اميد به زندگي بالاي 70 سال، مبادلات تجاري 126 ميليارد دلاري، بدهي خارجي 21 ميليارد دلاري و نرخ رشد جمعيت 4/1 درصد خبر داد.

به گزارش خبرنگار اقتصادي خبرگزاري فارس، بانك جهاني روز گذشته همزمان با برگزاري اجلاس مشترك با صندوق بين المللي پول در واشنگتن در گزارشي موسوم به «گزارش توسعه جهاني» به ارائه شاخص‌هاي كلان توسعه‌اي براي كشورهاي مختلف جهان از جمله ايران پرداخته است.

*نرخ رشد جمعيت ايران، 4/1 درصد

اين گزارش جمعيت ايران در سال 2006 را 69 ميليون نفر و متوسط رشد جمعيت در طي سال‌هاي 2000 تا 2006 را 4/1 درصد برآورد كرده است. پراكندگي جمعيت در سال 2006 نيز 42 نفر در هر يك كيلو متر مربع عنوان شده است.

*درآمد سرانه هر ايراني، 3 هزار دلار

درآمد ناخالص ملي ايران در سال 2006 بالغ بر 207 ميليارد دلار و درآمد ناخالص ملي سرانه بالغ بر سه هزار دلار محاسبه شده است.
متوسط رشد سرانه توليد ناخالص داخلي ايران طي سالهاي 2005 و 2006 بالغ بر 4/4 درصد برآورد شده است.

*اميد به زندگي مردان 70 و زنان 73 سال

اميد به زندگي در مردان 70 سال و در زنان 73 سال، نرخ باسوادي در بين افراد بالاي 15 سال به 82 درصد و سرانه توليد گازهاي گلخانه‌اي 7/5 تن در سال اعلام شده است.
افرادي كه با درآمد كمتر از يك دلار در روز زندگي مي‌كنند كمتر از دو درصد جمعيت ايران و افرادي كه با درآمد كمتر از دو دلار در روز زندگي مي‌كنند معادل 3/7 درصد كل جمعيت ذكر شده است.
مصرف فقير‌ترين اقشار جامعه ايران نسبت به كل مصرف در ايران معادل 1/5 درصد برآورد شده است.

*نرخ مرگ ومير كودكان ايراني 36 در هزار نفر است

بر اساس اين گزارش 96 درصد از دانش آموزان دوره ابتدايي موفق به تكميل تحصيلات خود در اين دوره مي‌شوند. اين رقم براي سال 1990، 91 درصد بوده است.نرخ مرگ و مير كودكان زير پنج سال نيز از 72 نفر در هر هزار نفر در سال 1990 به 36 نفر رسيده است.
در ادامه اين گزارش شاخص‌هاي كلان اقتصادي ايران مورد بررسي قرار گرفته است.

*متوسط نرخ رشد اقتصادي ايران، 7/5 درصد

توليد ناخالص داخلي ايران در سال 2006 به 889/222 ميليارد دلار و متوسط رشد اقتصادي طي سالهاي 2000 تا 2006 بالغ بر 7/5 درصد عنوان شده است.
ميزان ارزش افزوده بخش كشاورزي در ازاي هر كارگر 2330 دلار ذكر شده است.
سهم بخش كشاورزي در توليد ارزش افزوده 10 درصد توليد ناخالص داخلي، سهم صنعت 45 درصد و سهم بخش خدمات 45 درصد بوده است.
هزينه خانوارها معادل 46 درصد توليد ناخالص داخلي، هزينه‌هاي دولت معادل 12 درصد توليد ناخالص داخلي، تشكيل سرمايه ناخالص 33 درصد توليد ناخالص داخلي و تعادل خارجي كالاها و خدمات 9 درصد توليد ناخالص داخلي عنوان شده است.

*مبادلات تجاري ايران، 126 ميليارد دلار

حجم كل مبادلات تجاري ايران نيز 3/126 ميليارد دلار عنوان شده است كه از اين رقم 2/75 ميليارد دلار مربوط به صادرات و 1/51 ميليارد دلار مربوط به واردات بوده است.
سهم صادرات صنعتي ايران در كل صادرات ايران 9 درصد، سهم صادرات تكنولوژي‌هاي پيشرفته به كل صادرات صنعتي سه درصد، سرانه كمك دولت به توسعه دو دلار، ديون خارجي ايران 26/21 ميليارد دلار، ميزان اعتبارات اعطايي از سوي نظام بانكي معادل 46 درصد توليد ناخالص داخلي و ميزان مهاجرت به خارج

منبع:http://forum.iranblog.com

با تشکر از آقای ابراهیم زاده

زعفران

بیشتر منابع انگلیسی زعفران را از واژه الصفران و واژه‌ای عرب دانسته‌اند اما درستی این موضوع بعید به نظر می‌رسد چون کاربرد زعفران قدمتی بیشتر از ده هزار سال دارد و این گیاه بومی رشته کوههای البرز و آسیای میانه‌است. وزن این واژه نیز عربی نیست و اصولاً بیشتر نام‌هایی که در عربی به «ان» ختم می‌شوند ریشه فارسی دارند مانند مهرجان، جلجلان و... شاید زعفران در اصل زرپران بوده یعنی گلی که کلاله آن هم ارزش زر و طلا است و این واژه سپس به زعفران تبدیل شده. در زبان فارسی و ترکی زفرون (زفرو) و در عربی زعفران در انگلیسی saffron در اسپانی azafrán در فرانسه safrane در ایتالیایی zaferano به هندی zuffron تلفظ می‌شود.

چرا زعفران :

زعفران از ارزشمندترين محصولات كشاورزي ايران است كه كشت آن از ديرباز در ايران رواج داشته است در استان خراسان جنوبي زعفران تقريباً در تمامي شهرستانها كاشت مي شود و مركزيت اين محصول كه خواستگاه آن از قديم الايام قائنات مي باشد . در كل دنيا 210 تن زعفران توليد مي شود كه 184 تن آن در ايران توليد مي شود ( معادل 81درصد) از كل توليد زعفران ايران 98 درصد آن در استانهاي خراسان توليد شده كه 35 درصد آن مربوط به استان خراسان جنوبي مي باشد حال علي رغم اينكه ايران با توليد 184 تن در مقابل توليد 18 تني ساير كشورها مقام اولرا دارا مي باشد اما كشور اسپانيا با توليد 5 تن زعفران در سال توانسته است بازارجهاني زعفران را بدست بگيرد كه اين امر سؤالات زيادي را در ذهن انسان به وجود مي آورد كه چرا تا كنون نتوانسته ايم در زمينه بدست گرفتن بازار زعفران موفق باشيم ؟ چرا  تا كنون نتوانسته ايم در زمينه خواص دارويي زعفران مقالات علمي محكمي را به دنيا عرضه كنيم ؟  چرا تا كنون نتوانسته ايم در زمينه فرآوري اين محصول مهم و استراتژيك تحقيقات جامع و علمي دقيق انجام دهيم ؟ چرا تاكنون نتوانسته ايم تاثيرات اقتصادي اين محصول را بر زندگي و معشيت مردم خود مطالعه نمائيم ؟  چرا در زمينه افزايش ميزان بهره وري اين محصول تلاش نكرده ايم ؟ چرا به اين فكر نيفتاده ايم كه حربه اقتصادي بسيار مهمي را در اختيار داريم كه مي توان از قبل آن به اهداف كلان اقتصادي دست يافت ؟ چرا فكر نكرده ايم كه كشور اسپانيا چه اقداماتي را انجام داده است كه توانسته است با توليد 5 تن زعفران در سال بازار جهاني را قبضه كند ؟ آيا هيچ گاه فكر كرده ايم كه بزرگترين وادر كننده زعفران ايران كشور اسپانيا مي باشد كه زعفران ايران را پس از خريد با بسته بندي و آرم زعفران اسپانيا به دنيا عرضه مي كند ! آيا مي دانيم كه در استان خودمان گوهرهاي ناشناخته اي همچون زعفران ، زرشك و فرش را داريم كه در صورت شناخت دقيق و علمي آن و استفاده صحيح و درست از بازاريابي و صادرات آن مي توانيم بازار جهاني را در اختيار داشته باشيم . و ده ها چرا و آياي ديگر

حال مي توان به تمام اين چراها و سؤالات پاسخ گفت مشروط به اينكه با استفاده علم روز مطابق با ميل و سليقه ، بازارهاي هدف كالاهايمان را با استانداردهاي جهاني تطبيق دهيم و اصلاحات ذيل را به انجام برسانيم .

استراتژي :

1- در مراحل كاشت – داشت و برداشت -  فرآوري و نگهداري زعفران ، روشهاي نوين را جايگزين روشهاي قديمي و سنتي نمائيم .

2- ابزارها ، تجهيزات و ماشين آلات مناسب بجاي روشهاي سنتي و غير اصولي به كار گرفته شود .

3- كيفيت بسته بندي وسورت زعفران را مطابق با خواسته ها و نيازهاي مشتريان افزايش داده تا نظر بازارهاي هدف تامين گردد .

4- بر مسائل بهداشتي و آموزشي و اجراي دقيق استانداردهاي بين المللي به منظور كسب هر چه بيشتر اعتبار محصولاتمان توجه ويژه داشته باشيم .

5- به يافته ها و تحقيقات علمي دانشمندان و محققين توجه نموده و نتايج حاصله را در مباحثي از جمله فرآوري زعفران و استفاده از ساير قسمتهاي اين محصول از جمله گل ، كلاله ، خامه و ديگر بخشهاي آن در زمينه صنايع رنگ سازي ، خوراكي، دارويي و بهداشتي استفاده نمائيم .

6- با توجه به ناشناخته بودن كاربردها و مصارف زعفران در بسياري از كشورها بايد از طريق تبليغات بين المللي و استفاده از رسانه هاي جهاني در معرفي و شناساندن جايگاه مناسب زعفران ايران تلاش كنيم .

7- مزارع بزرگ و يكپارچه مي تواند راندمان توليد را افزايش داده و در اين زمينه مي توان از عامل هم افزايي در كاشت، داشت و برداشت زعفران بهره برد .

اهداف :

حال براي دستيابي به موارد فوق و رسيدن به پاسخ سؤالهاي ايجاد شده بايد اهداف ذيل را دنبال كنيم .
1- جمع آوري يافته هاي علمي محققان و كاربردي كردن آن در فرايند توليد محصول زعفران كه از محصول انحصاري و مهم منطقه مي باشد .
2- آشنايي كشاورزان و توليد كنندگان زعفران با يافته هاي علمي و روشهاي نوين توليد .
3- ارتقاع سطح كيفي محصول زعفران و تطبيق آن با استانداردهاي جهاني .
4-افزايش نقش زعفران در صادرات غير نفتي و آشنا نمودن هر چه بيشتر بازار جهاني با ارزشهاي اين محصول .
5- ايجاد ارتباط مستقيم بين توليد كنندگان و تجار خارجي و داخلي و كوتاه كردن دست واسطه ها و دلالان محصول زعفران .
6- افزايش ميزان بهره وري اقتصادي از زعفران و بالا بردن نقش زعفران در توسعه اقتصادي .
7- بررسي تاثير زعفران در صنعت گردشگري چرا كه مزارع زعفران در فصل برداشت مي تواند مناظر بديعي را براي جلب گردشگر فراهم آورد و اين امر دردو چشنواره گذشته به خوبي محسوس بود .
8- معرفي شهرستان قائنات به عنوان پايتخت زعفران جهان و اهتمام به فرهنگ ، آداب و رسوم و سنتهاي فرهنگي و فولكولكر منطقه و ايجاد پيوند و ارتباط مردم شهرستان يا ساير مناطق و افزايش اطلاعات عمومي در باره زعفران ايران .
9- بررسي چشم انداز آينده زعفران در صورتي كه دست روي دست بگذاريم و راههاي حفظ و حراست از اين محصول را دنبال نكنيم در مدت زمان كوتاهي ساير كشورها توليد اين محصول را هم ، همانند بازار آن از دست ما گرفته اند و آن زمان ديگر راه برگشتي برايمان باقي نمي ماند .

چگونگی انتخاب اسم شرکتهای بزرگ

Adobe :
اسم رودخانه ای که از پشت منزل مؤسس آن جان وارناک عبور می کند.
Apple :
میوه مورد علاقه استیو جابز مؤسس و بنیانگذار شرکت اپل سیب بود و بنابراین اسم شرکتش را نیز اپل (به معنی سیب ) گذاشت.
Cisco :
مخفف شده کلمه سان فرانسیسکو (San Francisco) است که یکی از بزرگترین شهرهای امریکا است.
Google :
گوگل در ریاضی نام عدد بزرگی است که تشکیل شده است از عدد یک با صد تا صفر جلوی آن . مؤسسین سایت و موتور جستجوی گوگل به شوخی ادعا می کنند که این موتور جستجو می تواند این تعداد اطلاعات (یعنی یک گوگل اطلاعات ) را مورد پردازش قرار دهد.
Hotmail :
این سایت یکی از سرویس دهندگان پست الکترونیکی به وسیله صفحات وب است. هنگامی که مدیر پروژه برنامه می خواست نامی برای این سایت انتخاب کند علاقه مند بود تا نام انتخاب شده اولاً مانند سایر سرویس دهندگان پست الکترونیک به mail ختم شده و دوماً برروی و بی بودن آن نیز تأکید شود. بنابراین نام Hotmail را انتخاب کرد. در کلمه Hotmail حروف Html به ترتیب پشت سرهم قرار گرفته اند. گاهی اوقات اسم این سایت را به صورت HotMail نیز می نویسد.
HP :
شرکت معظم HP توسط دو نفر بنام های بیل هیولت و دیو پاکارد تأسیس شد. این دو نفر برای اینکه شرکت هیولد پاکارد یا پاکارد هیولت نامیده شود مجبور به استفاده از روش قدیمی شیر – خط شدند و نتیجه هیولد پاکارد از آب در آمد.

Intel :
از آنجاییکه این شرکت از بدو تأسیس با تأکید روی ساخت مدارات مجتمع ایجاد شد. نام آن را INTegrated Electronics یا به طور مختصر INTEL نهادند.
Lotus :
میچ کاپور مؤسس شرکت که هندی الاصل بود از حالت لوتوس که یک اصطلاح مدیتیشن متعالی (T.M.) می باشد برای نامگذلزی شرکتش استفاده کرد.
Microsoft :
نام شرکت ابتدا به صورت Micro-soft نوشته می شد ولی به مرور زمان به صورت فعلی در آمد. Microsoft مخفف MICROcomputer SOFTware است. و دلیل نامگذاری شرکت به این اسم نیز آن است که بیل گیتس مؤسس شرکت آن را با هدف نوشتن و توسعه نرم افزارهای میکروکامپیوتر ها تأسیس کرد.
Motorola :
شرکت موتورولا با هدف درست کردن بی سیم و رادیوی خودرو کار خود را آغاز کرد. از آنجاییکه مشهورترین سازنده بی سیم و رادیو های اتومبیل در آن زمان شرکت Victrola بود. مؤسس این شرکت یعنی آقای پال کالوین نیز اسم شرکتش را موتورولا گذاشت تا علاوه بر داشتن مشابهت اسمی کلمه موتور نیز به نوعی در اسم شرکتش وجود داشته باشد.
Oracle :
مؤسس شرکت اوراکل یعنی لری الیسون و باب اوتس قبل از تأسیس شرکت روی پروژه ای برای CIA کار می کردند . این پروژه که اوراکل نام داشت بنا بود تا با داشتن مقادیر زیادی اطلاعات بتواند تا جواب تمام سؤال های پرسیده شده توسط اپراتور را با مراجعه به مخزن اطلاعات بدهد. ( اوراکل در اساطیر یونانی الهه الهام است. ) این دو نفر پس از پایان این پروژه شرکتی تأسیس کرده و آن را به همین اسم نامگذاری کردند.
Red Hat :
مؤسس شرکت آقای مارک اوینگ در دوران جوانی از پدربزرگش کلاهی با نوارهای قرمز و سفید دریافت کرده بود ولی در دوران دانشگاه آن را گم کرد . زمانی که اولین نسخة این سیستم عامل آماده شد مارک اوینگ آن را همراه با راهنمای کاربری نرم افزار در اختیار دوستان و هم دانشگاهیش قرار دارد. اولین جمله این راهنمای کاربری « درخواست برای تحویل کلاه قرمز گم شده » بود.
Sony :
Sony از کلمه لاتین Sonus به معنای صدا مشتق شده است .
SUN :
این شرکت معظم توسط چهار تن از فارغ التحصیلان دانشگاه استانفورد تأسیس شد. Sun مخفف عبارت Standford Univercity Network می باشد .

Xerox :
کلمه Xer در زبان یونانی به معنای خشک است و این برای تکنولوژی کپی کردن خشک در زمانی که اکترا کپی کردن به روشهای فتوشیمیایی انجام می گرفت فوق العاده حائز اهمیت بود.

Yahoo:
این کلمه برای اولین بار در کتاب سفر های گالیور مورد استفاده قرار گرفته و به معنی شخصی است که دارای ظاهر و رفتاری زننده است . مؤسسین سایت Yahoo جری یانگ و دیوید فیلو نام سایتشان را Yahoo گذاشتند چون فکر می کردند خودشان هم Yahoo هستند.

با تشکر از اقای ابراهیم زاده